พรรคเสรีมนังคศิลา

คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

อยากรู้ประวัติพรรคเสรีมนังคศิลา

รพีพร

ตอบ รพีพร

พรรคเสรีมนังคศิลา เป็นพรรคการเมืองในลำดับแรกประเทศไทย จดทะเบียนเมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2498 หลังจากมีพระราชบัญญัติพรรคการเมือง พุทธศักราช 2498 ออกมาใช้ นับเป็นกฎหมายที่เปิดให้จดทะเบียนพรรคการเมืองได้เป็นครั้งแรกของประเทศไทย

มีหัวหน้าพรรคคือ จอมพล ป. พิบูลสงคราม เลขาธิการพรรคคือ พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ อธิบดีกรมตำรวจ มีรองหัวหน้าพรรคได้แก่ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ พล.ต.ประภาส จารุเสถียร มีที่ทำการพรรคอยู่ที่บ้านมนังคศิลา อันเป็นที่มาของชื่อพรรค โดยมีพิธีเปิดป้ายที่ทำการพรรคเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2499

พรรคเสรีมนังคศิลา ชนะการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไปครั้งที่ 9 ของประเทศไทย เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2500 ซึ่งเป็นการเลือกตั้งที่ได้ชื่อว่า “สกปรกที่สุดในประวัติศาสตร์” โดยที่ก่อนหน้าการเลือกตั้งจะเกิดขึ้น จอมพล ป. นายกรัฐมนตรี ได้ประกาศจะจัดการเลือกตั้งครั้งนี้ให้บริสุทธิ์ ถวายเป็นพุทธบูชาเนื่องในโอกาสครบรอบวาระกึ่งพุทธกาล

แต่ก่อนการเลือกตั้ง เกิดการข่มขู่ประชาชนโดยบรรดานักเลงอันธพาลที่ทางรัฐบาลเรียกว่า ผู้กว้างขวาง บังคับให้ชาวบ้านเลือกแต่ผู้สมัครจากพรรครัฐบาล มีการใช้อุจจาระป้ายตามประตูบ้าน ใช้เครื่องบินโปรยใบปลิวประณามพรรคฝ่ายค้าน และอีกสารพัดกลโกง

รวมถึงการใช้คนฝ่ายรัฐบาลเวียนเทียนกันลงคะแนน เรียกว่า พลร่ม เมื่อปิดหีบแล้วก็ยัดบัตรลงคะแนนเถื่อนเข้าไป เรียกว่า ไพ่ไฟ ตลอดจนแอบเปลี่ยนหีบเลือกตั้ง และเหตุขลุกขลักที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ รุนแรงถึงขนาดมีการฆาตกรรม อีกทั้งการนับคะแนนยังใช้เวลานับยาวนาน ถึง 7 วัน 7 คืน ซึ่งเรื่องนี้ถูกตีแผ่อย่างกว้างขวางในหนังสือพิมพ์ฉบับต่างๆ

ผลการเลือกตั้งปรากฏว่า พรรคเสรีมนังคศิลา ที่เพิ่งตั้งขึ้นมาในปี 2498 เพื่อรองรับการเลือกตั้งครั้งนี้โดยเฉพาะ ได้รับเสียงข้างมากที่สุดถึง 85 ที่นั่ง จากจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 160 คน เฉพาะในจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี อันเป็นเมืองหลวง ได้ถึง 8 ที่นั่ง โดย จอมพล ป. ได้รับเลือกมาด้วยคะแนนเป็นลำดับหนึ่ง ด้วยคะแนน 137,735 ตามมาด้วย พ.ต.ควง อภัยวงศ์ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ พรรคฝ่ายค้านคู่แข่ง คะแนน 118,457 ซึ่งในพื้นที่กรุงเทพมหานครได้เพียงแค่ 4 ที่นั่งเท่านั้น และทั่วประเทศได้ 31 ที่นั่ง

ผลการเลือกตั้งครั้งนี้ไม่อาจเป็นที่ยอมรับได้ของประชาชน วันที่ 2 มีนาคม พ.ศ.2500 นิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาลัยการศึกษา วิทยาลัยเทคนิค และประชาชนทั่วไป ร่วมกันเดินขบวนประท้วง

โดยเริ่มขบวนที่ท้องสนามหลวงและเดินไปเรื่อยยังทำเนียบรัฐบาล มีการลดธงครึ่งเสาเพื่อไว้อาลัยการเลือกตั้ง ซึ่งที่สุด จอมพล ป. ต้องยอมรับว่า การเลือกตั้งครั้งนี้ไม่บริสุทธิ์ และรับจะจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่

แต่เหตุการณ์บานปลายต่อเนื่องจนกลายเป็นความขัดแย้งระหว่างกลุ่มทหารของจอมพลสฤษดิ์ กับกลุ่มทหารของจอมพล ป. และกลุ่มตำรวจของพล.ต.อ.เผ่า จนกลายเป็นการรัฐประหารในวันที่ 16 กันยายน 2500

ต่อมาภายหลังการเลือกตั้งวันที่ 15 ธันวาคม 2500 พรรคเสรีมนังคศิลายุบรวมเข้ากับพรรคชาติสังคม ก่อนที่จอมพลสฤษดิ์จะกระทำการรัฐประหารซ้ำอีกครั้งในปี 2501 ประกาศของคณะรัฐประหารในครั้งนี้ได้ยกเลิกรัฐธรรมนูญ วุฒิสภา สภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด รวมทั้งพรรคการเมืองด้วย บทบาทของพรรคเสรีมนังคศิลายุติลงแต่เพียงเท่านี้

โดย… น้าชาติประชาชื่น