“คนเลี้ยงผึ้ง ผึ้งเลี้ยงคน” ถ้อยคำเก๋ไก๋ เผยการเกื้อกูลกันที่ใครหลายคนอาจไม่เคยรู้มาก่อน จนกว่าคุณจะได้ไปเยือนจริงๆ ถึงจะรู้ว่าสิ่งมีชีวิตตัวเล็กจิ๋วจะช่วยมนุษย์เราได้อย่างไร
หากดูจากภาพมุมสูงในเขตอ.บ้านคา จ.ราชบุรี จะเห็นพื้นที่สีเขียวทึบอยู่เพียงหย่อมเดียว โอบล้อมด้วยพืชเกษตรเชิงเดี่ยว ที่นั่นคือไร่ฐิติ ธ.อรุณ หรือที่รู้จักกันดีในนาม “ศูนย์เรียนรู้เรื่องการเลี้ยงผึ้งพื้นเมืองอำเภอบ้านคา” เป็นสวนวนเกษตร รายล้อมไปด้วยไม้ยืนต้น พืชผักผลไม้ แซมด้วยดอกไม้นานาพันธุ์ ปลูกอย่างละไม่มากแต่ว่าหลากหลาย
แอบดูผึ้งโพรง
หลายปีก่อนพื้นที่บริเวณนี้ทำไร่สับปะรดปัตตาเวียสุดลูกหูลูกตากว่า 25 ไร่ ผืนดินอาบสารเคมีมายาวนาน ไม่ต่างกับหลายๆ พื้นที่ของ อ.บ้านคา ที่ได้ชื่อว่าเป็นพื้นที่อันตรายเพราะมีการใช้สารเคมี ใช้ยาฆ่าแมลงอย่างเข้มข้น ตามมาด้วยความแห้งร้อนแล้ง วังวนหนี้สินและปัญหาสุขภาพ
บางครอบครัวต้องสูญเสียคนที่รักไปเพราะสารเคมี จึงหาหนทางปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต
ผึ้งพาอาศัย
“พอเจอเหตุการณ์แบบนี้ก็รู้สึกอย่างเดียวว่าเราต้องหันหลังให้สารเคมีแบบร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ตอนนั้นยังไม่รู้ว่าจะไปทางไหน เลือกทำอะไรดี ทดลองปลูกไผ่ ปลูกผัก ก็ยังไม่ใช่ จนไปเจอเรื่องราวของผึ้งนี่แหละครับที่คิดว่าน่าจะเหมาะกับเรา”
ผู้ใหญ่แจ๊ค
แมนรัตน์ ฐิติธนากุล หรือ ผู้ใหญ่แจ๊ค จึงเดินหน้าตุนเสบียงความรู้เข้าร่วมอบรมกับอาจารย์ นักวิจัย ศูนย์วิจัยผึ้งพื้นเมืองและแมลงผสมเกสร BEEPARK มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ราชบุรี ปรับเปลี่ยนผืนดินอาบสารเคมีให้เป็นสวรรค์ของผึ้งและเหล่าแมลงผสมเกสร
ด.ช.พีค
ด.ช.พีค ฐิติวัชร ฐิติธนากุล รับหน้าที่เป็นลูกมือ ช่วยคุณพ่อดูแลเลี้ยงผึ้งเป็นประจำ กล่าวว่า “ที่นี่จะมีผึ้งโพรง ผึ้งมิ้ม แล้วก็ชันโรงครับ สภาพแวดล้อมที่ผึ้งชอบต้องมีที่ร่มแล้วก็มีพืชอาหารเยอะๆ ครับ ที่สำคัญคือต้องไม่มีสารเคมี เพราะถ้ามีสารเคมี ผึ้งไปสัมผัสโดน เขาจะบินกลับมาที่รัง จะทำให้รังล่ม ผึ้งทั้งหมดก็จะตายครับ”
ผึ้งจะบินไปเก็บน้ำหวานจากเกสรดอกไม้มาเก็บไว้ในรัง เวลาที่ผึ้งดอมดมบินไปเก็บน้ำหวานจากดอกนั้นที ดอกนี้ที ละอองเรณูของดอกไม้ก็ติดขาของผึ้งไปผสมพันธุ์กับดอกอื่นๆ
ศูนย์เรียนรู้เรื่องการเลี้ยงผึ้ง
“ผึ้ง” จึงเป็นนักผสมเกสรชั้นเลิศ มีหน้าที่สำคัญอย่างยิ่งในระบบนิเวศ เพราะกว่าร้อยละ 80 พืชพรรณดอกไม้และพืชอาหาร จำเป็นต้องอาศัยผึ้งและแมลงผสมเกสรในการขยายพันธุ์
ผู้ใหญ่แจ๊คตั้งใจพาชาวบ้านให้หลุดพ้นจากวังวนสารเคมี ภาระหนี้สิน ขยายพื้นที่สีเขียวไร้สารพิษ สร้างรายได้แล้วก็มีสุขภาพที่ดีด้วย ผู้ใหญ่แจ๊คกล่าวว่า “ยากมากนะครับ การที่จะเปลี่ยนคนที่ใช้สารเคมีมาทั้งชีวิต แต่พอมีพื้นที่ตรงนี้ เด็กๆ ในชุมชนมาร่วมเรียนรู้ เขาก็จะกลับบ้านไปบอกพ่อแม่ของเขา เห็นรายได้ที่มาจากผึ้ง เห็นต้นทุน การเลี้ยงดู ที่มันไม่ได้ยาก เขาก็จะเริ่มสนใจ วันหนึ่งเขาก็จะค่อยๆ เริ่มเปลี่ยนเอง”
สำรวจรังชันโรง
ภารกิจพี่เลี้ยงผึ้งจึงเป็นเรื่องสนุก ท้าทาย ของเด็กๆ ในชุมชน หลายคนเริ่มเรียนรู้และรักผึ้ง ในฐานะที่เป็นสัตว์เลี้ยงที่เข้ามาเสริมชีวิตของครอบครัวให้อยู่พร้อมหน้า มีกิน มีใช้ นั่นคือคำตอบต่อคำถามที่ว่าคนเลี้ยงผึ้ง ผึ้งจะเลี้ยงคนได้อย่างไร ด.ช.พีค กล่าวทิ้งท้ายว่า “เลี้ยงผึ้ง ได้น้ำผึ้ง อร่อย และมีประโยชน์มากครับ ไม่หวานมากด้วย”
ตามไปดูภารกิจของเด็กเลี้ยงผึ้งที่บ้านคา ราชบุรี เด็กๆ อยากแนะนำให้รู้จักกับเหล่าเพื่อนตัวจิ๋ว ในรายการทุ่งแสงตะวัน เสาร์ที่ 17 ก.พ.นี้ เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และทางเพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน เวลา 07.30 น.
กนกวรรณ อำไพ
