รายการทุ่งแสงตะวันเป็นสารคดีสำหรับเด็กและเยาวชนที่มีอายุยาวนานกว่าสามสิบปี นับแต่ต้นปี 2568 ทีมงานซึ่งนำโดย พี่นก นิรมล เมธีสุวกุล ออกเดินทางครั้งใหญ่ เพื่อผลิตสารคดีชุด ทุ่งแสงตะวันสัญจร
พี่นก นิรมล เมธีสุวกุล “เราทำเป็นซีรีส์ค่ะ แต่ละซีรีส์ เป็นการไปเยือนพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง และจัดทำประมาณ 5-6 ตอน ที่ทำไปแล้ว เช่น ซีรีส์แรก คือ นาต้นจั่น ถัดมาเรื่องจากริมแม่น้ำโขงและแม่น้ำมูล ชื่อ ซีรีส์อุบล อีกชุดหนึ่งคือชุดยี่สาร เรื่องราวของชุมชนคลองยี่สาร อัมพวา สมุทรสงคราม เป็นต้น”
พี่นก นิรมล เยือนล้านนาเชียงใหม่
“ที่กำลังจะออกอากาศ คือ ซีรีส์ สืบสานล้านนา เชียงใหม่ มีทีมงานหลักคือหยิม วสวัณณ์ รองเดช ซึ่งทำทุ่งแสงตะวันมายาวนาน รู้จักแหล่งข่าวและผลิตเรื่องเกี่ยวกับล้านนามาหลายตอน”
การกลับไปเยือนพื้นที่ในวันวาน โดยกลับไปทบทวนและชวนคุยเรื่องราวการสืบสานภูมิปัญญาล้านนาในห้วงเวลา 30 ปีที่ผ่านมา ซึ่งฐานความคิดการผลิตสารคดีชุดนี้เป็นแหล่งข่าวแหล่งเรื่องราวที่ทำงานด้วยกันมานาน ได้แก่ “โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา จังหวัดเชียงใหม่”
เด็กๆหลายรุ่นผู้สืบสานภูมิปัญญาล้านนา
แต่ละสังคมมีพัฒนาการอย่างไรขึ้นอยู่กับทรัพยากร วัฒนธรรม ความเชื่อ ซึ่งถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น และกลายเป็นภูมิปัญญาของแต่ละถิ่นแต่ละที่
ล้านนา มีความหมายกว้างขวางครอบคลุมผู้คนอันหลากหลาย รวมทั้งคนบนพื้นที่สูง ชนเผ่าต่างๆ
ภูมิปัญญาล้านนา จึงมิได้หมายถึงเฉพาะในเชียงใหม่ แต่ความหมายย่อมครอบคลุมหลายจังหวัดในภาคเหนือ นอกจากนั้นแล้ว ภูมิปัญญา วิถีวัฒนธรรมล้านนา ยังปรากฏในบางพื้นที่ของภูมิภาคอื่นในไทยและในโลกด้วย เนื่องจากผู้คนเคลื่อนย้าย ตั้งถิ่นฐาน แต่ยังรักและรักษาภาษาวัฒนธรรมแขนงต่างๆเอาไว้ด้วยความผูกพัน
โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา
อย่างไรก็ตาม ในช่วง 30 ปีที่แล้ว สถานการณ์เศรษฐกิจและสังคมเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่จากสังคมเกษตรกรรมสู่สังคมอุตสาหกรรม โลกหมุนเร็วขึ้น ผู้คนเชื่อมโยงกัน ในโลกที่เรียกว่าโลกาภิวัตน์ ครั้งนั้นเกิดการตั้งคำถามว่า วิถีวัฒนธรรมในอนาคตจะเป็นอย่างไร คนรุ่นใหม่จะสืบสานได้ด้วยวิธีไหนอย่างไรบ้าง และกลายเป็นโฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา
ชัชวาลย์ ทองดีเลิศ หนึ่งในผู้ก่อตั้งโฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา เล่าว่า
จากเด็กน้อยสู่ครูหนุ่มคลาสกลองสะบัดชัย ตุน พิทชยุตม์
