ประกาศสงกรานต์ (ตอนแรก) : รู้ไปโม้ด

โดยน้าชาติ ประชาชื่น

ประกาศสงกรานต์ (ตอนแรก) : รู้ไปโม้ด – มีคำประกาศสงกรานต์ มีคำทำนาย อยากทราบที่มา และของปีนี้ด้วย

รินทร

ตอบ รินทร

อ่านประกาศสงกรานต์ปีนี้ก่อน “ประกาศสงกรานต์ พุทธศักราช 2562 ปีกุน (มนุษย์ผู้หญิง ธาตุน้ำ) เอกศก จุลศักราช 1381 ทางจันทรคติ เป็น ปกติมาสวาร ทางสุริยคติ เป็น ปกติสุรทิน”

วันที่ 14 เมษายน เป็นวันมหาสงกรานต์ ตรงกับวันอาทิตย์ ขึ้น 10 ค่ำ เดือน 5 เวลา 15 นาฬิกา 03 นาที 03 วินาที, นางสงกรานต์ ทรงนามว่า ทุงสะเทวี (บ้างเขียน ทุงษะ, ทุงษ–น้าชาติ) ทรงพาหุรัดทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้ว–ปัทมราค ภักษาหารอุทุมพร พระหัตถ์ขวาทรงจักร พระหัตถ์ซ้ายทรงสังข์ เสด็จนั่งมาเหนือหลังครุฑ เป็นพาหนะ, วันที่ 16 เมษายน 2562 เวลา 19 นาฬิกา 12 นาที เปลี่ยนจุลศักราชใหม่เป็น 1381 ปีนี้ วันจันทร์ เป็น ธงชัย, วันเสาร์ เป็น อธิบดี, วันอาทิตย์ เป็น อุบาทว์, วันจันทร์ เป็น โลกาวินาศ

“ปีนี้ วันพฤหัสบดี เป็นอธิบดีฝน บันดาลให้ฝนตก 500 ห่า ตกในโลกมนุษย์ 50 ห่า ตกในมหาสมุทร 100 ห่า ตกในป่าหิมพานต์ 150 ห่า ตกในเขาจักรวาล 200 ห่า นาคให้น้ำ 3 ตัว เกณฑ์ธัญญาหาร ได้เศษ 2 ชื่อ วิบัติ ข้าวกล้าในภูมินาจะเกิดกิมิชาติ (ด้วงกับแมลง) จะได้ผลกึ่งเสียกึ่ง เกณฑ์ธาราธิคุณ ตกราศีปถวี (ดิน) น้ำงามพอดี”

มีความรู้จากสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 35 ว่าด้วย “ประกาศสงกรานต์” ว่า เรื่องความในประกาศสงกรานต์นี้ คนไทยในสมัยก่อนให้ความสนใจและเชื่อถือกันมาก เนื่องจากยังมีความรู้และการศึกษาน้อย และไม่มีเครื่องมือสื่อสารที่จะแจ้งให้ทราบล่วงหน้าในเรื่องสภาพดินฟ้าอากาศ และวันสำคัญต่างๆ ดังนั้น ประกาศสงกรานต์ประจำปีของทางราชการจึงมีสาระที่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิตของประชาชน ซึ่งส่วนใหญ่ประกอบอาชีพกสิกรรม และข้อความในประกาศสงกรานต์จะสื่อถึงเรื่องต่างๆ เกี่ยวกับเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในบ้านเมืองภายในปีนั้นๆ เสมือนเป็นคำทำนายที่บอกให้ทราบเกี่ยวกับเรื่องน้ำ อาหาร และความอุดมสมบูรณ์ของบ้านเมืองในอนาคต

ข้อความในประกาศสงกรานต์ ประกอบด้วย นางสงกรานต์และองค์ประกอบอื่นๆ ของนางสงกรานต์ วันมหาสงกรานต์ วันเนา วันเถลิงศก เกณฑ์พิรุณศาสตร์ เกณฑ์ธาราธิคุณ เกณฑ์ธัญญาหาร เกณฑ์นาคให้น้ำ ตลอดจนเกณฑ์วันมงคล และวันอัปมงคล เรื่องต่างๆ มีคำทำนายสรุปได้ดังนี้

