ช่างฝีมือสืบศิลปะ มรดกบรรพบุรุษ
ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) หรือ ศ.ศ.ป. (SACICT) จัดโครงการ “เชิดชูทายาทช่างศิลปหัตถกรรม ประจำปี 2560” ปีที่ 5 คัด 11 ทายาทคนรุ่นใหม่ผู้สืบทอดภูมิปัญญาไทย ใน 9 สาขาจากทั่วประเทศ พร้อมนำผลงานเด่นมาจัดแสดงภายในงาน “เทศกาลนวัตศิลป์นานาชาติ 2560” หรือ IICF 2017 เมื่อ ไม่นานนี้ ที่ศูนย์นิทรรศการและการประชุม ไบเทค (บางนา)
นางอัมพวัน พิชาลัย ผอ.ศ.ศ.ป. กล่าวว่า ทายาทที่ได้รับการคัดเลือกเราจะฟูมฟัก เขาด้วยองค์ความรู้การทำธุรกิจ เน้นเรื่องการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและการใช้งานในปัจจุบัน การสร้างโอกาสให้ทายาททำงานร่วมกับคนอื่นๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ที่สำคัญคือผลิตภัณฑ์ของทายาทจะนำมาจำหน่ายใน ช่องทางของ SACICT ร้านค้าของ ศ.ศ.ป. รวมถึงการขายออนไลน์
ที่ผ่านมาเราแบ่งทายาทออกเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มอนุรักษ์ และกลุ่มอนุรักษ์ที่มีนวัตกรรม ผลงานของทายาททั้งสองกลุ่มจะต้องตอบโจทย์เรื่องภูมิปัญญา ส่วนทายาทที่อยู่ในกลุ่มอนุรักษ์หากเขามีพัฒนาการเรื่องฝีมือการเป็นแบบอย่างให้คนอื่นเราก็จะต่อยอดยกระดับไปสู่การเป็นครูช่างครูศิลปหัตถกรรมหรือครูศิลป์ของแผ่นดินต่อไป
ศ.ศ.ป. คัดสรรโครงการ “เชิดชูทายาทช่างศิลปหัตถกรรม” มาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2556 มีช่างฝีมือรุ่นใหม่ที่ได้รับการคัดสรรเชิดชูเป็น “ทายาทช่างศิลปหัตถกรรม” รวมทั้งสิ้น 55 คน ใน 9 ประเภทงาน ได้แก่ ประเภทเครื่องจักสาน เครื่องดิน เครื่องหนัง เครื่องกระดาษ เครื่องไม้ เครื่องทอ เครื่องรัก เครื่องโลหะ และเครื่องหิน
โดยในปี 2560 มีผู้ได้รับคัดเลือก 11 คน ได้แก่ นายพงษ์พันธุ์ ไชยนิล หัตถกรรมเครื่องปั้น ดินมอญ นายสรพล ถีระวงษ์ ผลงานปักพัสตราภรณ์โบราณ นายสรภัทร สาราพฤษ หัตถกรรมเครื่องถม น.ส.ณัฐระวี เดื่อมขันธ์มณี หัตถกรรมจักสานป่านศรนารายณ์ นายชัชวาลย์ สหัสสพาศน์ หัตถกรรมปั้นปูนสด นายบุญชัย แก่บ้าน หัตถกรรมเครื่องประดับโบราณ นายทวีทรัพย์ นามขจรโรจน์ หัตถกรรมเครื่องเล่นแบบโบราณ นายธวัชชัย ชูจิต หัตถกรรมตอกหนังตะลุง นายเนติพงศ์ ไล่สาม หัตถกรรมลูกปัดมโนราห์ นายไวโรจน์ วานิ หัตถกรรมว่าวเบอร์ อามัส และ น.ส.หัสยา ปรีชารัตน์ หัตถกรรมเครื่องเบญจรงค์
