คอลัมน์ สดจากเยาวชน
รอยต่อของการเรียนจากชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เพื่อเลื่อนชั้นไปสู่ระดับมัธยมศึกษา เป็นความขรุขระอย่างหนึ่งของชีวิตเด็กๆ พอสมควร
เด็กจำนวนหนึ่งรอยต่อเนียนเรียบ เพราะเลื่อนชั้นจากระดับประถมศึกษาเข้าสู่ระดับมัธยมศึกษาในโรงเรียนเดิม เด็กบางคนมองหาโอกาสเพิ่มเติมในชีวิต เช่น ย้ายไปสู่โรงเรียนประจำตำบล อำเภอ หรือระดับจังหวัด ด้วยความเชื่อว่าจะทำให้โอกาสการเรียนรู้ดีขึ้น ซึ่งก็แลกมาด้วยความเสี่ยงและความหนักในชีวิตหลายประการ โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายเพื่อการเรียนต่อ
โครงการออมเงินในโรงเรียนรูปแบบต่างๆ สามารถผ่อนภาระให้เด็กและผู้ปกครองได้มากและน่าสนใจ
เช่นกิจกรรมโรงเรียนธนาคาร ธ.ก.ส. ที่มีอยู่ถึง 1,811 โรงเรียน ทำให้เห็นได้ชัดว่าหากปลูกฝังแนวคิดและส่งเสริมคุณค่าการออมอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะปลูกฝังตั้งแต่เล็ก ในช่วงปิดเทอมภาคปลายก่อนจบชั้นป.6 เด็กนักเรียนจำนวนมากมีเงินออมเพื่อใช้เป็นทุนในการศึกษาต่อได้อย่างราบรื่น
เด็กหลายคนที่ทยอยออมเงินตั้งแต่ชั้นประถมต้น บางโรงเรียนส่งเสริมให้ออมเองทุกวัน เช่น หยอดกระปุก พอครบสัปดาห์นำมาฝากระบบโรงเรียนธนาคารอย่างสม่ำเสมอ ตัวเลขในสมุดบัญชีที่จัดทำบริหารกิจการธนาคารโดยเพื่อนนักเรียนด้วยกันเอง ดังธนาคารจริงๆ คือมีผู้จัดการธนาคาร และเจ้าหน้าที่ฝ่ายต่างๆ มีคุณครูเป็นที่ปรึกษา มีความน่าเชื่อถือ ถูกต้อง ได้เรียนรู้ประสบการณ์การทำงานธนาคาร สมาชิกในโครงการมีเงินออมไว้ใช้ยามจำเป็น
เด็กนักเรียนบางคนเคยถอนเงินออกไปชั่วคราวเพื่อช่วยแก้ปัญหาเศรษฐกิจเฉพาะหน้าให้ผู้ปกครอง บางคนถอนเงินไปสมทบพ่อแม่เพื่อทำ การเกษตรขนาดเล็กในครัวเรือน
กิจกรรมของบางโรงเรียนขยายรับสมาชิกซึ่งเป็นผู้ปกครองหรือผู้อาวุโสในชุมชน บางโรงเรียนมีบริการปู่ย่าตายายโดยไปเปิดเคาน์ เตอร์รับฝากเงินวันพระที่วัดใกล้โรงเรียน
หัวใจสำคัญของการรณรงค์ให้เด็กๆ รักการออม มิได้ส่งเสริมให้มีตัวเลขมากๆ ในธนาคารโรงเรียนแต่เพียงอย่างเดียว การกระตุ้นกิจกรรมการออมทำให้เด็กๆ เรียนรู้การตั้งเป้าหมายในชีวิต และจัดการตนเองเพื่อบรรลุเป้าหมาย เด็กบางคนรู้จักประหยัดอดออม ทำงานเพื่อเก็บออม ฝันถึงอนาคตในวันข้างหน้า
เด็กๆ ที่เป็นเจ้าหน้าที่ธนาคารเรียนรู้การรับผิดชอบต่อตนเอง ต่อหน้าที่ ต่อสมาชิกโรงเรียนธนาคาร มีประสบการณ์การทำงานที่จำลองธนาคารต้นแบบ รู้จักการฝึกฝนรุ่นน้อง มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในหลายมิติ
คุณครูหลายท่านที่เข้าร่วมกิจกรรมโรงเรียนธนาคาร ธ.ก.ส. มีความเห็นเชิงบวกร่วมกันหลายประการ เช่น ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดป่าข่อยใต้ จ.เชียงใหม่ อรุณีพัชร์ เมืองศรี กล่าวว่า “โรงเรียนทำกิจกรรมมาระยะหนึ่ง พัฒนารูปแบบเพิ่มมากขึ้น เช่น มีการทำ MOU สัญญาใจสัญญาออม ได้เห็นว่าเด็กที่ไม่เคยออมเงินสมัครใจออมมากขึ้นเพราะเห็นข้อดีจากเพื่อนนักเรียน และช่วงที่เด็กป.6 จะเรียนจบ ครูได้เห็นถึงความภาคภูมิใจในตัวเองของเด็กๆ ทั้งเรื่องการพัฒนาตัวเอง และสามารถช่วยเหลือบรรเทาภาระครอบครัว”
ครูกุ้ง จิราพร กราบนอก ที่ปรึกษาโรงเรียนธนาคาร โรงเรียนวัดกล้าชอุ่ม จ.ปทุมธานี กล่าวว่า ผู้ปกครองชื่นชมโรงเรียนธนาคารและชื่นชมโรงเรียนที่ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการออม โรงเรียนใกล้เคียงอยากมีโครงการนี้บ้าง มาศึกษาดูงานและขอคำแนะนำปรึกษา เงินที่ออมเด็กๆ นำมาจ่ายเป็นค่าประกันชีวิตในแต่ละเทอมได้เอง
ครูสมพร ชุมแพ โรงเรียนชุมชนบ้านเมืองการุ้งมิตรภาพที่ 52 จ.อุทัยธานี กล่าวว่า “เด็กๆ รุ่นน้องต่อคิวมาสมัครเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคารเพิ่มขึ้นเยอะกว่าที่เคย ผู้ปกครองเชื่อมั่นไว้วางใจในโรงเรียนธนาคาร ถึงกับให้ลูกนำเงินก้อนใหญ่มาฝากก็มี”
ครูจริยา ปิ่นต้นวงศ์ โรงเรียนวัดเกตุมดีศรีวราราม จ.สมุทรสาคร กล่าวว่า “เมื่อชุมชนเห็นว่าเราทำอะไรไปก็เกิดความเชื่อมั่น ทำให้โรงเรียนธนาคารของเราทำงานกับชุมชนได้สะดวกมาก ผู้ปกครองและชุมชนฝากเพิ่มขึ้นในสัดส่วนร้อยละ 50 และเรามีโครงการขยายเครือข่ายไปยังโรงเรียนใกล้เคียงอีกด้วย”
โครงการโรงเรียนธนาคาร ธ.ก.ส.ดำเนินการต่อเนื่องมาหลายปี โรงเรียนใดสนใจ ติดต่อไปยังฝ่ายเงินฝากของธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การ เกษตร (ธ.ก.ส.) หรือสำนักงาน ธ.ก.ส.สาขาต่างๆ ทั่วประเทศ
หากมีโครงการดีๆ แบบนี้หลากหลายมากขึ้นในสังคมไทย การปลูกฝังและพัฒนาเด็กและเยาวชนในแนวทางนี้จะช่วยให้เด็กรู้จักคุณค่าของเงิน รู้จักใช้รู้จักหา ประหยัดอดออม และคิดถึงอนาคตมากขึ้น
