คอลัมน์ หลากหลาย
เพิ่งเดินทางมาอวยพรวันเกิด “มติชน” ขึ้นสู่ปีที่ 40 เมื่อวันที่ 9 มกราคม
สมชาย วงศ์สวัสดิ์ อดีตนายกรัฐมนตรีคนที่ 26 มาพร้อมกับ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีคนที่ 28 และสมาชิกพรรคเพื่อไทย พบปะผู้บริหารเครือมติชนและต่างอวยพรปีใหม่ย้อนหลังเล็กน้อยให้แก่กัน
ช่วงเวลานี้ อดีตนายกฯ สมชายยังมีของขวัญปีใหม่มอบให้บุคคลต่างๆ เป็นหนังสือพ็อกเกตบุ๊กอัตชีวประวัติของตนเองเล่มแรก ในฐานะนายกรัฐมนตรีคนที่ 26 ของประเทศไทยที่ได้รับการบันทึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์การเมือง
แม้ว่าชื่อ สมชาย วงศ์สวัสดิ์ ถ้าไม่ใช่คอการเมืองอาจไม่คุ้นหูเท่าไรนัก แต่ช่วงเวลาสั้นๆ 2 เดือนครึ่งที่อยู่ในตำแหน่ง (18 ก.ย. 2551 ถึงวันที่ 2 ธ.ค. 2551) เป็นหน้าประวัติศาสตร์สำคัญที่ไม่อาจมองข้ามได้
เขาไม่ใช่ทายาทของตระกูลนักการเมือง ไม่ใช่เด็กเก่งที่ตั้งเป้าอยากเป็นนายกรัฐมนตรี แล้วไล่ตามความฝันจนสำเร็จ
หากแต่ สมชาย วงศ์สวัสดิ์ เป็นเด็กบ้านนอกธรรมดาๆ เกิดที่ตำบลละอาย อำเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช เส้นทางจากปักใต้ก้าวสู่ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีจึงไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ
ครั้นขึ้นนั่งเก้าอี้ผู้นำประเทศโดยไม่คิดฝันก็ต้องเผชิญมรสุมครั้งใหญ่ที่ชีวิตนี้ต้องจดจำไม่ลืม
อันเป็นแรงบันดาลใจนำมาสู่งานเขียนหนังสือเล่มแรกในชีวิต “ชีวิต งาน การต่อสู้ สมชาย วงศ์สวัสดิ์ กว่าจะมาเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 26”
โดยมีอดีตนายกฯ ทักษิณ ชินวัตร พี่ชายของภรรยา เขียนคำนิยม เชิญชวนให้ติดตามเรื่องเล่าชีวิตของน้องเขยเล่มนี้ด้วยไม่ใช่แค่เรื่องราวสู้ชีวิตของเด็กจากชนบทที่ไต่เต้าจนถึงผู้นำประเทศ หากส่วนหนึ่งยังเป็นเรื่องเล่าทางการเมืองที่แปลกๆ
อดีตนายกฯ สมชาย เปิดเรื่องด้วยประสบการณ์ทางการเมืองช่วงสั้นๆ แต่เต็มไปด้วยเหตุการณ์ระทึกรายวัน
9 ก.ย.2551 หลังศาลรัฐธรรมนูญมี คำสั่งให้ นายสมัคร สุนทรเวช พ้นจากตำแหน่ง เหตุจากการจัดรายการชิมไป บ่นไป
นายสมชาย ซึ่งขณะนั้นเป็นรองนายกรัฐมนตรีควบตำแหน่งรมว.ศึกษาธิการ ก้าวขึ้นรับตำแหน่งนายกฯ แทน ในฐานะพรรคแกนนำรัฐบาลที่มีส.ส.เสียงข้างมาก
