“วนอุทยานภูบ่อบิด” เป็นวนอุทยานที่ประกาศจัดตั้งโดยกรมป่าไม้ เมื่อวันที่ 10 เม.ย.2539 ตั้งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าภูห้วยหมาก ป่าภูทอก และป่าภูบ่อบิด ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 870 พ.ศ.2522 ท้องที่ต.ชัยพฤกษ์ อ.เมือง จ.เลย

ต่อมาวันที่ 22 ต.ค.2563 มีประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กำหนดบริเวณพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าภูห้วยหมาก ป่าภูทอก และป่าภูบ่อบิด ในท้องที่ต.ชัยพฤกษ์ และ ต.กุดป่อง อ.เมือง จ.เลย ให้เป็นวนอุทยาน เนื้อที่ประมาณ 4,098 ไร่ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาวันที่ 5 ม.ค.2564
วนอุทยานภูบ่อบิด เป็นภูเขาที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 500-600 เมตร สภาพป่าส่วนใหญ่เป็นป่าเบญจพรรณแล้งและป่าไผ่
จ.เลย ได้ผุดไอเดียทำภูเขาเป็นหอชมเมือง โดยมอบให้โยธาธิการและผังเมืองจังหวัดเลยออกแบบ สร้างบันไดขึ้นจุดชมวิวบนภูบ่อบิด

สามารถชมทัศนียภาพตัวเมืองเลยและทิวเขาที่รายล้อมได้ 360 องศา หากขึ้นมาชมทิวทัศน์ในช่วงเช้าจะได้เห็นพระอาทิตย์ขึ้นและหากอากาศดีอาจเจอทะเลหมอก หากขึ้นมาชมทิวทัศน์ในช่วงเย็นจะได้ชมพระอาทิตย์ตกและแสงไฟยามค่ำคืนจากบ้านเรือนในตัวเมืองเลย
ถือเป็นจุดชมวิวที่สวยที่สุด จึงได้ชื่อว่าเป็น “หอชมทะเลหมอกและดาวบนดิน ใจกลางเมือง” เพราะอยู่ห่างจากตัว จ.เลย ราว 3 กิโลเมตรเท่านั้น
ที่นี่จึงเป็นที่นิยมอีกแห่งของทั้งชาวเมืองเลยและนักท่องเที่ยวจากต่างถิ่น
เป็นแหล่งท่องเที่ยว 1 ใน 5 Unseen New Chapters ของประเทศไทยจากแหล่งท่องเที่ยว 20 จังหวัด ภาคอีสาน

การเดินทางจากตัวเมืองเลยใช้ทางหลวงหมายเลข 2138 (เลย-นาด้วง) ประมาณ 5 กิโลเมตร จะพบทางแยกซ้ายเข้าวนอุทยานภูบ่อบิด ให้เลี้ยวซ้ายและตรงเข้าไป 250 เมตร ถึงลานจอดรถของวนอุทยานฯ
จากนั้นเดินเท้าผ่านบันไดเหล็กแบบมีราวจับระยะทาง 800 เมตร ไปยังจุดชมวิวด้านบน ระหว่างทางจะมีระเบียงให้แวะพักอยู่เป็นระยะ
วนอุทยานฯ เปิดให้ท่องเที่ยวทุกวัน เวลา 06.00-19.00 น. ไม่เสียค่าเข้าชม
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานเลย โทร. 0-4281-2812
สำหรับความเป็นมาของวนอุทยานภูบ่อบิด หรือ ภูบักบิด หรือ ภูบ่บิด เป็นภูเขาเล็กๆ อยู่เหนือฟากฝั่งของแม่น้ำเลย โดยมีตัวเมืองเลยอยู่ฝั่งตรงกันข้าม

