รายงานผลสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในไทย พ.ศ.2564 ให้ความสำคัญเรื่องการอ่าน โดยเฉพาะการมีหนังสือสำหรับเด็ก ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และพัฒนาการของเด็ก
องค์การยูเนสโกพบว่าเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ในประเทศไทย มีแม่เพียง 6 ใน 10 คน และพ่อเพียง 3 ใน 10 คนเท่านั้น ที่ทำกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้กับลูก นอกจากนี้มีเด็กปฐมวัยเพียง 3 ใน 10 คน เท่านั้นที่มีหนังสือเด็กอยู่ในบ้านอย่างน้อย 3 เล่ม สถานการณ์เหล่านี้ยิ่งเหลื่อมล้ำมากขึ้นในครอบครัวที่ยากจน สำนักงานสถิติแห่งชาติพบข้อมูลล่าสุดว่ามีเด็กไทยกว่า 1.1 ล้านครัวเรือน ที่ไม่มีหนังสือเหมาะสมวัยในบ้าน
จากผลการประเมิน PISA วัดระดับสมรรถนะนักเรียนทั่วโลก ปี 2565 พบว่าประเทศไทยมีคะแนนลดลงทั้ง 3 ด้าน (การอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์) โดยมีแนวโน้มถดถอยต่อเนื่อง
นางสุดใจ พรหมเกิด ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. กล่าวว่า ความยากจนทางการเรียนรู้จะเป็นทั้งผลลัพธ์และจุดเริ่มต้นของความยากไร้อื่นๆ หากยังไม่สามารถแก้ปัญหาการเรียนรู้ถดถอยได้ตั้งแต่ปฐมวัย ยิ่งสร้างความเหลื่อมล้ำรุนแรงและส่งผลระยะยาวเมื่อเด็กเหล่านี้เติบโตขึ้น ขาดทักษะสำคัญในการประมวลผลและสังเคราะห์ความรู้ใหม่ และทำให้ครัวเรือนติดกับดักความยากจนจากรุ่นสู่รุ่น ส่งผลกระทบต่อศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ของไทย
งานวิจัยของ ดร.จอห์น เอส. ฮัตตัน ชี้ว่าการใช้นิทานภาพจะส่งผลต่อสมองของเด็ก ขณะได้ฟังนิทานภาพ สมองส่วนรับภาพรับเสียงและสมองส่วนภาษาจะถูกกระตุ้นมากพอกัน งานวิจัยนี้ตอกย้ำความสำคัญของการอ่านหนังสือให้เด็กฟัง
ในปี 2567 นี้ แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. และภาคีเครือข่ายอ่านยกกำลังสุขจึงรณรงค์ให้เกิดสวัสดิการหนังสือภาพ 3 เล่มในบ้านเด็กเล็ก สร้างทักษะด้านภาษา พัฒนาสมอง และทักษะชีวิตเด็ก สนับสนุนให้เด็กเล็กเข้าถึงหนังสือภาพอย่างน้อย 3 เล่มในบ้าน เพราะการอ่านเป็นเครื่องมือที่ง่ายที่สุด ลงทุนต่ำสุด สามารถฟื้นฟูและวางรากฐานการพัฒนาเด็กปฐมวัย (0-6 ปี) โดยเฉพาะการอ่านในครอบครัวเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่สร้างความสัมพันธ์ อันอบอุ่นในครอบครัว การอ่านตั้งแต่เยาว์วัยเป็นรากฐานสำคัญของการแสวงหาความรู้และสร้างเสริมการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ตลอดชีวิต ช่วยหนุนเสริมพัฒนาทั้ง 4 ด้านคือ ด้านสติปัญญา ด้านสุขภาพ ด้านจิตใจคุณธรรม และด้านทักษะความสามารถ หากได้รับการสนับสนุนจากภาคีทุกเครือข่ายช่วยกันรณรงค์ให้ภายในบ้านทุกบ้านที่มีเด็กเล็กมีหนังสือภาพ 3 เล่มในบ้าน จะช่วยลดภาวะ Learning Loss และความเหลื่อมล้ำของความยากจนทางการเรียนรู้
แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. ชวนครูศูนย์เด็กเล็ก ครูอนุบาล และหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ใช้เพลงเหมาะสมวัยในงานเทศกาลสำคัญ หรือการจัดกิจกรรมสำหรับเด็ก เพื่อให้เด็กซึมซับความงามของเนื้อหาและท่วงทำนองดนตรี
นางสุดใจกล่าวว่า “ทางแผนงานฯ ร่วมกับศิลปินชื่อดัง คุณศุ บุญเลี้ยง และองค์กรออกแบบรายการสำหรับเด็กสร้างสรรค์เพลงรณรงค์ชวนครอบครัวอ่านหนังสือให้เด็กฟัง และชวนทุกหน่วยงานมอบหนังสือเป็นของขวัญล้ำค่าเพื่อเด็กในช่วงเทศกาลปีใหม่และวันเด็กที่กำลังจะมาถึงนี้”
รับฟังเพลงได้ทางช่องยูทูบ The Reading อ่านสร้างสุข
