คอลัมน์ สดจากเยาวชน
“จะมีสักกี่คนที่อดทนซ้อม จนได้ใส่ชุดโขน”
ตัวอักษรสีขาวประโยคสั้นๆ ปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนด้านหลังเสื้อยืดสีดำของนักศึกษาชมรมโขน-ละคร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) วิทยาเขตตรัง
สำหรับนักศึกษาชมรมโขน-ละคร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตตรัง “โขน” ถือเป็นชีวิตส่วนหนึ่งในรั้วมหาวิทยาลัยของพวกเขา
เจษ เจษฎา ฉิมสุด ประธานชมรม บอกว่า นอกจากใจรักแล้วสิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการฝึกโขนคือความอดทน
เจษเล่าว่า เพราะนักศึกษาในมหาวิทยาลัยถูกกำหนดให้ต้องเลือกเก็บชั่วโมงในวิชาชมรม เขาจึงสมัครเข้าชมรมที่ต่อแถวสั้นที่สุด จุดเริ่มต้นด้วยความไม่ใส่ใจนำมาสู่บทบาทการเป็นประธานชมรม เพราะหลงใหลในเสน่ห์ของท่วงท่าและทำนองการเล่นโขน
เจษบอกอีกว่า ปัญหาหลักที่ชมรมประสบมาอย่างต่อเนื่องคือจำนวนสมาชิกที่ลดน้อยลงทุกปี ด้วยเหตุนี้เมื่อมีโอกาสได้รู้จักโครงการพลังพลเมืองเยาวชนสงขลาปี 3 โดยสงขลาฟอรั่ม ภายใต้การสนับสนุนของมูลนิธิสยามกัมมาจล ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) ที่ขยายขอบเขตพื้นที่การดำเนินงานในภูมิภาคมาสู่จังหวัดตรังในปีนี้ เจษและเพื่อนสมาชิกในชมรมจึงจับมือกันยื่นเสนอโครงการ ด้วยหวังกอบกู้สถานการณ์ให้ชมรมโขน-ละคร กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง
“ทำอย่างไรให้คนรู้จักโขน และทำให้โขนไม่เป็นเพียงแค่ภาพการแสดงบนเวที”
โจทย์คิดสำคัญที่มาของโครงการรวมพลคนรักษ์โขน ซึ่งมีเป้าหมายหลักเพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ด้านการแสดงโขนให้เป็นที่รู้จักในกลุ่มเด็กและเยาวชนในจังหวัดตรัง ด้วยหวังว่าความรู้จะกระตุ้นให้เด็กและเยาวชน “ดูโขนเป็น” กล่าวคือ เมื่อมีโอกาสชมการแสดงโขนเด็กจะเข้าใจถึงที่มาที่ไปของตัวละครและเรื่องราวตามบทละครในแต่ละตอน ความเข้าใจนี้ช่วย ส่งเสริมและเป็นแรงบันดาลใจให้เด็กและเยาวชนสนใจเข้ามาเรียนรู้เรื่องการแสดงโขนต่อไปในอนาคต
ขั้นตอนการดำเนินโครงการรวมพลคนรักษ์โขนของทีมงาน กลุ่มเด็กโขน เริ่มตั้งแต่ตระเวนไปให้ความรู้เรื่องการแสดงโขนแก่น้องๆ นักเรียนในโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาภายในจังหวัดตรัง 3 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนเทศบาล 6 (วัดตันตยาภิรม) โรงเรียนสภาราชินี 2 และโรงเรียนเทศบาล 2 (วัดกะพังสุรินทร์) โดยจัดกิจกรรมเป็นฐานการเรียนรู้ ทำความรู้จักตัวละครและชื่อเฉพาะของการรำที่สำคัญแต่ละท่า หลังจากนั้นจึงเปิดรับสมัครนักเรียนที่สนใจเข้ามาฝึกซ้อมและเรียนรู้ร่วมกันกับรุ่นพี่แกนนำโครงการต่อไป ปัจจุบันมีนักเรียนสนใจสมัครเข้าร่วมโครงการแล้วราว 40 คน
“เราเลือกทำโครงการกับน้องๆ ชั้นมัธยม เพราะในระยะยาวเมื่อน้องๆ ไปเรียนต่อในมหาวิทยาลัย เขาอาจสนใจอยากเรียนหรืออยากเข้าชมรมแบบที่พวกเราทำอยู่ตอนนี้ หรือถ้าไม่เรียนอย่างน้อยความรู้ที่ได้จะทำให้เขาดูโขนเข้าใจ”
อ.สมโภช เกตุแก้ว อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการรวมพลคนรักษ์โขน หัวหน้าภาควิชาวิทยาลัยนวัตกรรมการแสดงและการจัดการ ม.อ.วิทยาเขตตรัง กล่าวว่า ตัวละครเอกในการแสดงโขนแบ่งออกเป็น 3 ฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายมนุษย์เทวดา เรียกว่า ตัวพระ-ตัวนาง ฝ่ายยักษ์ และฝ่ายลิง การแสดงโขนทั่วไปนิยมแสดงเรื่องรามเกียรติ์ ตัวละครเอกซึ่งเป็นที่รู้จัก ได้แก่ พระราม พระลักษมณ์ นางสีดา ทศกัณฐ์ (ยักษ์) และหนุมาน (ลิง) การเข้าร่วมโครงการพลังพลเมืองเยาวชน สงขลา ไม่เพียงแค่สร้างความตระหนักรู้ถึงเรื่องราวเกี่ยวกับโขนให้เด็กและเยาวชนกลุ่มเป้าหมายเท่านั้น แต่สร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นภายในจิตใจของทีมงานเด็กโขน ชมรมโขน-ละคร
“ที่ผ่านมาบอกเด็กตลอดว่าทุกคนไม่ใช่แค่นักแสดงบนเวที แต่มีหน้าที่ทำให้โขนลงมาสัมผัสกับคนดูให้ได้ จากเดิมที่เรารู้สึกว่านักศึกษากลุ่มนี้ดีนะ สนใจและตั้ง ใจเข้ามาอยู่ในชมรม มีความรับผิดชอบฝึกซ้อมพัฒนาตัวเองจนออกไปแสดงได้
แต่ตอนนี้ไม่ใช่แค่นั้น พวกเขามีจิตวิญญาณความเป็นโขนอยู่ในตัว แล้วสามารถสื่อสารสิ่งนั้นออกมาถึงผู้ชมได้ จบออกไปแล้วไม่ว่าจะไปอยู่ไหนทำอะไร สิ่งนี้จะติดตัวเขาไปตลอด ไม่มีทางหายไปไหน” อ.สมโภชกล่าวอย่างภาคภูมิใจ
