ในช่วงปลายเมษายน ท่ามกลางลมร้อนและแสงแดด แต่ในพื้นที่โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา จังหวัดเชียงใหม่ เย็นฉ่ำด้วยน้ำใจศิษย์ที่รวมตัวกันเพื่อ “คุรุบูชา” บูชาครูผู้เป็นต้นทางและสืบสานส่งต่อภูมิปัญญา งานคุรุบูชาเป็นงานประจำปีที่หลายคนรอคอยด้วยความผูกพันอันลึกซึ้งต่อพ่อครูแม่ครู
“คุรุบูชา” ไม่ได้เป็นเพียงพิธีไหว้ครูธรรมดา แต่เป็นการแสดงออกถึงคุณค่าแห่งความรู้และความกตัญญูที่ฝังรากลึกในวัฒนธรรมล้านนา เป็นวาระพิเศษที่ลูกศิษย์ทุกวัยกลับมาไหว้ระลึกครูผู้จุดแสงแห่งความรู้ แสดงความเคารพต่อครูทั้งที่ยังอยู่และผู้ล่วงลับ ด้วยพิธีกรรม ประเพณี และกิจกรรมที่หลอมรวมวิถีล้านนา
งาน “คุรุบูชา สืบสานล้านนา 2568” ที่โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา เชียงใหม่ เริ่มต้นในภาคเช้าด้วยพิธีแบบล้านนา มีการขึ้นท้าวทั้งสี่ เจริญพระพุทธมนต์ ถวายจตุปัจจัยไทยธรรม ทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้พ่อครูแม่ครูผู้ล่วงลับ ภาพถ่ายของพ่อครูแม่ครูในอดีตจัดเรียงไว้บนโต๊ะบูชาพร้อมข้าวตอก ดอกไม้ เครื่องบูชาต่างๆ เป็นสัญลักษณ์แห่งการระลึกถึง แม้ท่านจะจากไปแล้วแต่ยังคงอยู่ในใจของลูกศิษย์ทุกคน
ทันทีที่พิธีทำบุญอุทิศส่วนกุศลเสร็จ เสียงกลองสะบัดชัยฝีมือลูกศิษย์รุ่นโตก็ดังกระหน่ำ ตามด้วยรุ่นเล็กเด็กน้อยที่ฝึกฝนอย่างเต็มที่เพื่อขึ้นเวทีในวันนี้
ขบวนแห่ต้นผ้าป่าอันคึกคักเริ่มต้นจากทางเข้าโฮงเฮียนมุ่งสู่ลานพิธี แห่ห้อมไปด้วยเสียงกลองสะบัดชัย ฉิ่ง ฉาบ เครื่องเป่า ตามมาด้วยการแสดงบนลานของโฮงเฮียนสืบสานใต้ร่มเงาไม้ใหญ่ โดยลูกศิษย์รุ่นเก่า รุ่นใหม่ ครูรุ่นใหม่ ทั้งฟ้อนดาบ ฟ้อนเล็บ ฟ้อนเจิง ฟ้อนไต บ้างก็ประลองเชิงกันทุกจังหวะล้วนสะท้อนการเรียนรู้ การสืบทอด และการเคารพรากเหง้าทางวัฒนธรรม
บรรยากาศเปี่ยมด้วยพลังแห่งศิลปะแขนงต่างๆ รายรอบด้วยการออกร้าน สาธิตสร้างงานหัตถกรรม ร้านอาหาร ร้านน้ำที่มาฮอมกันแบบโรงทาน มีเสียงหัวเราะและความอบอุ่นที่เกิดจากความผูกพันระหว่างครูกับศิษย์ เด็กเล็กวิ่งกันขวักไขว่
พิธีรดน้ำดำหัวพ่อครูแม่ครูเป็นช่วงเวลาที่อบอุ่นที่สุด ลูกศิษย์ต่างถือขันน้ำหอม ข้าวตอกดอกไม้ น้อมกราบให้ครูสุขภาพแข็งแรง อยู่สอนลูกหลานให้นานๆ ส่วนพ่อครูแม่ครูให้พร “ปั๋นปอน” ให้โชคดี มีชัย สุขภาพดี และมีจิตใจใฝ่เรียนรู้ไม่หยุด
