คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
น้าชาติ ซีเอส อาร์ สำคัญอย่างไร ทำไมต้องทำทุกองค์กร อยากรู้ๆๆ
ส้มจี๊ด
ตอบ ส้มจี๊ด
คำตอบนำมาจากบทความทางวิชาการความรู้สู่ประชาชนของสถาบันพระปก เกล้า อธิบายว่า ซีเอส อาร์ (CSR) เป็นคำย่อมาจากภาษาอังกฤษ คือ Corporate Social Responsibility ซึ่งหากแยกพิจารณาตามศัพท์แล้ว คำว่า Corporate หมายถึง ความร่วมมือ หรือ องค์กร คำว่า Social หมายถึง สังคม ส่วนคำว่า Responsibility คือ ความรับผิดชอบ แปลรวมกัน คือ ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร หรือบรรษัทบริบาล หมายถึงการดำเนินการที่องค์กรให้ความสนใจต่อการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในองค์กรหรือภายนอกองค์กร ที่จะ ส่งผลกระทบต่อองค์กรในระดับใกล้และไกล ระดับใกล้ก็คือภายในองค์กรเองและบริเวณข้างเคียงองค์กร ส่วนระดับไกลก็คือสังคมภายนอก ประชาชนทั่วไป รวมไปถึงคู่ค้าทางธุรกิจ เพื่อให้สังคมโดยรวมอยู่ร่วมกันได้อย่างเป็นปกติสุข
จากข้างต้นสิ่งที่ซีเอสอาร์มุ่งเน้นคือเรื่องความรับผิดชอบ หมายถึงองค์กรจะต้องรับผิดชอบต่อสิ่งที่ตนกระทำลงไป ไม่ว่าสิ่งนั้นจะเป็นผลดีหรือผลร้าย นอกจากนี้ ยังรวมไปถึงการ รับผิดชอบต่อแนวทางปรับปรุงแก้ไข และการป้องกันผลร้าย ที่จะเกิดขึ้นด้วย ที่สำคัญคือการวางแนวทางเพื่อสร้างสรรค์และรักษาสิ่งดีๆ ให้คงอยู่ตลอดไป อาจรวมไปถึงขยายผลกระทบ ในแง่บวกออกไปสู่กลุ่มต่างๆ ด้วย
ความรับผิดชอบต่อสังคมในที่นี้หมายถึงความรับผิดชอบอย่างเป็นระบบที่องค์กรจะพึงกระทำเพื่อรับมือกับผลกระทบ ที่อาจเกิดขึ้นต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมจากการประกอบธุรกิจหรือการดำเนินงานขององค์กร ตั้งแต่การป้องกัน รักษา ปรับปรุง และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการปฏิบัติจากองค์กรออกไปสู่สังคม เริ่มจากการเคารพกติกา การปฏิบัติตามกฎหมาย รวมถึงการปฏิบัติตนให้มีความสอดคล้องกับมาตรฐานสากล และมีจริยธรรมทางสังคม เป็นต้น
แนวคิดเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคมเกิดขึ้นมานานพอสมควรแล้ว โดยแฝงอยู่ในกฎระเบียบการค้าต่างๆ อาทิ การปกป้องและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เช่น กลุ่มสหภาพยุโรปมีข้อบังคับการปิดฉลากสินค้าที่บ่งบอกถึงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม รวมทั้งกฎระเบียบเรื่องบรรจุภัณฑ์และการกำจัดกากขยะที่เกิดจากบรรจุภัณฑ์ที่ใช้แล้ว อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติตามก็มักเป็นไปในลักษณะขอความร่วมมือเสียมากกว่า ไม่มีบทลงโทษที่ชัดเจนสำหรับข้อปฏิบัติดังกล่าว เรียกได้ว่า การปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติตามระเบียบนั้นเกิดขึ้นจากสำนึกเป็นตัวตั้ง
แนวคิดซีเอสอาร์เกิดขึ้นเนื่องจากการตระหนักขององค์กรธุรกิจเองที่มองว่า ภาคธุรกิจมุ่งเน้นผลกำไรมากเกินไปจนกระทั่งทำร้ายสังคมรอบข้างที่ล้วนมีความสัมพันธ์กับองค์กร ทั้งนี้เพราะแต่เดิมองค์กรมักได้รับการปลูกฝังความคิดทางธุรกิจให้พัฒนาไปสู่ความเก่งเป็นสำคัญ เน้นไปที่การสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน แต่ภายหลังเกิดปัญหาจากการพัฒนาก็เริ่มกล่าวถึงความดีกันมากขึ้น เริ่มนำแนวคิดเรื่องความดีมาแทรกไว้ในบทบาทภารกิจของตนผ่านกิจกรรมต่างๆ พร้อมไปกับการทำธุรกิจ เช่น การบริจาคสิ่งของ การทำบุญ การทำงานอาสา เป็นต้น ต่อมาวงการธุรกิจ จึงบัญญัติคำว่าซีเอสอาร์ขึ้นมาใช้เรียกกิจกรรมอาสาหรือความรับผิดชอบขององค์กรต่อสังคมดังกล่าว
ทั้งนี้ จุดกำเนิดของซีเอสอาร์ส่วนหนึ่งก็มาจากการเรียกร้องของสังคมต่อการกระทำที่มุ่งเน้นผลกำไรมากเกินไปของภาคธุรกิจ เช่น ครั้งหนึ่งใน พ.ศ. 2527 (ค.ศ.1984) บริษัทผู้ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์นมได้ออกกิจกรรมรณรงค์ให้เด็กทารกดื่มนมที่พวกเขาผลิตขึ้น แทนนมแม่ การรณรงค์ดังกล่าวก่อให้เกิดความไม่พอใจอย่างมาก ประชาชนพากันคว่ำบาตรสินค้าของบริษัท ซึ่งถือว่าเป็นครั้งแรกที่ประชาชนรวมตัวกันเป็นจำนวนมากเพื่อบีบให้องค์กรยักษ์ใหญ่เปลี่ยนนโยบาย
ปฏิเสธไม่ได้ว่าหลายต่อหลายครั้งกิจกรรมเพื่อสังคมของภาคธุรกิจต่างๆ เกิดขึ้นมาเพื่อแก้ไขปัญหา หรือเกิดขึ้นมาภายหลังจากที่เกิดปัญหาขึ้นแล้ว เรียกว่าเป็นการทำซีเอสอาร์แบบ ตอบสนอง ซึ่งต่อมาหลายบริษัทพบว่า การรอให้เกิดปัญหา การประท้วงเรื่องแรงงาน สิ่งแวดล้อม ฯลฯ ก่อน แล้วจึงค่อยหันมาใส่ใจประเด็นเหล่านี้ ไม่เป็นผลดีอีกต่อไป จึงเปลี่ยนเป็นฝ่ายรุก หันมาดำเนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม พยายามแสดงตนว่าเป็นส่วนหนึ่งของสังคมและมีความปรารถนาที่ดีที่จะทำ สิ่งดีๆ ตอบแทนสังคมที่ตนอยู่
