คอลัมน์ ข่าวสดการศึกษา : สร้างพระเมรุมาศ งานใหญ่แห่งปี 2560

คอลัมน์ ข่าวสดการศึกษา

ภายหลังที่ประชุมคณะกรรมการฝ่ายจัดสร้างพระเมรุมาศ สิ่งปลูกสร้างประกอบพระเมรุมาศและบูรณปฏิสังขรณ์ราชรถและพระยานมาศ งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช นำโดย พล.อ.ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานกรรมการฝ่ายจัดสร้างพระเมรุมาศ และกรมศิลปากร ในฐานะแม่งานหลักในการจัดสร้างในครั้งนี้ เปิดเผยแบบก่อสร้างพระเมรุมาศตั้งแต่ช่วงปลายปี 2559

จึงเป็นที่รับทราบว่า ภารกิจดังกล่าวต้องทำให้แล้วเสร็จในเดือนกันยายน พ.ศ.2560

พระเมรุมาศ พระเมรุ อีกส่วนสำคัญในงานพิธีพระบรมศพและพระศพ เป็นที่ประดิษฐานพระโกศพระบรมศพหรือพระศพเพื่อรอการถวายพระเพลิงหรือพระราชทานเพลิง ซึ่งจะแตกต่างกันตามพระราชอิสริยยศ

ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในครั้งนี้ การออกแบบยึดหลักแนวคิด การออกแบบและจัดสร้าง พระเมรุมาศอย่างสมพระเกียรติ เพื่อถวายแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

คณะทำงานศึกษาและออก แบบตามหลักโบราณราชประ เพณีการสร้างพระเมรุมาศของพระมหากษัตริย์ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ใช้แนวทางการออกแบบพระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาล ที่ 5) พระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) และพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล (รัชกาลที่ 8) โดยมีลักษณะรูปแบบคล้ายกัน

นอกจากนี้ทั้งจะศึกษาและออกแบบโดยใช้แนวคิดคติไตรภูมิตามคัมภีร์พุทธศาสนา และคติความเชื่อเรื่องพระมหากษัตริย์ในสถานะเสมือนสมมติเทพ ตามระบอบเทวนิยม

นายกิตติพันธ์ พานสุวรรณ รองอธิบดีกรมศิลปากร เปิดเผยว่าในปีที่ผ่านมา นอกจากเรื่องเอกสารและจดหมายเหตุ กรมศิลปากรได้รับผิดชอบ ในส่วนของการก่อสร้างออกแบบพระเมรุมาศและสิ่งปลูกสร้างประกอบพระเมรุมาศ ได้จัดทำแบบร่างพระเมรุมาศ และสิ่งปลูกสร้างประกอบเสร็จเรียบร้อย

โดยแบ่งเป็นอาคารภายในบริเวณมณฑลพิธีท้องสนามหลวงได้แก่พระเมรุมาศ เป็นประธานในมณฑลพิธี ออกแบบโดยยึดถือคติตามโบราณราชประเพณี รูปแบบเฉพาะสำหรับพระมหากษัตริย์

พระที่นั่งทรงธรรมสำหรับเป็นที่ประทับและบำเพ็ญ พระราชกุศลในการพระราชพิธี และเป็นที่สำหรับข้าราชการชั้นผู้ใหญ่เฝ้าฯ

ศาลาลูกขุนเป็นที่เฝ้าฯของข้าราชการ

ทับเกษตรเป็นสถานที่สำหรับข้าราชการที่มาในพระราชพิธี พักและฟังสวดพระ

ส่วนสำนักสถาปัตยกรรม จะเข้ามีบทบาทในการดำเนินการออกแบบตัวอาคารและอาคารประกอบทั้งหมด และการปรับปรุงภูมิทัศน์ ในบริเวณเขตปริมณฑลท้องสนามหลวงและภายนอกมณฑลพิธีท้องสนามหลวง ได้แก่

เกยลา หรือ เกยน้อยที่ยกไปได้ ใช้เป็นที่เสด็จขึ้นลงแห่งเจ้านาย รองจากพระเจ้าแผ่นดินลงมา, บริเวณกำแพงแก้วพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท, พลับพลาหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม, พลับพลาหน้าพระที่นั่งสุทไธสวรรย์ปราสาท และพลับพลายกหน้ามณฑลพิธีท้องสนามหลวง

