ป่าดิบชื้นที่แสนบริสุทธิ์ อยู่ไกล ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยว อาจมีสิ่งมหัศจรรย์ทางธรรมชาติซ่อนอยู่
หมู่บ้านคีรีล้อม ชายแดนไทยเมียนมา อำเภอบางสะพานน้อย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ คือที่แห่งนั้น
ลึกเข้าไปในป่า เดินเท้าบากบั่น ไต่บ้างบางขณะ ลื่นบ้าง ล้มบ้าง มุดเข้ามุดออกดงไม้และขวากหนาม
หากโชคดีก็จะได้เจอกับ “ดอกไม้ยักษ์” หรือ “บัวผุด” (Rafflesia kerrii) ดอกไม้ขนาดใหญ่ที่สุดในโลกที่กระจายพันธุ์เฉพาะในป่าดิบชื้นทางภาคใต้ของประเทศไทย แหลมมลายู และอินโดนีเซีย
บัวสวรรค์ เป็นชื่อที่ชาวบ้านหมู่บ้านคีรีล้อมเรียกขานดอกไม้ชนิดนี้ บ้างก็เรียกบัวตูม แต่ที่แน่ๆ เป็นประสบการณ์ใหม่ของเด็กๆ บ้านคีรีล้อมที่มีโอกาสเดินป่ามาพบเจอ
บัวตูมจิ๋ว
ด.ช.ทัตพล มอญ หรือ ตะวัน บอกว่า “เห็นชื่อว่าดอกบัวก็คิดว่าเหมือนดอกบัวที่บานอยู่ในน้ำ ดอกบัวอะไรมาบานบนเขา” นี่คือความคิดของตะวันก่อนเข้าป่ามาเจอของจริง ส่วน ด.ช.ไตตั้น นันทพงศ์ ลิ้มมุ้ย ก็บอกว่า “พอมาเห็นของจริง รู้เลยครับว่าทำไมถึงได้ชื่อว่าบัวผุด เพราะมันผุดขึ้นมาจากดิน”
ชื่อว่าบัวผุด หลายคนคงเคยได้ยินชื่อ แต่น้อยคนจะมีโอกาสเห็น ขึ้นอยู่กับจังหวะ เวลา ฤดูกาลที่เขาบาน จะไปดูก็ยากเพราะไปผุดอยู่เสียไกล ต้องบุกป่าฝ่าดง ขึ้นเขา ลงห้วย ทุลักทุเล แถมบานอยู่ไม่กี่วันก็เหี่ยวแห้งไป การได้มาเจอถือว่าโชคดีมาก
ดอกบัวผุดใหญ่น่าทึ่ง แต่ถามว่าแล้วลำต้น กิ่ง ใบของเขาอยู่ที่ไหน คำตอบคือไม่มี เพราะบัวผุดเป็นพืชกาฝากหรือปรสิตที่ฝากตัวเติบโตอยู่กับลำต้นของย่านไก่ต้มหรือเถาวัลย์องุ่นป่า ไม่ต้องการราก ลำต้น หรือใบเพื่อสังเคราะห์แสง ต้องการเพียงย่านไก่ต้มเอาไว้แอบอิงเจริญงอกงาม
บัวบาน
ยังไม่ค่อยมีใครรู้มากนักว่าดอกบัวผุดแพร่พันธุ์อย่างไร เพราะดอกบานเพียงไม่กี่วัน โอกาสที่แมลงจะผสมเกสรจึงน้อยมาก ดอกที่ผสมแล้วใช้เวลาเท่าไรกว่าจะเจริญเติบโตเป็นผลและเมล็ด และกลับมาอาศัยเป็นกาฝากอยู่บนลำต้นของย่านไก่ต้ม เถาวัลย์วงศ์องุ่นได้อย่างไร
ครั้งแรกของเด็กๆ เจอดอกตูมมากมาย เล็กบ้างใหญ่บ้าง ในบริเวณที่ย่านไก่ต้มเลื้อยไปถึง ดอกตูมเหล่านี้ใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะบานเต็มที่ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน เมื่อบานแล้วจะส่งกลิ่นเพื่อล่อแมลงมาผสมเกสร
สำหรับแมลง บัวผุดคงมีกลิ่นหอมมาก แต่สำหรับคนเราไม่ค่อยได้กลิ่นเท่าไร ต้องดมใกล้ๆ ตะวันก้มลงดมจนจมูกติดดอก บอกแค่ว่า “กลิ่นเหมือนขี้ยาง”
ลองดมดู
ดอกบัวผุดบานอยู่บนพื้นดิน วัดเส้นผ่านศูนย์กลางได้ประมาณ 50-60 เซนติเมตร สำหรับนักเดินป่าแล้ว การบุกป่ามาเจอดอกบัวผุดทำให้หัวใจเต้นแรง เพราะรู้ถึงความพิเศษและหาดูได้ยากมาก แต่สำหรับเด็กๆ แล้วกลับทึ่งในความใหญ่ยักษ์ของดอกบัวผุด
“ออกดอกทั้งปีนะครับที่เห็น จะผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไป ดอกนี้เพิ่งผุด ดอกนี้ตูม ดอกนั้นเริ่มบาน จนถึงบานเต็มที่ แล้วเหี่ยวแห้งดำไป” ธวัชชัย ครึกครื้น และชาวบ้านคีรีล้อมหลายคนให้ข้อมูลแบบนี้
“ผมอยากให้มีเยอะๆ ครับ ไม่อยากให้สูญพันธุ์ แล้วป่าที่มีบัวผุดก็จะเป็นป่าที่สมบูรณ์ ป่าสมบูรณ์แล้วก็จะมีนกเงือกมาอยู่อาศัยด้วยครับ” ด.ช.ตะวัน ป.4 กล่าว เข้าป่าครั้งนี้ทำให้เด็กๆ รู้จักสิ่งมีค่าของบ้านคีรีล้อม ค่อยๆ เชื่อมโยงความสัมพันธ์ในธรรมชาติได้ทีละน้อย
บันทึกการเรียนรู้
การปลูกฝังความใส่ใจสิ่งแวดล้อม รู้คุณค่าธรรมชาติในหัวใจเด็กๆ อาจทำให้เกิดผู้พิทักษ์ป่าคีรีล้อมในอนาคต
ร่วมผจญภัยไปพบดอกบัวผุด ปรสิตปริศนา แห่งป่าคีรีล้อม ประจวบคีรีขันธ์ ในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน บัวตูม บัวบาน ออกอากาศวันเสาร์ที่ 22 เมษายน 2566 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และทางเพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน เวลา 07.30 น.
ดอกบานเต็มที่ใกล้โรยรา
ด.ชไตตั้น
ด.ช.ตะวัน
เข้าป่ากัน
————————————————————————————————————
วสวัณณ์ รองเดช รายงาน
————————————————————————————————————
