หลาก&หลาย - วิสาหกิจเกษตรสวนนอก ต้นแบบการผลิตขยะเหลือทิ้งเป็นศูนย์

หลายคนอาจไม่รู้ว่าจังหวัดสมุทรสงคราม เป็นจังหวัดที่มีความมั่นคงของมนุษย์สูงที่สุดในประเทศไทย ตามผลการสำรวจดัชนีความมั่นคงของมนุษย์ ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

สมุทรสงคราม เป็นจังหวัดเล็กๆ มีพื้นที่ประมาณ 416.7 ตารางกิโลเมตร เป็น “เมืองหอยหลอด ยอดลิ้นจี่ มีอุทยาน ร.2 แม่กลองไหลผ่าน นมัสการหลวงพ่อบ้านแหลม” มีประชากรอาศัยอยู่เพียง 187,993 คน น้อยที่สุดเป็นอันดับ 1 ของประเทศไทย

เยี่ยมชมระบบอบพลังงานแสงอาทิตย์

ถึงกระนั้น จังหวัดสมุทรสงครามเป็นพื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์ทางทรัพยากรธรรมชาติมาก เนื่องจากมีชายฝั่งทะเลติดอ่าวไทยยาว ทำให้เกิดดินดอนปากแม่น้ำมีลักษณะเป็นที่ราบลุ่ม ชาวสมุทรสงครามส่วนใหญ่จึงประกอบอาชีพเกษตรกรรม และการประมง

โดยเฉพาะอาชีพการประมง เป็นสาขาการผลิตในภาคเกษตรที่ทำรายได้สูงสุดของจังหวัด รองลงมาคือ กสิกรรม และการแปรรูปสินค้าเกษตรอย่างง่าย โดยเฉพาะมะพร้าวที่มีมากอยู่ในท้องถิ่น

ก้านกุหลาบเตรียมทำกระดาษสา

กระทรวงพลังงานพาสื่อมวลชนเยี่ยมชม “ศูนย์เรียนรู้วิสาหกิจชุมชนเกษตรสวนนอก” ต.บางยี่รงค์ อ.บางคนที จ.สมุทรสงคราม ที่ได้รับการสนับสนุนเทคโนโลยีพลังงานทดแทน มาใช้ในกระบวนการผลิตแปรรูปสินค้าเกษตรของชุมชนแบบครบวงจร

สุนทร อุษาบริสุทธิ์

นายสุนทร อุษาบริสุทธิ์ พลังงานจังหวัดสมุทรสงคราม เปิดเผยว่า กระทรวงพลังงานสนับสนุนระบบอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์ ขนาด 2 x 2 เมตร จำนวน 18 ระบบ และขนาด 3 x 4 เมตร จำนวน 1 ระบบ เตาชีวมวลประสิทธิภาพสูง หรือเตามณฑล 2 กระทะ เป็นเตาให้ความร้อนสูง สามารถใช้วัสดุธรรมชาติในพื้นที่ เช่น ทางมะพร้าว เป็นเชื้อเพลิงทดแทนฟืนได้

รถเข็นสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์เคลื่อนที่

ชุดครอบหัวเตาแก๊ส 2 ชุด ช่วยควบคุมประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิงให้ดีขึ้น และรถเข็นสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์เคลื่อนที่ ขนาด 340 วัตต์ จำนวน 1 ระบบ เพื่อใช้สำหรับเกษตรกรรมของกลุ่ม ช่วยเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์การเกษตร

ตู้อบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์

นางบุปผา ไวยเจริญ ประธานศูนย์วิสาหกิจชุมชนเกษตรสวนนอก เล่าว่า ทางกลุ่มผลิตผลิตภัณฑ์ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติจากใบลิ้นจี่ ซึ่งเศษใบลิ้นจี่ที่ผ่านกระบวนการย้อมสีไปแล้ว ย่อยสลายได้ยาก หากทิ้งลงน้ำจะทำให้น้ำเน่าเสีย หากเผาทำลายจะเกิดฝุ่น PM 2.5

ทางกลุ่มจึงมีแนวคิดนำเศษใบลิ้นจี่มาเผาอัดแท่งเป็นเชื้อเพลิงแข็ง (RDF) กลับเข้าไปเผาในเตาชีวมวล หรือเตามณฑลที่ใช้ย้อมผ้า

เสื้อมัดย้อม

ผลิตภัณฑ์ผ้ามัดย้อมจากเปลือกมะพร้าว กะลามะพร้าว ที่เหลือจากการนำมะพร้าวผลสดไปแปรรูปเป็นน้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์จากธรรมชาติ 100% และเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ด้วยเทคโนโลยีนาโน เพื่อเพิ่มมูลค่าของผลิตผลทางการเกษตรแปรรูปที่มีมาตรฐาน และปลอดภัยต่อผู้บริโภค ช่วยป้องกันปัญหาผลผลิตล้นตลาดไปในตัว

เตามณฑล

นอกจากนี้ ยังนำกากมะพร้าวมาทำสครับขัดผิว นำน้ำมะพร้าวมาทำสบู่เหลวอาบน้ำ รวมถึงมีการผลิตกระดาษสา จากก้านกุหลาบที่รวบรวมมาจากผู้คนที่นำมาไหว้สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของวัดจุฬามณี

ซึ่งกระบวนการทั้งหมด ไม่มีขยะเหลือทิ้งจากการผลิตทั้งสิ้น (ZERO WASTE) สร้างเอกลักษณ์ให้สินค้าจากสิ่งเหลือทิ้งที่ทุกคนมองข้าม นำกลับมาใช้ประโยชน์ สร้างอาชีพให้คนในชุมชน

โลชั่นน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น

แต่ที่ผ่านมาทางกลุ่มประสบปัญหาต้นทุนค่าเชื้อเพลิงในการผลิตสูง เช่น ฟืน และก๊าซหุงต้ม (แอลพีจี) ที่ใช้ในการต้มสีย้อมสำหรับผ้ามัดย้อม เนื่องจากเดิมใช้เตาฟืนขนาดเล็ก มีประสิทธิภาพต่ำ และส่งผลต่อการควบคุมคุณภาพของสินค้า

อีกทั้งกระบวนการผลิตน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น เดิมต้องตากแห้งกากมะพร้าว 2-3 วัน ทำให้การผลิตขาดช่วงโดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน ยิ่งควบคุมคุณภาพสินค้าได้ยาก

ผลิตภัณฑ์จากน้ำมันมะพร้าวสกัด

หลังจากได้รับการสนับสนุนเทคโนโลยีพลังงานทดแทนแบบครบวงจร ทั้งระบบอบแห้ง เตามณฑล ทำให้สามารถควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์ได้ตามมาตรฐาน ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในกระบวนการผลิตลงได้ 50%

โดยประหยัดค่าก๊าซหุงต้มและฟืน คิดเป็นเงินได้ประมาณ 10,000 บาทต่อปี ที่สำคัญทำให้ชุมชนมีรายได้เพิ่มขึ้นเป็น 5 แสนบาทต่อปี จากเดิมมีที่รายได้ 2-4 แสนบาทต่อปี

เตามณฑล

เป็นแนวทางเพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนในวิสาหกิจชุมชนจากพื้นที่เล็กๆ แต่มากขึ้นๆ เพื่อสังคมสามารถอยู่ร่วมกับสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน