เรียนรู้ 'พินัยกรรม-มรดก' วิธีจัดการทรัพย์สิน ใครมีสิทธิรับเงินก้อนสุดท้าย

มรดกและพินัยกรรม ไม่ใช่แค่เรื่องของคนรวย แต่สำคัญต่อทุกฐานะ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคตเราควรจัดการและวางแผนเงินก้อนสุดท้าย เพื่อส่งมอบให้คนที่เราต้องการ

มรดก คืออะไร

ทรัพย์สินของผู้ตาย ที่มีอยู่ในเวลาที่ผู้ตายเสียชีวิต รวมถึง หนี้สิน ด้วยเช่นกัน เช่น สมุดบัญชีเงินฝาก แก้วแหวนเงินทอง โดยไม่นับเงินที่ได้จากประกันชีวิตหรือเงินฌาปนกิจ และตกสู่ทายาทเมื่อผู้นั้นเสียชีวิต

ทายาท

• ทายาทโดยธรรม เป็นบุคคลที่มีสิทธิ์โดยธรรมชาติ ในกรณีที่ผู้เสียชีวิตไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ ทายาทโดยธรรมจะมีสิทธิ์ได้รับมรดกตามกฎหมาย แบ่งเป็น ญาติ และ คู่สมรส โดยมี 6 ลำดับ

1. 1. 1. ผู้สืบสันดาน (กรณีลูกนอกสมรสต้องได้รับการรับรองบุตร)
      2. บิดามารดา
      3. พี่น้องร่​วมบิดามารดาเดียวกัน
      4. พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน
      5. ปู่ ย่า ตา ยาย
      6. ลุง ป้า น้า อา

เรียงการรับมรดกตามลำดับก่อนหลัง หากมีผู้รับในลำดับที่ 1 และ 2 แล้ว ลำดับถัดไปไม่มีสิทธิ์ ส่วนคู่สมรสแม้จะไม่ได้มีความสัมพันธ์ทางสายเลือด แต่กฎหมายระบุไว้ว่าเป็นทายาทโดยธรรม และถ้าผู้ตายไม่มีทายาทโดยธรรม ทรัพย์สินทั้งหมดจะตกสู่แผ่นดิน

• ทายาทโดยพินัยกรรม คือ ผู้ที่เราระบุให้เป็นผู้ได้รับมรดก

พินัยกรรม คืออะไร

พินัยกรรม คือ คำสั่งของเจ้ามรดกว่าจะจัดการกับทรัพย์สินอย่างไรหลังจากเจ้าของเสียชีวิต โดยต้องทำตามรูปแบบที่กฎหมายกำหนด จึงจะถือว่ามีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย

