ข้าวเย็นเหนือ

คอลัมน์ อาทิตย์ละต้น

ข้าวเย็นเหนือ – ชื่ออื่น ข้าวเย็นโคกแดง ค้อนกระแต ข้าวเย็นวอก หัวยาจีนปักษ์เหนือ ชื่อวิทยาศาสตร์ Smilax corbularia Kunth. เป็นไม้เถาเนื้อแข็ง ลงหัว เลื้อยพาดพันต้นไม้อื่น หรือตามพื้นดิน อาจยาวได้ถึง 5 เมตร ลำต้นกลมหรือเป็นเหลี่ยมเล็กน้อย เถามีหนาม กระจายห่างๆ

หัวมีเนื้อแข็ง ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปรี ถึงรูปรีแกมรูปใบหอก กว้าง 2.5-7 ซ.ม. ยาว 5-18 ซ.ม. ปลายกลมหรือเว้าตื้น และเป็นติ่งแหลมสั้น โคนกลม ขอบเรียบ แผ่นใบหนาคล้าย แผ่นหนัง ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม 1-3 ช่อดอก ออกที่ซอกใบ ใกล้ปลายกิ่ง ดอกแยกเพศต่างต้น ใบประดับย่อยรูปไข่กว้าง ดอกสีเขียว กลีบรวม 6 กลีบ รูปรีหรือรูปรีแกมรูปขอบขนาน ผลทรงกลม มี 1-2 เมล็ด

สรรพคุณ หัวรสมันกร่อยหวานเล็กน้อย แก้ร้อนในกระหายน้ำ ทำให้แผลฝียุบแห้ง แก้อักเสบในร่างกาย ต้นรสจืดเย็น แก้ไข้เรื้อรัง ไข้ตัวร้อน ใบรสจืดเย็น แก้ไข้เหนือ แก้ไข้สันนิบาต ผลรสขื่นจัด แก้ลมริดสีดวง