โดยบริเวณดังกล่าวจะพัฒนาแบบอย่างต่อเนื่อง จากนั้นพัฒนาเป็นแบบวิศวกรรมเพื่อก่อสร้างในลำดับต่อไป โดยทั้งหมดได้ทำคู่ขนานกัน

เช่นเดียวกับการดำเนินการของสำนักช่างสิบหมู่ ได้จัดทำงานแบบร่างของศิลปกรรมประกอบอาคารเสร็จเรียบร้อยแล้ว และพร้อมที่จะดำเนินการก่อสร้าง ฯลฯ

ทั้งนี้ในส่วนการบูรณปฏิสังขรณ์ราชรถ ราชยาน และพระยานมาศ ในวันที่ 19 ธันวาคม 2559 มีพิธีบวงสรวงโดยทางกรมศิลปากรจะเข้ามาดำเนินการในส่วนงานบูรณะ และงานตกแต่ง ที่เป็นงานประณีตศิลปกรรม ส่วนกรมสรรพาวุธทหารบก และกรมอู่ทหารเรือ จะดำเนินการตรวจสอบสภาพโครงสร้างของราชรถราชยาน และระบบกลไก การชักลาก

นายกิตติพันธ์ เปิดเผยต่อว่า สำหรับการขอเข้าใช้พื้นที่จากกรุงเทพมหานครนั้น ทางกรมศิลปากรจะขอราวเดือนมกราคม 2560 โดยการดำเนินการก่อสร้างนั้นกำหนดตามแผนดำเนินการในช่วงต้นปีพ.ศ. 2560

โดยในช่วงเวลา เดือนธันวาคม 2559 – เดือนมกราคม 2560 ทางกรมศิลปากรจะสร้างโรงขยาย หรืออาคารปฏิบัติการชั่วคราวบริเวณทิศใต้ หรือฝั่งพระบรมมหาราชวัง เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้ามาปฏิบัติงาน โดยจะไม่ทับซ้อนกับก่อสร้างในบริเวณมณฑลพิธีท้องสนามหลวง

ในวันที่ 26 ธ.ค.2559 คณะตรึงหมุดพระเมรุมาศเพื่อใช้เป็นจุดอ้างอิงในการก่อสร้าง และมีพิธีบวงสรวงการก่อสร้างและยกเสาเอก ซึ่งในช่วงประมาณเดือนมกราคมจะเริ่มการก่อสร้าง

จะเริ่มการก่อสร้างไปพร้อมกันเนื่องจากจะมีผู้รับจ้างหลายราย ที่จะเข้ามาดำเนินการก่อสร้าง โดยการก่อสร้างไม่ขีดขวางการทำงานกันและจะเชิญผู้รับจ้างที่มีประสบการณ์ในการก่อสร้างพระเมรุมาศและผู้ที่เคยมีผลงานกับกรมศิลปากรเข้ามาก่อสร้าง

ส่วนประชาชนที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการก่อสร้างพระเมรุมาศในครั้งนี้ เช่น การก่อสร้างพระโกศจันทน์ การฉลุลาย การฉลุก่อสร้าง ฯลฯ น่าจะสามารถเข้ามาภายหลังจากการก่อสร้างได้สักระยะ หลังจากก่อสร้างโรงหรืออาคารปฏิบัติการชั่วคราวแล้วเสร็จ

ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนของการหารือของคณะทำงาน เช่นเดียวกับผู้ที่มีฝีมือทางด้านศิลปะได้มีการเสนอตัวเข้ามา ว่าจะให้ดำเนินการในลักษณะใด

นายกิตติพันธ์กล่าวด้วยว่า จากการหารือในเบื้องต้นประชาชนที่เดินทางเข้ามากราบสักการะพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช บริเวณพระบรมมหาราชวังนั้น สามารถเข้ามาเยี่ยมชมขณะการก่อสร้างบริเวณมณฑลพิธีท้องสนามหลวงได้โดยจะกำหนดวันเวลาในการเข้าเยี่ยมชมในแต่ละสัปดาห์

ทั้งนี้ กรมศิลปากรจะดำเนินงานจัดสร้างพระเมรุมาศ สิ่งปลูกสร้างประกอบพระเมรุมาศ งานพระราชพิธีถวาย พระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เพื่อให้สำเร็จลุล่วงตามแผนที่วางไว้