ประเภทของพินัยกรรม

1. 1. 1. พินัยกรรมแบบธรรมดา ต้องลงวัน เดือน ปี ในขณะที่ทำ จะลงสถานที่ทำพินัยกรรมด้วยก็ได้ ผู้ทำไม่ต้องเขียนหรือพิมพ์เอง อาจให้ผู้อื่นเขียนหรือให้ผู้อื่นพิมพ์ ผู้ทำพินัยกรรมจะต้องลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน อยู่พร้อมกัน ณ ที่นั้น พยานทั้ง 2 คนจะต้องลงลายมือชื่อรับรอง การขูด ลบ ข้อความพินัยกรรม ผู้ทำและเจ้าของพินัยกรรมจะต้องลงลายชื่อกำกับไว้ทุกแห่ง
      2. พินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับ เป็นเอกสารที่ผู้ทำพินัยกรรมได้เขียนด้วยลายมือของตนทั้งฉบับ ผู้ทำพินัยกรรมจะต้องลงวัน เดือน ปี ที่ทำพินัยกรรม เขียนพินัยกรรมของตนเองทั้งหมด ลงลายมือชื่อของตน ไม่ต้องมีพยานรับรอง หากมีการขูด ลบ ตก เติม ผู้ทำพินัยกรรมต้องลงชื่อกำกับไว้ทุกแห่ง
      3. พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง ผู้ทำพินัยกรรมมีความประสงค์จะให้เจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งเป็นคนรับรู้การทำพินัยกรรมของตน จะต้องไปแจ้งต่อเจ้าพนักงานของรัฐ ต่อหน้าพยาน 2 คน ทำนอกสถานที่ก็ได้ หากเป็นความประสงค์ของผู้ทำพินัยกรรม การขูด ลบ ตกแต่ง เพิ่มเติมข้อมูล ผู้ที่เป็นพยานและเจ้าหน้าที่จะต้องลงลายมือชื่อกำกับไว้ทุกแห่ง
      4. พินัยกรรมลับ ต้องทำเป็นหนังสือ จะเขียนหรือพิมพ์เอง หรือให้ผู้อื่นทำให้ก็ได้ ผู้ทำพินัยกรรมต้องลงลายมือชื่อในพินัยกรรม ต้องปิดผนึกพินัยกรรมนั้นแล้วลงลายมือชื่อตามรอยผนึกนั้น นำพินัยกรรมที่ผนึกนั้นไปแสดงต่อหน้าเจ้าพนักงานของรัฐและพยานอีกอย่างน้อย 2 คน และให้ถ้อยคำต่อบุคคลทั้งหมดเหล่านั้นว่าเป็นพินัยกรรมของตน ถ้าพินัยกรรมนั้นผู้ทำพินัยกรรมมิได้เขียนเองโดยตลอด ก็จะต้องแจ้งนาม และภูมิลำเนาของผู้เขียนให้ทราบด้วย เจ้าพนักงานจะรับจดถ้อยคำของผู้ทำพินัยกรรมและวันที่ เดือน ปีที่ทำมาแสดงไว้บนซองและประทับตราตำแหน่งแล้วให้เจ้าพนักงานของรัฐ ผู้ทำพินัยกรรม และพยานลงลายมือชื่อบนซองนั้น ผู้ทำพินัยกรรมจะลงลายพิมพ์นิ้วมือ และมีพยานลงลายมือชื่อรับรอง 2 คนแทนลงลายมือชื่อบนซอง
      5. พินัยกรรมด้วยวาจา ต้องมีพฤติการณ์พิเศษ ซึ่งไม่สามารถจะทำพินัยกรรมตามแบบอื่นที่กำหนดไว้ได้ เช่น ตกอยู่ในอันตราย ใกล้ความตาย หรือการมีโรคระบาด หรือสงคราม จึงจะทำพินัยกรรมด้วยวาจาได้ ผู้ทำพินัยกรรมต้องแสดงเจตนากำหนดข้อพินัยกรรมต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คน ซึ่งอยู่พร้อมกัน ณ ที่นั้น พยาน 2 คนนั้นต้องไปแสดงตนต่อหน้าเจ้าพนักงานของรัฐโดยเร็ว และแจ้งข้อความที่ผู้ทำพินัยกรรมสั่งไว้ด้วยวาจานั้น และต้องแจ้งวัน เดือน ปี สถานที่ทำพินัยกรรม และพฤติการณ์พิเศษนั้น เจ้าพนักงานของรัฐคนนั้นต้องจดแจ้งข้อความที่พยานได้แจ้งไว้ และพยานทั้ง 2 คนนั้นต้องลงลายมือชื่อ หรือลงลายพิมพ์นิ้วมือ โดยมีพยานลงลายมือชื่อรับรอง 2 คน

คุณสมบัติของผู้ทำพินัยกรรม

1. 1. 1. ผู้ทำพินัยกรรม จะต้องมีอายุไม่น้อยกว่า 15 ปี
      2. ไม่ถูกศาลสั่งให้เป็นผู้วิกลจริต
      3. มีสติสัมปชัญญะครบถ้วนสมบูรณ์ในขณะที่ทำพินัยกรรม

คุณสมบัติของพยานในพินัยกรรม

1. 1. 1. บรรลุนิติภาวะ
      2. ไม่เป็นผู้วิกลจริตหรือถูกศาลสั่งเป็นผู้ไร้ความสามารถ
      3. ไม่เป็นผู้หูหนวก เป็นใบ้ หรือตาบอดทั้งสองข้าง
      4. ไม่เป็นผู้ที่จะได้รับทรัพย์ตามพินัยกรรม

วิธีการจัดการทรัพย์สิน

1. 1. 1. ทำรายการบัญชีทรัพย์สินและอัปเดตเสมอ
      2. จัดระเบียบบัญชีอิเล็กทรอนิกส์
      3. เขียนพินัยกรรมเก็บไว้ตรงไหน บอกคนที่ไว้ใจ

ที่มา: Mahidol Channel ,wealthpartners