คอลัมน์ หลากหลาย
ปฤษณา กองวงค์
“มันฝรั่ง” จัดเป็น 1 ใน 4 ของพืชอาหารสำคัญที่สุดของโลก เช่นเดียวกับ ข้าวโพด ธัญพืช และข้าว เนื่องจากมันฝรั่งชอบอากาศหนาวเย็น พื้นที่การปลูกมันฝรั่ง 95% จึงอยู่ทางภาคเหนือและอีก 5% อยู่อีสาน
แต่ฤดูหนาวบ้านเราสั้นอย่างเก่ง 45 วัน ถึง 2 เดือน ผลผลิตจึงน้อยกว่าต่างประเทศที่มีฤดูหนาวยาวนานถึง 6-7 เดือน
แม้ปัจจัยภูมิอากาศ ไม่ได้เอื้อกับการปลูกมันฝรั่ง ทว่าได้ท้าทายองค์ความรู้ เทคโนโลยีและความมุ่งมั่นของหน่วยงานต่างๆ รวมถึงภาคเกษตรกร ในการเพิ่มศักยภาพการผลิตมันฝรั่ง เพื่อลดการนำเข้าจากต่างประเทศ และส่งเสริมความยั่งยืนแก่เกษตรกรไทยให้ลืมตาอ้าปากได้
ล่าสุด บริษัท เป๊ปซี่-โคล่า (ไทย) เทรดดิ้ง จำกัด ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ “เลย์” มันฝรั่งทอดกรอบอันดับหนึ่งของไทย และขนมขบเคี้ยวในเครือ “เป๊ปซี่โค” หนุนร่างยุทธศาสตร์มันฝรั่ง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ที่มุ่งส่งเสริมพัฒนาการปลูกพันธุ์โรงงานในภาคเหนือ-อีสาน ให้เพียงพอกับความต้องการในประเทศและทดแทนการปลูกพืชชนิดอื่น ที่มีความไม่แน่นอนด้านผลผลิตและราคา
พร้อมเดินหน้าสานต่อ “นโยบายส่งเสริมการเกษตรอย่างยั่งยืน” สนับสนุนเกษตรกรครบวงจร เน้นพัฒนาศักยภาพ ยกระดับขีดความสามารถ ลดการนำเข้ามันฝรั่งจากต่างประเทศ โดยตั้งเป้าเพิ่มผลผลิต 5 ตันต่อไร่
ทั้งยังชักชวนสื่อมวลชน เยี่ยมชมการเพาะปลูกมันฝรั่งแปรรูปในประเทศไทย และกระบวนการผลิตมันฝรั่งทอดกรอบ “เลย์” ที่ จ.เชียงใหม่-ลำพูน
งานนี้ได้พบเกษตรกรหัวก้าวหน้า นายบุญศรี ใจเป็ง วัย 64 ปี เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาพืชไร่ ได้เปิดใน จ.เชียงใหม่ ต้อนรับอย่างอบอุ่น
นายบุญศรีกล่าวว่า ครอบครัวปลูกมันฝรั่งมาตั้งแต่ปี 2507 ตอนนั้นผมอายุ 10 กว่าขวบ ก็ช่วยพ่อ นายปั๋น ใจเป็ง ดูแลมันฝรั่งที่ปลูกขายในตลาดเพื่อการบริโภคสด สมัยนั้นตลาดใหญ่คือฐานทัพอเมริกาในเมืองไทย คนไทยไม่บริโภค
ในปี 2512 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงก่อตั้งโครงการหลวง เพื่อปลูกพืชบนพื้นที่สูงทดแทนการปลูกฝิ่นบนดอยและการทำไร่ของชาวเขา มันฝรั่งคือหนึ่งในตัวเลือกนั้น พอปลายปี 2527 โครงการหลวงมีโครงการวิจัยการผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งในประเทศไทย ตนเองก็เข้าร่วมด้วย
ปลายเดือน ก.พ.2528 ในหลวงรัชกาลที่ 9 เสด็จฯพร้อม สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารีทรงเยี่ยมแปลงปลูกมันฝรั่งแห่งนี้ และประทับอยู่นานกว่า 3 ชั่วโมง ลุงบุญศรีบอกเล่าอย่างภาคภูมิใจ ทั้งยังจำได้แม่นถึงรับสั่งว่า
