ต้นรวงผึ้ง ต้นไม้ประจำรัชกาลที่ 10

คอลัมน์ รู้ไปโม้ด

โดยน้าชาติ ประชาชื่น

ขอความรู้เกี่ยวกับตันไม้ประจำรัชกาลที่ 10

สรี

ตอบ สรี

วันนี้ 29 เมษายน 2562 ทุกจังหวัดของประเทศไทย จัดพิธีปลูกต้นไม้มงคลพระราชทาน “ต้นรวงผึ้ง” อันเป็นต้นไม้ประจำรัชกาล จากที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชวโรกาสให้นายกรัฐมนตรีนำคณะผู้ว่าราชการจังหวัดทั้ง 76 จังหวัดและผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท รับพระราชทานต้นไม้มงคล เมื่อวันจันทร์ที่ 15 เมษายน 2562 ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต เพื่อเชิญไปปลูกบนถนนเฉลิมพระเกียรติ ทั้งกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่างๆ ใน “โครงการ 1 จังหวัด 1 ถนนเฉลิมพระเกียรติ” ซึ่งจัดทำขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคลพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562

ทั้งนี้ วันที่ 29 เมษายน เป็นวันคล้ายวันประสูติพระเจ้า หลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ โดยปลูกในบริเวณศาลากลางจังหวัด ในพื้นที่ที่เหมาะสม มีความสง่างาม สมพระเกียรติ และเอื้ออำนวยต่อการเจริญเติบโตในระยะยาวสืบไป

ต้นรวงผึ้ง มีชื่อเรียกอื่นๆ ทางเหนือ เรียก ดอกน้ำผึ้ง กรุงเทพฯ เรียก สายน้ำผึ้ง มีชื่อสามัญว่า Yellow Star อยู่ในวงศ์ Tiliaceae ชื่อวิทยาศาสตร์ Schoutenia glomerata King ssp.peregrina Rockm. เป็นพรรณไม้ไทยอันทรงคุณค่า เนื่องจากเป็นต้นไม้ประจำพระองค์ รัชกาลที่ 10 ด้วยออกดอกในช่วงเดือนพระราชสมภพ ดอกสีเหลืองอร่ามโดดเด่น ส่งกลิ่นหอม ปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ ในลักษณะต้นสูงใหญ่ ให้ดอกสีสันสวยงาม ยามแหงนมองขึ้นเห็นดอกสีเหลืองอร่ามกระจายดั่งดวงดาวประกายแสงเหลืองทองบนฟ้า ดังชื่อสามัญ Yellow Star

จัดอยู่ในกลุ่มต้นไม้ขนาดเล็ก สูง 6-8 เมตร แตกกิ่งก้านจำนวนมาก แต่ละกิ่งก้านแข็งแรง มีเรือนยอดเป็นพุ่มกลมทึบ เปลือกสีน้ำตาลปนขาว ใบเป็นชนิดใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับรูปรี แกมขอบขนาน มีส่วนกว้างไม่เกิน 3 เซนติเมตร แต่ความยาวใบสมบูรณ์ ยาวถึง 10 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบสังเกตจะมองเห็นว่าเบี้ยว มีเส้นใบออกจากโคนใบ ใบสีเขียวแก่ แต่ใต้ใบเป็นสีอ่อน และเป็นเกล็ดเล็กๆ ก้านใบมีขน

ช่อดอกมีสีเหลืองเข้มเหมือนทองเหลืองใหม่ๆ ออกช่อเป็น กระจุกแน่นตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ส่วนของกลีบเลี้ยงมีโคนเชื่อมกัน ปลายแยกเป็น 5 แฉก คล้ายรูปดาว ไม่มีกลีบดอก แต่เมื่อดอกย่อยบานจะบานอยู่ได้นาน มีกลิ่นหอมอ่อนๆ อย่างไรก็ตาม ฤดูดอกบานของแต่ละต้นจะไม่พร้อมกัน เพราะขึ้นอยู่กับสภาพภูมิประเทศและภูมิอากาศ รวมทั้งอิทธิพลของความชื้นจากสภาพดิน เมื่อออกดอกจะมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ตลอดวัน บานได้นานกว่า 7-10 วัน ยามดอกบานพร้อมกันทั้งต้นจะดูสวยงามเหลืองอร่ามตาระรวยกลิ่นหอม

ในสภาพนิเวศวิทยา ต้นรวงผึ้งจัดเป็นไม้กลางแจ้ง เติบโตได้ในสภาพแล้ง ไม่มีน้ำขัง จึงจะมีดอกดกสีเหลืองเต็มต้น แต่ถ้าหากเป็นพื้นที่ชื้นแฉะมีน้ำขัง ก็อาจจะออกดอกประปราย ในระยะติดดอกโดยปกติจะอยู่ในช่วงระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงเดือนสิงหาคม เมื่อดอกพัฒนาเป็นผล จะมีผลแห้งทรงกลม มีขน ไม่ปริแตก ผลเล็กๆ ขนาด 0.5-1 เซนติเมตร

สำหรับการขยายพันธุ์และปลูกเลี้ยง ใช้วิธีตอนกิ่งและปักชำกิ่ง หรือใช้การเพาะเมล็ดก็ได้ การตอนกิ่งจะเป็นวิธีที่เหมาะสม แต่อาจจะต้องใช้ฮอร์โมนเร่งรากจึงจะได้ผลดี รากจะออกได้ในเวลาเพียง 1 เดือน ทั้งปลูกให้ออกดอกได้ในกระถาง เลี้ยงง่าย ทนทาน ชอบดินร่วน ระบายน้ำได้ดี ชอบพื้นที่แสงแดดส่องถึงหรือแดดจัด เป็นไม้พุ่มใหญ่แผ่กิ่งก้านให้ร่มเงาได้ดี

ในช่วงที่ต้นรวงผึ้งออกดอกเหลืองสะพรั่งเต็มต้น ในแต่ละช่วงฤดูกาล จะมีผึ้งจำนวนมากบินว่อนรอบพุ่มต้น รอบช่อดอก ดูดกินน้ำหวานจากดอก ผู้คนที่กลัวผึ้งต่อยจึงไม่ค่อยนิยมปลูกไว้ใกล้ตัวบ้านมากนัก เพราะจำนวนผึ้งเมื่อบินตอมดอก เป็นกระจุก บินพร้อมกันเป็นกลุ่มใหญ่ ได้ยินเสียงหึ่งตลอดเวลา

รวมทั้งเมื่อลมพัดกิ่งใบดอกแกว่ง ผึ้งก็แตกตื่นบินกระจายพร้อมกัน ทำให้เกิดความกังวลจากผึ้งต่อย แต่ถ้าสำหรับผู้ที่ไม่กลัว จะมองเห็นเป็นภาพธรรมชาติระหว่างดอกรวงผึ้งสีเหลืองเข้ม มีแสงแดดส่องเป็นประกายเกสร และฝูงผึ้งบินว่อนสวยงาม