คณะครูผู้ใหญ่ถวายผ้าป่าสืบสานล้านนาจากแรงศรัทธาของเครือข่ายศิษย์และชุมชนทั้งใกล้ไกล รวมยอดทำบุญเพื่อนำไปใช้ในกิจกรรมของมูลนิธิสืบสานล้านนา โฮงเฮียนสืบสานฯ และกองทุนสวัสดิการครูภูมิปัญญาล้านนา สร้างความมั่นคงทางใจให้ครูอาวุโส เจ็บป่วย มีกำลังใจสืบสานถ่ายทอดวิชาให้คนรุ่นต่อไป
ตลอด 20 กว่าปีที่ผ่านมา โฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนาเป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ภูมิปัญญาพื้นบ้าน ภายใต้ร่มเงาไม้แห่งนี้ เด็ก เยาวชน และผู้สนใจเรียนรู้ทั้งการขับซอ เขียนปับสา สานเครื่องจักสาน ฟ้อนพื้นเมือง ไปจนถึงการประกอบพิธีกรรมแบบล้านนา การบูรณาการความรู้กับชุมชน ทำให้โฮงเฮียนฯ ไม่ได้เป็นเพียงที่เรียน แต่เป็น “พื้นที่วัฒนธรรมที่มีชีวิต” ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเชียงใหม่และโลกปัจจุบัน
ท่ามกลางกระแสของโลกสมัยใหม่ งานคุรุบูชาคือช่วงเวลาที่ทำให้ทุกคนหวนกลับมาใคร่ครวญว่า “เราเรียนรู้จากใคร และเรียนรู้อย่างไร” ครูไม่ใช่แค่ผู้สอน แต่คือผู้ประคองใจ สร้างคุณค่า และปลูกฝังรากแห่งปัญญาให้ศิษย์
พิธีรดน้ำดำหัวรำลึกไหว้สาครูในงานคุรุบูชาเป็นบทเรียนของความอ่อนน้อม ถ่อมตน และความเคารพต่อสายใยแห่งการถ่ายทอดภูมิปัญญา เพราะ “ศิษย์” ที่ระลึกถึงครูเสมอ คือผู้ที่ไม่ลืมว่าตนยืนอยู่บนแผ่นดินของปัญญาอันล้ำค่า และ “พ่อครูแม่ครู” ทั้งหลายผู้ที่ยังคงส่องแสง หรือแม้ในยามที่ตัวตนลับเลือนที่ศิษย์ยังรำลึกถึงเสมอ
งานคุรุบูชาจัดทุกปีในวันเสาร์หรือวันอาทิตย์ช่วงหลังสงกรานต์ สนใจกระบวนการสืบสานภูมิปัญญาล้านนา การเรียนการสอนคอร์สสืบสาน หรือเยี่ยมเยียนเรียนรู้ ติดต่อที่เพจโฮงเฮียน สืบสานภูมิปัญญาล้านนา Lanna wisdom School โทร. 08-2029-9054
ทุ่งแสงตะวันร่วมงานคุรุบูชาเก็บภาพและเรื่องราวมาบอกเล่าในซีรีส์พิเศษทางช่อง 3 HD และทุกแพลตฟอร์มออนไลน์ ได้แก่ เพจทุ่งแสงตะวัน ยูทูบ PayaiTV และติดตามคลิปเบื้องหลังสนุกๆ ใน TIKTOK ทุกสัปดาห์ตั้งแต่เดือนมิถุนายนนี้เป็นต้นไป โดยเสาร์นี้ ตอน คุรุบูชา ออกอากาศ 7 มิถุนายน 2568 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และทางออนไลน์ Facebook ทุ่งแสงตะวัน พร้อมกับ Youtube Payai TV ในเวลา 07.30 น.
อาทร ริมทาง
