คอลัมน์ รู้ไปโม้ด
น้าชาติ ประชาชื่น [email protected]
เทฟลอนเคลือบกระทะคืออะไร ไม่มีอันตรายแน่หรือ
สายมณี
ตอบ สายมณี
คำตอบนำมาจาก บุญรักษ์ กาญจนวรวณิชย์ นักวิชาการจากศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติว่า ปัจจุบันมีสินค้าหลายชนิดที่ผสมหรือเคลือบสารเทฟลอน (Teflflflon) ไว้ในผลิตภัณฑ์ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องครัวโลหะต่างๆ หรือสีทาผนังบางยี่ห้อ เป็นต้น โดยเครื่องครัวและสีที่มีสารเทฟลอนผสมหรือเคลือบอยู่ จะมีข้อดีคือช่วยให้ทำความสะอาดได้ง่าย เพราะไม่ค่อยมีคราบสกปรกมาเกาะ หรืออาหารไม่ติดที่ก้นภาชนะเครื่องครัว
สารเทฟลอน (Teflon) เป็นชื่อทางการค้าของสารโพลิเตตระฟลูออโรเอทิลีน (Polytetrafluoroethylene; PTFE) ซึ่ง ดร.รอย เจ. พลังเก็ตต์ (Roy J. Plunkett) วิศวกรของบริษัทดูปองต์ เป็น ผู้สังเคราะห์สารนี้ได้ในปี พ.ศ. 2481 ในขณะที่เขากำลังทดลองหาสารทำความเย็นตัวใหม่ ในตอนแรกบริษัทดูปองต์เองก็ไม่รู้ว่า จะนำสิ่งที่พบนี้ไปใช้ในทางการค้าได้อย่างไร กระทั่งปี พ.ศ.2489 บริษัทจึงเปิดตัวสินค้าประเภทชิ้นส่วนเครื่องจักรที่เคลือบสารเทฟลอนออกมา โดยระยะแรกสินค้าที่เคลือบสารเทฟลอนยังจำกัดอยู่เฉพาะสินค้าอุตสาหกรรมเท่านั้น จนถึง พ.ศ.2493 จึงผลิตเครื่องครัวที่เคลือบด้วยสารเทฟลอนออกวางจำหน่ายในท้องตลาด
สารเทฟลอนมีคุณสมบัติเด่นคือ สารมีค่าสัมประสิทธิ์ความเสียดทานต่ำ หากพูดในอีกลักษณะที่ไม่ใช่วิชาการก็คือ สารเทฟลอนเป็นสารที่ลื่นนั่นเอง เมื่อสารเทฟลอนมีสมบัติลื่นมาก ผู้ผลิตสินค้าจึงใช้สารนี้รองพื้นผิวผลิตภัณฑ์ เช่น เครื่องครัวทำให้หมดปัญหาเรื่องอาหารติดกระทะ และเมื่อทอดแล้วอาหารไม่ติดกระทะ ผู้บริโภคก็สามารถลดปริมาณไขมันในการประกอบอาหารลงได้ เป็นการรักษาสุขภาพทางอ้อม
นอกจากนี้ สารเทฟลอนยังถูกใช้เคลือบอุปกรณ์ต่างๆ เช่น ลูกปืน เฟือง เพื่อลดความเสียดทานขณะเคลื่อนไหว เพราะสารมีความลื่นมาก จึงถูกนำมาประยุกต์ใช้เพื่อลดแรงเสียดทานระหว่างผิววัสดุ ยกตัวอย่างกระสุนปืนที่เคลือบหัวกระสุนด้วยสารเทฟลอน ก็เพื่อลดแรงเสียดสีขณะลูกกระสุนวิ่งออกจากลำกล้อง ทำให้ลดความสึกหรอในลำกล้องปืน
คุณสมบัติเด่นอีกอย่างของสารเทฟลอนคือ ความเฉื่อยต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมีกับสารอื่น ดังนั้น จึงมีการใช้สารนี้เคลือบผลิตภัณฑ์ประเภทท่อและบรรจุภัณฑ์ที่ต้องสัมผัสกับสารเคมีบางชนิดที่ไวต่อการเกิดปฏิกิริยา
การที่สารเทฟลอนมีความลื่นและเฉื่อยต่อการเกิดปฏิกิริยากับสารเคมีอื่น มีสาเหตุจากโครงสร้างโมเลกุลของตัวสารเอง สารเทฟลอนมีสูตรโมเลกุล [-CF2-CF2-]n- ที่ประกอบด้วยพันธะของคาร์บอน-คาร์บอน (C-C) และพันธะของคาร์บอน-ฟลูออรีน (C-F) ซึ่งพันธะระหว่างอะตอมทั้งสองชนิดเป็นพันธะเดี่ยวที่มีความแข็งแรงมาก การสลายพันธะจะต้องใช้พลังงานปริมาณมาก และเนื่องจากโมเลกุลของสารเทฟลอนเป็นโมเลกุลที่ไม่มีขั้ว จึงทำให้สารเทฟลอนเฉื่อยต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมีกับสารอื่น
สำหรับสมบัติความลื่นของสารเทฟลอน ก็เกิดเนื่องจากแรงที่กระทำบริเวณผิวโมเลกุลของสารเทฟลอนและโมเลกุลของสารอื่นมีน้อย ดังนั้น สารเทฟลอนจึงแสดงสมบัติความลื่นออกมา
เมื่อสารเทฟลอนลื่นมากจนไม่มีสารใดเกาะติดได้ แล้วผู้ผลิตนำสารนี้ไปเคลือบติดผิวภาชนะได้อย่างไร? การเคลือบสารเทฟลอนลงบนพื้นผิวภาชนะมีหลายวิธี ซึ่งวิธีหนึ่งที่ใช้เคลือบสารเทฟลอนคือ นำภาชนะที่จะเคลือบมาขัดเซาะผิว จากนั้นพ่นสารรองพื้นลงไป แล้วเคลือบด้วยสารเทฟลอน นำผลิตภัณฑ์ไปอบแห้ง ก่อนเคลือบสารเทฟลอนทับซ้ำลงไปอีกครั้งแล้วนำไปอบให้แห้ง ส่วนอีกวิธีหนึ่งที่ใช้เคลือบสารเทฟลอนคือ นำผงสารเทฟลอนผสมกับน้ำแล้วฉีดพ่นลงบนพื้นผิวของภาชนะที่ต้องการแล้วนำไปอบ
โดยทั่วไปสารเทฟลอนไม่มีอันตราย แต่มีข้อมูลหนึ่งที่น่าสนใจคือ เมื่อเผาภาชนะเปล่าที่เคลือบด้วยสารเทฟลอนจนอุณหภูมิสูงเกินกว่า 400 องศาเซลเซียส (สารเทฟลอนมีจุดหลอมเหลวที่อุณหภูมิ 327 องศาเซลเซียส) อนุภาคของสารเทฟลอนจะกลายเป็นไอและหลุดออกมาสู่บรรยากาศ ไอของมันสามารถทำให้เกิดอาการคล้ายกับอาการไข้จากหวัด (Polymer fume fever) แต่ปัญหานี้จะไม่เกิดขึ้นหากใช้งานภาชนะเคลือบสารเทฟลอนในช่วงอุณหภูมิที่ใช้ทำอาหารทั่วไป