“มันฝรั่งไม่ใช่พืชท้องถิ่นของเรา ดูแล้วการพัฒนาการปลูกมันฝรั่งไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องใช้เวลาพอสมควร ต้องเหนื่อยอีกนาน แต่ถ้าทำสำเร็จจะช่วยให้คนอีกจำนวนมากมีอาชีพที่ดีทำ ขอให้อดทนหน่อยนะ”
หากใครไปที่ไร่หน้าบ้านลุงบุญศรี ที่บ้านเจดีย์แม่ครัว ต.แม่แฝกใหม่ อ.สันทราย จะเห็นป้ายขนาดใหญ่ 2 แผ่น ติดภาพของในหลวงรัชกาลที่ 9 เมื่อครั้งเสด็จฯทรงเยี่ยมไร่มันฝรั่ง ยังความภาคภูมิใจของครอบครัวใจเป็ง จนหาที่สุดไม่ได้
จากมันฝรั่งที่พ่อเริ่มนำมาปลูก 2-3 ไร่ แซมกับยาสูบ กระเทียม พอเริ่มมีความรู้มากขึ้น หลังทำนาก็ปลูกมันฝรั่ง ต่อมามีอุตสาหกรรมและโรงงานใช้มันฝรั่งเป็นวัตถุดิบในการผลิต มีการประกันราคา ทำให้เกิดความมั่นใจ จึงขยายการผลิต
ปัจจุบันลุงบุญศรี มีพื้นที่ปลูกมันฝรั่ง 400 ไร่ ที่ ต.แม่สาว อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ทั้งยังมีคอนแท็กต์กับเกษตรกรในพื้นที่อีก 1,100 ไร่ ถือเป็นเกษตรกรรายใหญ่ทางภาคเหนือ
สำหรับพันธุ์มันฝรั่ง มีพันธุ์ดั้งเดิมคือ แอตแลนติก และอีก 2 พันธุ์ คือ FL2215 และ FL2207 เนื่องจากให้ปริมาณแป้งสูง ต้านทานโรค
มันฝรั่งปลูกช่วงฤดูหนาวราวต้นพ.ย. ถึงกลางเดือน ธ.ค. เก็บเกี่ยวช่วงปลายเดือน ก.พ. ถึงต้นเดือน เม.ย. เป็นพืชอายุสั้นที่ปลูกหลังฤดูการทำนา ลงทุนไร่ละประมาณ 20,000-32,000 บาท ทำกำไร 10,000-18,000 บาท ต่อไร่
ลุงบุญศรี ซึ่งได้เดินทางไปดูงานที่ประเทศญี่ปุ่น เนเธอร์แลนด์ อังกฤษ และสกอตแลนด์ ทั้งยังเป็นวิทยากรให้ความรู้เกี่ยวกับมันฝรั่งให้กับเกษตรกรในพื้นที่ รวมถึงหน่วยงานที่สนใจ กล่าวต่อว่า พืชแต่ละตัวที่จะปลูกเราต้องมีความเชี่ยวชาญ ต้องศึกษามันให้ถ่องแท้
“400 ไร่ เราใช้เครื่องจักรเป็นส่วนใหญ่ มีเพียงวันปลูก และวันที่เก็บยังต้องใช้แรงงานคนช่วย คนงานประจำ 30 กว่าคนเท่านั้น”
ที่น่าชื่นชมคือเครื่องจักรกลเหล่านี้ ลุงบุญศรีได้คิดค้น ประดิษฐ์ขึ้นเองให้สอดคล้องกับการใช้งานจริง ซ้ำยังช่วยลดต้นทุนแรงงาน และสร้างมาตรฐานในการผลิตให้ดียิ่งขึ้น
“เราปรับปรุงเทคโนโลยีการปลูกมันฝรั่งคือสิ่งที่เราทำ และเป้าหมายของบริษัท คือ ผลิตมันฝรั่งให้ได้ 5 ตันต่อไร่ระยะยาว มั่นใจว่าเราทำได้ ถ้าไม่มีปัญหาเรื่องน้ำ ณ วันนี้ผลิตได้เฉลี่ย ไร่ละ 2.5-3 ตัน”
และแน่นอนหัวมันสด ทั้งหมดเป็นวัตถุดิบป้อนสู่โรงงาน กลายเป็นผลิตภัณฑ์มันฝรั่งทอดกรอบ “เลย์”