แต่การแถลงนโยบายต่อรัฐสภาตามรัฐธรรมนูญกำหนดบานปลายไปสู่เหตุการณ์นองเลือด เมื่อเครือข่ายพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตยที่ชุมนุมปิดล้อมทำเนียบรัฐบาลเคลื่อนมาปิดล้อมที่หน้ารัฐสภา และฮือเข้าไปในรัฐสภาในขณะที่นายสมชาย กำลังแถลงนโยบาย
“ผมนั่งลงไม่ถึง 5 นาที ท่านชูศักดิ์ ศิรินิล เลขาธิการนายกฯ ก็เดินมาบอกให้รีบออกไปจากสภาเพราะเกรงจะเกิดอันตราย…เจ้าหน้าที่แจ้งว่าไม่สามารถออกทางอื่นได้เลย แต่มีวิธีเดียวคือหากไม่ต้องการเผชิญหน้า คือผมต้องปีนกำแพงด้านหลังและออกไปยังพระที่นั่งวิมานเมฆ”
นายสมชายหลบอยู่ในพระที่นั่งวิมานเมฆรอเฮลิคอปเตอร์จากตำรวจมารับ แต่สถานการณ์บริเวณหน้ารัฐสภาและภายในอาคารยังไม่สงบ เพราะผู้ชุมนุมยังปิดล้อมไม่ยอมให้ ส.ส. ส.ว. เจ้าหน้าที่รัฐสภา รวมถึงตำรวจที่บาดเจ็บออกมาด้านนอก จนที่สุดเจ้าหน้าที่ตัดสินใจใช้แก๊สน้ำตา
“เจ้าหน้าที่ไม่ได้ใช้อาวุธใดๆ ทำร้ายประชาชน นอกจาก ใช้แก๊สน้ำตาผลักดันตามสถานการณ์ จนถูกกล่าวหาว่ายิงแก๊สน้ำตาทำให้มีคนบาดเจ็บถึงขาขาดแขนขาด แต่ผู้เชี่ยวชาญทั้งหลายต่างยืนยันว่าแก๊สน้ำตาไม่ใช่อาวุธที่เป็นอันตรายเช่นนั้นได้เลย”
นายสมชายเล่าอีกมุมถึงเหตุการณ์วันที่ม็อบพันธมิตรฯ บุกล้อมสภา
จากนั้นผู้ชุมนุมยังกดดันต่อเนื่อง นายสมชายไม่เคยได้เข้าปฏิบัติหน้าที่นายกฯ ในทำเนียบรัฐบาลเลย เหตุเพราะกลุ่ม พันธมิตรฯ ปิดล้อมทำเนียบ ต่อเนื่องมาตั้งแต่รัฐบาลนายสมัคร
“จึงเป็นที่มาของการหาทำเนียบชั่วคราว ซึ่งผมเลือก ท่าอากาศยานดอนเมือง…ขนาดหลบลี้หนีภัยมาอยู่ดอนเมืองแล้วก็ไม่ได้สงบสุข ม็อบยังตามรังควานเรื่อยๆ
ครั้งหนึ่งผมไปตรวจเยี่ยมกระทรวงเทคโนโลยีฯ…ชาวไทยกู้ชาติทั้งหลายมาต้อนรับหลายร้อยคนจนเจ้าหน้าที่ต้องพาผมหลบขึ้นไปด้านหลัง…ขากลับผมออกมาด้านหน้าแต่เจ้าหน้าที่บอกว่ารถผมออกมาไม่ได้เพราะม็อบไปล้อมรถและนำสิ่งของออกมาวางกีดขวาง เลยต้องใช้รถคันอื่น
พอผมลงมาก็วิ่งกรูเข้ามา ถ้าไม่มีเจ้าหน้าที่ป้องกันผมคงโดนรุมสกรัม แต่ก็ยังโดนตะโกนด่า ใช้ของขว้างปา ทั้งขวดน้ำ ไม้ ถุงพลาสติก รวมถึงรองเท้า”
กระทั่งบินไปร่วมประชุมเอเปกที่ประเทศเปรู กลุ่มพันธมิตรฯ ก็เคลื่อนขบวนไปปิดล้อมสนามบินทั้งที่สุวรรณภูมิและดอนเมือง สถานการณ์เดือดจนต้องเปลี่ยนเป้าหมายไปลงที่สนามบินเชียงใหม่