“การทำงานในหมู่บ้านได้ข้อสรุปที่สำคัญอันหนึ่งก็คือว่า การพัฒนาจะยั่งยืนต่อเมื่องานพัฒนานั้นตั้งอยู่บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น อะไรที่ไม่ตั้งอยู่บนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่นมักจะล้มเมื่อออกมา อันที่หนึ่งซึ่งเป็นประสบการณ์ตรงจากการทำงาน ตอนนั้นเศรษฐกิจเราโต 11-12 เปอร์เซ็นต์ คนไม่พูดถึงศิลปวัฒนธรรมเลย เมื่อเข้าสู่ช่วงที่เชียงใหม่ครบรอบ 700 ปี ซึ่งมีพลังมาก เป็นเวลาพิเศษ ผู้คนรื้อฟื้นประวัติศาสตร์ เลยคิดว่าน่าจะเสนอเรื่องภูมิปัญญาออกมาร่วมเฉลิมฉลอง ชื่อโครงการอนุรักษ์สืบสานศิลปวัฒนธรรมล้านนาเพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 700 ปีเชียงใหม่”
สืบสานศิลปวัฒนธรรมล้านนา
ในช่วงเวลาการจัดงานประจำปีสิ้นสุดลง มีเด็กมาถามว่าถ้าอยากเรียนอยากสืบต่อภูมิปัญญาจะขอความรู้ขอเรียนที่ไหนได้บ้าง เป็นคำถามที่จุดประกายมาก พ่อน้อยสิงห์แก้ว มโนเพชร กล่าวว่า “หมู่เฮาอย่าเป็นคนเฒ่าใจตีบใจตั๋น เอาความฮู้ความหันเข้าป่าเฮ้วคนเดียว” อย่าใจแคบเอาความรู้ความเห็นเข้าป่าช้า คนก็เริ่มฮือกัน พ่อน้อยใจคำ ก็มาสำทับอีกว่า “องค์ความรู้เรื่องภูมิปัญญานี้ ถ้าอมไว้มันจะหาย ถ้าคายมันจะอยู่”
เล่นไปพร้อมเรียนรู้
จากความห่วงว่าท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง จะรักษาองค์ความรู้และวิถีชีวิตไว้ได้อย่างไร ก็เกิดเป็นขบวนการสืบสานภูมิปัญญาล้านนา ผ่านการจัดตั้งโฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา โดยเริ่มเปิดสอน มิถุนายน 2543 ซึ่งทุ่งแสงตะวันได้บันทึกไว้ตั้งแต่ปีแรกของการเรียนการสอน
โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา เติบโตกลายเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้อย่างคึกคัก
โฮงเฮียนเป็นมากกว่าสถานที่เรียนรู้ เพราะ “พื้นที่ทางวัฒนธรรม” ที่เชื่อมโยงครูภูมิปัญญา เด็ก เยาวชน นักวิชาการ และชุมชน เข้าด้วยกัน มีการจัดหลักสูตรครอบคลุมหลายสาขา ได้แก่ ภาษาและวรรณกรรม พิธีกรรม หัตถกรรม คีตนาฏศิลป์ ศิลปกรรม และการดูแลสุขภาพด้วยสมุนไพรและอาหารท้องถิ่น
จากผู้เรียนสู่พ่อครู ปอน วรษิต จันทร์ศิริ
เรื่องราวที่ทุ่งแสงตะวันนำมาจัดทำ ซีรีส์ ทุ่งแสงตะวันสัญจร สืบสานล้านนา เชียงใหม่ มีคุณค่าของการรับรู้อดีต ปัจจุบัน และอนาคต ผ่าน ภาพรวมการสืบสานภูมิปัญญาล้านนา งานคุรุบูชา การเรียนการสอนในโฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา การขยายงานไปสู่บ้านพ่อครูแม่ครูที่กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ในชุมชน และ การประยุกต์นำความร่วมสมัยมาทำให้เกิดเป็นแหล่งชุมนุมหัตถกรรมงานคราฟต์และกิจกรรมสังคมที่น่าสนใจในเชียงใหม่
ลมหายใจแห่งการสืบสานยังคงทรงพลัง
รับชมซีรีส์พิเศษของทุ่งแสงตะวันได้ ทางช่อง3HD และทุกแพลตฟอร์มออนไลน์ ได้แก่ เพจทุ่งแสงตะวัน ยูทูบ PayaiTV และติดตามคลิปเบื้องหลังสนุกๆใน TIKTOK ได้ทุกสัปดาห์ตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายน 2568 นี้เป็นต้นไป
โดยเรื่องแรกของซีรีส์ ชื่อตอน สืบสานล้านนา 2568 ออกอากาศในวันเสาร์ที่ 7 มิถุนายน 2568 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และทางออนไลน์ Facebook ทุ่งแสงตะวัน พร้อมกับ Youtube Payai TV ในเวลา 07.30 น.
อาทร ริมทาง