นายจรณชัย ศัลยพงษ์ ผู้อำนวยการฝ่ายบรรษัทสัมพันธ์ บริษัท เป๊ปซี่-โคล่า (ไทย) เทรดดิ้ง จำกัด กล่าวว่า “มันฝรั่งที่ผลิตได้ในปัจจุบันยังไม่เพียงพอต่อความต้องการภายในประเทศ โดยเฉพาะการแปรรูปเป็นมันฝรั่งแผ่นทอดกรอบ ซึ่งภาคอุตสาหกรรมมีความต้องการ 120,000-150,000 ตันต่อปี ขณะที่ผลผลิตมันฝรั่งภายในประเทศมีเพียง 105,988 ตัน”
กลุ่มผู้ประกอบการต้องนำเข้ามันฝรั่งจากต่างประเทศปีละ 36,317 ตัน ปีที่ผ่านมา คณะอนุกรรมการบริหารการผลิตกลุ่มสินค้าพืชหัว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงได้จัดทำร่างยุทธศาสตร์เพื่อส่งเสริมการปลูกมันฝรั่งพันธุ์โรงงานใน 16 จังหวัด
ด้าน นายชวาลา วงศ์ใหญ่ ผู้จัดการอาวุโสฝ่ายส่งเสริมการเกษตร บริษัท เป๊ปซี่-โคล่า (ไทย) เทรดดิ้ง จำกัด เผยว่า เป๊ปซี่ โค มองเห็นศักยภาพในการผลิตมันฝรั่งในบ้านเรา จาก 3 ตัน เราจะทำเป็น 5 ตันให้ได้ ซึ่งถือว่าปริมาณเทียบเคียงกับต่างประเทศ
เป๊ปซี่ โค ถือนโยบายการส่งเสริมการเกษตรอย่างยั่งยืน ภายใต้สัญญาข้อตกลงซื้อขายผลผลิตมันฝรั่งที่กำหนดราคารับซื้อแน่นอน ครอบคลุมทั้งการพัฒนาและถ่ายทอดองค์ความรู้ ด้านเทคนิค เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำการเกษตรช่วยเพิ่มผลผลิตต่อไร่ให้สูงขึ้น สนับสนุนหัวพันธุ์มันฝรั่ง
รวมทั้งซื้อมันฝรั่งจากเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการและให้การส่งเสริม 3,500 ราย ครอบคลุมพื้นที่ปลูก 22,000 ไร่ใน 6 จังหวัดภาคเหนือ คือ เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง พะเยา และตาก รวมถึงภาคอีสาน อาทิ สกลนคร และนครพนม
“การเกษตรจะยั่งยืน นโยบายของเราจึงโฟกัสการใช้ทรัพยากรท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์สูงสุด ไม่เป็นพิษ เกษตรกรมีความมั่นคง พึ่งตัวเองได้มีความสุขและไม่สร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศ สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคมและชาติ” นายชวาลากล่าว
สำหรับผู้ที่สนใจการปลูกมันฝรั่ง วันที่ 27 ก.พ.นี้ ซึ่งเป็นวันถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร ที่แปลงปลูกมันฝรั่งบ้าน อ.สันทราย จ.เชียงใหม่ ของลุงบุญศรี ใจเป็ง ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นศูนย์การเรียนรู้ในด้านการเพาะปลูกมันฝรั่งของประเทศ จัดเผยแพร่องค์ความรู้ รวมถึงจัดแสดงเครื่องจักรที่ใช้ในการปลูกมันฝรั่ง
สนใจแวะเข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้