เมื่อผู้อ่านได้ทำความรู้จักกับนายกฯ คนที่ 26 ผ่านเหตุการณ์วิกฤตแล้ว อดีตนายกฯ สมชาย ก็หันมาเล่าชีวิตวัยเยาว์ อ่านแล้วเพลิน อีกทั้งเป็นเรื่องราวที่ไม่เคยเปิดเผยที่ไหนมาก่อน
ด.ช.สมชาย เป็นลูกชาวนา หาเช้ากินค่ำ อายุห่างกับพี่คนโตและคนรองเป็นสิบปี และช่วงพี่ๆ เข้ามาเรียนในกรุงเทพฯ จึงเป็นลูกที่ใกล้ชิดกับพ่อแม่ ประกอบกับเป็นเด็กช่างจดช่างจำ ช่างสังเกต เรื่องราวในวัยเด็กที่สะท้อนผ่านตัวหนังสือจึงอ่าน สนุกและน่าสนใจ
ผ่านประสบการณ์เฉียดตายมาตั้งแต่ยังเล็กเพราะขี้โรค เคยป่วยจนหมดลมหายใจต่อหน้าพ่อแม่ เพราะที่บ้านกันดารห่างไกลความเจริญ ทั้งอำเภอไม่มีโรงพยาบาล
ถึงวัยเรียนก็ขี้เกียจเรียนหนังสือ จบป.1 แบบพ่อช่วย ทั้งที่อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้แม้สักตัวเดียว แต่กลายมาเป็นเด็กเก่งได้รับทุนเล่าเรียนจากรัฐ
แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะใช้ชีวิตสุขสบาย ต้องอาศัยชายคาวัดและยอมอดมื้อกินมื้อเพื่อแบ่งเบาภาระพ่อแม่
ความลำบากไม่ได้ทำให้เป้าหมายสั่นคลอน นายสมชาย คว้าใบปริญญามาให้พ่อกับแม่ชื่นชมจนได้จากคณะนิติ ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ชีวิตการงานดำเนินไปตามสเต็ป กระทั่งได้รับแต่งตั้งให้ไปดำรงตำแหน่ง ผู้พิพากษาศาลจังหวัดศรีสะเกษ แต่ราวกับบุพเพสันนิวาสกลับได้ไปประจำที่ศาลแขวงเชียงใหม่แทน ทำให้ได้พบรักกับ เจ๊แดง-เยาวภา
“ผมนั่งติดกับผู้หญิงสาวคนหนึ่ง ซึ่งแวบแรกที่เห็นผมรู้สึกได้ทันทีว่าเธอเป็นคนสวยน่ารัก และเมื่อท่านเยาวลักษณ์ แนะนำให้รู้จักว่าเธอคือน้องแดง เยาวภา น้องสาวท่าน ผมหันไปมองอีกครั้งพร้อมทักทายกันตามมารยาท แต่แอบรำพึงในใจว่า “นางฟ้ามีจริงหรือนี่” ฟังดูเหมือนเกินจริงไปหน่อย แต่ตอนนั้นผมรู้สึกของผมเช่นนั้นจริงๆ”
ส่วนจะตามจีบกันอย่างไร มีใครเป็นแม่สื่อและฝ่าด่านหินพ่อเลี้ยงเลิศ ชินวัตร ไปได้อย่างไร ต้องตามไปอ่านรายละเอียดกันในเล่มที่เตรียมวางขายเร็วๆ นี้
ส่งท้ายด้วยมุมมองจากคนในครอบครัว เจ๊แดงเปิดอกเล่าถึงเคล็ดลับการครองรัก มานานกว่า 30 ปี โดยไม่เคยมีปากเสียงกันเลย
ลูกๆ เล่าถึงความรักและหลักคำสอนของพ่อ
รวมถึงอดีตนายกฯ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่แอบมาเม้าธ์ลับหลังพี่เขย
มอบของขวัญปีใหม่ให้สมาชิกพรรค ทั้งหนังสือและข้าวสาร