ตัวอย่างผลงานโดย น.ส.หัสยา ปรีชารัตน์ ทายาทช่างศิลปหัตถกรรมประเภทเครื่องดิน (เครื่องเบญจรงค์) เล่าว่า เพราะความตั้งใจที่ต้องการสืบทอดเจตนารมณ์ของ คุณพ่อสหัส ปรีชารัตน์ ศิลปินดีเด่นของจังหวัดชลบุรี จึงเลือกศึกษาสาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์ เพื่อนำความรู้มาพัฒนาและประยุกต์ใช้ โดยออกแบบลวดลายไทยให้ดูสมัยใหม่ ใช้สีให้มีความร่วมสมัย นำลายดั้งเดิมมาจัดวางองค์ประกอบใหม่ให้ดูมีมิติ ภายใต้คอนเซ็ปต์คือ “ให้คนรุ่นใหม่ที่ไม่รู้จักเบญจรงค์อยากรู้จักเบญจรงค์มากขึ้น”
น.ส.ณัฐระวี เดื่อมขันธ์มณี ทายาทช่างศิลปหัตถกรรมประเภทเครื่องจักสาน ผู้สืบสานงานหัตถกรรมป่านศรนารายณ์จากคุณแม่ อารยา เดื่อมขันธ์มณี และผลักดันผลงานสู่การส่งออกด้วยตนเอง บอกว่าการได้รับคัดเลือกเป็น “ทายาทช่างศิลปหัตถกรรม” นอกจากจะสร้างความภาคภูมิใจตนเองแล้วยังเป็นการการันตีสินค้าได้เป็นอย่างดี และจุดประกายให้ตนมุ่งมั่นที่จะสร้าง “ทายาท” เช่นกัน
นายธวัชชัย ชูจิต ทายาทช่างศิลปหัตถกรรมประเภทเครื่องหนัง (แกะสลักหนังตะลุง) ผู้ต่อยอดงานแกะสลักหนังตะลุงของคุณพ่อ สมพงษ์ ชูจิต ให้ออกมาเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่ใช้ได้จริงในชีวิตประจำวันแต่ยังคงกลิ่นอาย “หนังตะลุง” ไว้ได้อย่างมีเอกลักษณ์ บอกว่า “นอกจากการเป็นทายาทของผู้สร้างงานหัตถกรรมแล้ว ต้องเป็นคนรักในงานที่ได้รับสืบทอดมาด้วย ผมมีความผูกพันกับงานแกะหนังตะลุงมาตั้งแต่เกิด จนถึงวันหนึ่งมีความคิดอยากทำเพื่อการอนุรักษ์ จึงเริ่มอย่างจริงจังเมื่อสิบปีที่ผ่านมา กระทั่งวันนี้พร้อมที่จะถ่ายทอดวิชาความรู้โดยไม่คิดค่าใช้จ่ายใดๆ”
นายเนติพงศ์ ไล่สาม ทายาทช่างศิลปหัตถกรรมจากผลงานหัตถกรรมลูกปัดมโนราห์ อดีตสถาปนิกหนุ่มวัย 28 ปี ที่หันเหชีวิตมาสร้างงานหัตถกรรมด้วยการนำศิลปะท้องถิ่น “มโนราห์” จากคุณป้ามาพัฒนาลวดลายให้ผืนลูกปัดดูมีมิติและตัดทอนสีให้ร่วมสมัยเพื่อนำไปใช้งานได้หลากหลาย เนติพงศ์ เผยความรู้สึกที่ได้รับคัดเลือกว่า เป็นความภูมิใจ เปรียบเสมือนมีคนมาต่อสะพานให้ตนได้ข้ามภูเขาในวันที่คิดจะเบี่ยงทางแล้ว เพราะคุณพ่อพูดเตือนด้วยความเป็นห่วงและขอให้เลิกทำเนื่องจากตนยังดูแลตัวเองได้ไม่เต็มที่
“รางวัลนี้จึงกลายเป็นคำตอบหนึ่งที่ผมจะบอกกับคุณพ่อได้ว่า แม้งานนี้จะสร้างเงินได้ไม่มากมายแต่ช่วยคนในชุมชนร่วมรักษาศิลปะมโนราห์ไว้ได้ สิ่งสำคัญกว่านั้นผมมองว่าเป็นหน้าที่ ถึงแม้ผมไม่ได้เป็นคนแสดง แต่ก็เป็นคนหนึ่งที่ช่วยสืบสานหรือส่งเสริมคำว่ามโนราห์ให้กับประเทศ ให้กับชาวใต้ ให้กับบรรพบุรุษของผม นี่เป็นหน้าที่หนึ่งของผมที่ต้องทำให้มโนราห์คงอยู่ต่อไป”