ในแต่ละปีนางสงกรานต์จะมาไม่ซ้ำกัน และจะผ่านมาในเวลาที่แตกต่างกัน ประทับบนพาหนะในอากัปกิริยาไม่เหมือนกัน สิ่งที่นางสงกรานต์กินและสิ่งที่ใช้ถือเป็นอาวุธก็จะต่างกันไป ความแตกต่างดังกล่าวมีส่วนสัมพันธ์กับคำทำนายที่จะบอกถึงสถานการณ์ของบ้านเมือง รวมถึงความเป็นอยู่ของประชาชน โดยเชื่อกันว่า ถ้านางสงกรานต์ยืนลืมตามาบนหลังพาหนะ ประชาชนจะเดือดร้อนด้วยโรคภัยไข้เจ็บ, ถ้านางสงกรานต์นั่งลืมตามาบนหลังพาหนะ จะเกิดเหตุเภทภัยในบ้านเมือง ประชาชนจะเจ็บป่วยล้มตายกันมาก, ถ้านางสงกรานต์นอนลืมตามาบนหลังพาหนะ ประชาชนทั่วไปจะอยู่ร่มเย็นเป็นสุข, ถ้านางสงกรานต์นอนหลับตามาบนหลังพาหนะ ผู้ปกครองประเทศ พระมหากษัตริย์ เจ้าเมืองจะเจริญรุ่งเรือง

เกณฑ์พิรุณศาสตร์ เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับดินฟ้าอากาศ บอกให้ทราบเรื่องจำนวนฝนที่จะตกในระหว่างปีว่ามีจำนวนเท่าใดที่ตกในจักรวาล ในป่าหิมพานต์ ในมหาสมุทร และในโลกมนุษย์ การรู้ปริมาณน้ำฝนที่จะตกในแต่ละปีมีความสำคัญสำหรับคนไทย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร ต้องอาศัยน้ำฝนเพื่อการทำไร่ทำนา การได้รู้ปริมาณน้ำฝนล่วงหน้าเป็นประโยชน์มาก ใช้เป็นข้อมูลเพื่อวางแผนสำหรับการกำหนดให้ถูกต้องว่าสมควรปลูกพืชชนิดใด ในช่วงเวลาใด เพื่อให้ทันเวลาที่น้ำฝนจะตกลงมาในปีนั้นๆ

เกณฑ์ธาราธิคุณ เป็นการบอกถึงปริมาณน้ำฝนที่จะตกในโลก เพื่อให้รู้ว่าในระหว่างปีโลกจะมีน้ำมากหรือน้อยเพียงใด เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการปลูกพืชพันธุ์ธัญญาหารให้พอดีกับปริมาณน้ำที่จะมีในโลก หากเป็นปีที่มีน้ำน้อยก็จะเลือกปลูกเฉพาะพืชที่มีความทนแล้งสูง ไม่ต้องการน้ำมากนัก หากมีน้ำมากก็จะปลูกพืชที่ชอบน้ำ

เกณฑ์ธัญญาหาร เป็นคำทำนายที่จะบอกจำนวนข้าว ปลา พืชพันธุ์ และสัตว์เลี้ยงในโลกตลอดปีว่าจะมีความอุดมสมบูรณ์ เจริญงอกงามดี แห้งแล้ง หรือเกิดโรคระบาด ล้มตาย เสียหายมากหรือน้อยเป็นไปตามส่วนแห่งคำทำนาย

เกณฑ์นาคให้น้ำ เป็นเกณฑ์หนึ่งที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับจำนวนน้ำในโลกแต่ละปี ซึ่งจะขึ้นอยู่กับจำนวนนาคให้น้ำ เพราะในปีหนึ่งๆ นั้น นาคให้น้ำมีจำนวนมากหรือน้อยไม่เท่ากัน ทำให้น้ำในโลกแต่ละปีไม่เท่ากัน

ฉบับพรุ่งนี้ (16 เม.ย.) อ่านกันต่อถึงประกาศสงกรานต์รัตนโกสินทร์