กลุ่มกิจกรรม ชมรมต่างๆ ในโรงเรียนมีหลากหลายรูปแบบหลากหลายกิจกรรม แต่มีกิจกรรมหนึ่งที่พิเศษมากคือการรวมกลุ่มกันดูนกศึกษาธรรมชาติของโรงเรียนสามร้อยยอดวิทยาคม จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทำต่อเนื่องมาย่างเข้าสามสิบปีแล้ว เป็นที่น่าทึ่งและน่าเรียนรู้สำหรับคนทำงานด้านการศึกษารวมทั้งคนทำกิจกรรมธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
สามร้อยยอดโซนทะเล
กลุ่มเด็กรักษ์ทุ่ง โรงเรียนสามร้อยยอดวิทยาคม จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เริ่มกิจกรรมมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2539 ในยุคแรกๆ คุณครูและนักเรียนรวมกลุ่มกันดูนก ทั้งนกใกล้ๆ ตัวภายในโรงเรียนในวันธรรมดาจันทร์ถึงศุกร์ แต่หากเป็นวันเสาร์อาทิตย์ วันหยุดสุดสัปดาห์ ก็จะขยับออกไปดูนกรอบๆ โรงเรียน
พี่นกกลับมาเยือนกลุ่มเด็กรักษ์ทุ่ง
การศึกษาภาคปกติยากที่จะเปิดโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้สิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นเต็มที่เพราะหมดชั่วโมงเร็ว แต่การศึกษาแบบเด็กรักษ์ทุ่งเป็นการศึกษาตลอดชีวิต ที่ไหนก็เป็นห้องเรียนได้ ตรงไหนก็เป็นแหล่งเรียนรู้ที่เด็กๆ เรียนรู้ได้
พื้นที่ชุ่มน้ำทุ่งสามร้อยยอดอยู่ไม่ไกลจากโรงเรียน มีภูมิประเทศหลายแบบ มีระบบนิเวศหลากหลาย ทั้งทะเล ภูเขา พื้นที่ชุ่มน้ำ ทุ่งหญ้า คลอง ป่าชายเลน และชายหาด เป็นที่อยู่อาศัยของนกนานาชนิด จึงเป็นแหล่งศึกษาธรรมชาติและเป็นแหล่งดูนกที่ผู้คนสนใจแวะมาเยี่ยมเยียน รวมทั้งเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญของเด็กๆ ในท้องถิ่น ตั้งแต่บึงน้ำ ทุ่งหญ้า ถ้ำ ชายหาด ชายเลน และทะเล ทั้งน้ำจืด น้ำกร่อย น้ำเค็ม กิจกรรมจึงเกิดขึ้นตามสภาพธรรมชาติที่เอื้ออำนวยให้เรียนรู้ได้ไม่รู้จบ เรียนรู้สรรพชีวิตและสภาพแวดล้อมอันหลากหลายโดยใช้นกเป็นสื่อ ตั้งแต่วันแรกจนกระทั่งถึงปัจจุบัน
ยุคนี้พกอี-เบิร์ดไกด์ไว้จำแนกชนิดนก
การเรียนรู้โดยใช้นกเป็นสื่อก็คือเป็นสื่อเข้าสู่โลกธรรมชาติ ไม่ได้หมายความเพียงแค่ไปดูนกอย่างเดียว แต่เด็กรักษ์ทุ่งได้เข้าไปดูธรรมชาติของนกว่าเขาใช้พื้นที่อย่างไร ทำให้เรียนรู้ที่จะดูแลพื้นที่ ดูแลถิ่นที่อยู่อาศัยของนกไปด้วย
ครูสุพจน์และลูกศิษย์
เรียนเกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำ แหล่งเรียนรู้ในทุ่งสามร้อยยอดทุกด้าน จนได้รับการยกย่องว่าเป็น Wetland School นับเป็นโชคดีที่เด็กๆ มีแหล่งเรียนรู้ที่ใกล้โรงเรียนมากขนาดนี้ พื้นที่ชุ่มน้ำสามร้อยยอดได้รับการประกาศเป็นแรมซาร์ไซต์ มีความสำคัญทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ
อ.สุพจน์ สุขพัฒน์
อาจารย์สุพจน์ สุขพัฒน์ ที่ปรึกษากลุ่มเด็กรักษ์ทุ่งยุคบุกเบิกจนถึงปัจจุบัน กล่าวว่า “นักเรียนที่เป็นสมาชิกรุ่นแรกๆ ตอนนี้ก็อายุ 40 กว่าแล้ว เขาก็ออกไปดำเนินชีวิต มีทั้งประกอบอาชีพส่วนตัว ทำธุรกิจ และที่ชัดเจนส่วนใหญ่จะรับราชการครู ก็ยังมาทำกิจกรรมด้วยกัน เห็นเขาสนุกและเรียนรู้อยู่เสมอ”
แม้ว่าจะเกษียณอายุราชการไปหลายปีแล้ว แต่อาจารย์สุพจน์ไม่เคยเกษียณจากกลุ่มเด็กรักษ์ทุ่ง ในขณะที่เด็กรักษ์ทุ่งในวันวานเติบโตเป็นผู้ใหญ่ เข้ามารับไม้ต่อกิจกรรมการเรียนรู้อย่างเข้มแข็ง
ประเทือง บัวเผื่อน
ประเทือง บัวเผื่อน เด็กรักษ์ทุ่งยุคแรกเริ่ม กลับมาเป็นครูที่โรงเรียนสามร้อยยอดวิทยาคม และเป็นอาจารย์ที่ปรึกษากลุ่มเด็กรักษ์ทุ่งในปัจจุบัน กล่าวว่า “กลุ่มเด็กรักษ์ทุ่งเป็นเหมือนครอบครัว การได้ทำกิจกรรมมีความสุขและสนุก เราเติบโตมาด้วยกันและพร้อมจะเดินหน้าไปด้วยกัน”
วัฒนา บาระเฮ็ม
วัฒนา บาระเฮ็ม ครูหนุ่มจากโรงเรียนกุยบุรีวิทยา เด็กรักษ์ทุ่งยุคแรกๆ อีกคนที่ยังทำกิจกรรมกับเด็กรักษ์ทุ่งอย่างต่อเนื่อง เล่าว่า “เราได้รับโอกาส ตอนเด็กๆ ได้รับมอบหมายให้เปิดเบิร์ดไกด์ พอเปิดเบิร์ดไกด์เป็นเราก็เป็นผู้นำดูนกได้ อ่านภาษาอังกฤษในเบิร์ดไกด์ได้ กระบวนการทางวิทยาศาสตร์เราก็ได้ เรื่องของสิ่งแวดล้อมเราได้จากการเรียนรู้ตรงนั้นเลย เพื่อนในห้องก็เริ่มสนใจเรา เป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เราพัฒนาตัวเองไปเรื่อยๆ ครับ”
ฝึกจำแนกชนิดนกชายเลนไม่ง่าย
อาจารย์สุพจน์กล่าวทิ้งท้ายว่า “ปลูกจิตสำนึก จริงๆ แล้วมันปลูกไม่งอก แต่เราใช้นก ใช้พื้นที่ ใช้ความหลากหลายทางชีวภาพปลูก มันปลูกงอก เพราะคนเราเรียนรู้ถึงคุณประโยชน์ และนำมาเป็นปุ๋ยของจิตสำนึก การเรียนรู้ด้วยความตั้งใจจริงทำให้เกิดองค์ความรู้ต่างๆ นำมาใช้ได้ในชีวิตจริง”
หาดเลนและทะเลพื้นที่เรียนรู้
30 ปีของเด็กรักษ์ทุ่งยืนยาวมาถึงปัจจุบันและก้าวต่อไปอย่างแข็งแรงได้เป็นเพราะอะไร ชวนติดตามในรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน 30 ปีเด็กรักษ์ทุ่ง วันเสาร์ที่ 1 พฤศจิกายน 2568 ช่อง 3 HD 05.05 น. และแพลตฟอร์มออนไลน์ เพจเฟซบุ๊กทุ่งแสงตะวัน ยูทูบ PayaiTv ในเวลา 07.30 น. เป็นต้นไป
วสวัณณ์ รองเดช