ภูบักบิดมีที่มาของชื่อค่อนข้างพิสดารอยู่ กล่าวคือ บนยอดภูแห่งนี้มีถ้ำอยู่ถ้ำหนึ่ง เป็นถ้ำที่มีความศักดิ์สิทธิ์น่าอัศจรรย์ยิ่ง เนื่องจากเป็นอาณาเขตของพวก “บังบด” หรือภุมเทวดาสถิตอยู่ ลักษณะของถ้ำบนภูบักบิดนี้ ปากถ้ำค่อนข้างเล็กแคบ แต่เมื่อผ่านปากถ้ำเข้าไปแล้ว ภายในกลับกว้างขวางเวิ้งว้าง ผนังถ้ำเป็นรู เป็นซอกหลืบมากมาย
อีกทั้งยังมีโพรงลึกอยู่โพรงหนึ่ง ชาวบ้านเรียกขานกันว่าเป็นโพรงของพญานาค หากใครนำเอามะพร้าวมาทิ้งลงในโพรงนี้ มะพร้าวจะไปโผล่ที่กุดป่องอย่างน่าอัศจรรย์ ที่เป็นเช่นนี้แสดงว่าลึกล้ำจากปากโพรงลงไป คงจะมีสายธารน้ำไหลอยู่ใต้แผ่นดิน และ สายธารน้ำไหลนี้ ย่อมซอกแซกทอดยาวไปทะลุถึงกุดป่องได้

เมื่อกาลก่อนนั้น เล่ากันว่า ภายในถ้ำมีสมบัติมีค่ามากมายมหาศาลของเทวดา ผู้มีศีลธรรม มีจิตบริสุทธิ์ยิ่ง สมบัติดังกล่าวเป็นเครื่องประดับล้ำค่าของโบราณ ประกอบด้วย แก้วแหวนเงินทอง สร้อยคอ สร้อยข้อมือ สร้อยสายสะพาย ปะวะหล่ำ กำไลแขน กำไลมือ สายสังวาล และเข็มขัดทอง เข็มขัดนาก เครื่องประดับเหล่านี้วางกองอยู่บนแท่นหินในถ้ำ
นอกจากนี้ ยังมีพระพุทธรูปทองคำ พระพุทธรูปนาก และพระพุทธรูปเงินขนาดต่างๆ วางไว้บนชั้นหินหลายระดับ แสดงให้เห็นว่าผู้เป็นเจ้าของสมบัติซึ่งเป็นคนโบราณ เป็นผู้เลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง ถึงกับนำทองคำ นาก และเงินมาหล่อเป็นพระพุทธรูปเพื่อกราบไหว้บูชา

ชาวบ้านที่อยู่เชิงเขาภูบักบิด ในสมัยก่อนมีสิทธิ์ขึ้นไปยืมเครื่องประดับมา แต่งกาย และนำพระพุทธรูปมาเคารพบูชาในงานบุญต่างๆ ได้เป็นการชั่วคราว เมื่อเสร็จงานบุญแล้วจะนำเครื่องประดับและพระพุทธรูปไปคืนไว้ในถ้ำตามเดิม เพราะถือว่าเป็นของกลาง ไม่ใช่สมบัติของตนหรือของใครทั้งสิ้น

ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นวันตรุษ สงกรานต์ วันสารท หรือวันที่มีงานบุญ งานมงคลต่างๆ เช่น ทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานบวช งานโกนจุก และงานแต่งงาน ชาวบ้านทั้งหญิงและชายจะมีเครื่องประดับของมีค่าใส่กันแพรวพราว เวลาจะเข้าไปเอาเครื่องประดับในถ้ำศักดิ์สิทธิ์บนภูบักบิดนี้ มีกฎอยู่ 2 ประการคือข้อแรก ผู้ที่จะเข้าไปเอาต้องถอดเสื้อผ้าออกให้หมด แล้วเดินตัวเปล่าๆ เข้าไป เหตุที่ต้องทำเช่นนั้น คงถือเอาความบริสุทธิ์ของใจเป็นสำคัญ คือจะไม่เอาเครื่องประดับชิ้นหนึ่งชิ้นใดซุกซ่อนไว้ในเสื้อผ้าที่ใส่ กฎข้อนี้ต้องกระทำเหมือนกันทุกคน ไม่ว่าจะเป็นหญิง ชาย เด็ก หรือคนชรา

ข้อต่อมา คือ ให้หยิบเครื่องประดับไปได้แค่หนึ่งกำมือเท่านั้น จะเอามากไปกว่านี้ไม่ได้
ต่อมา มีบางคนเกิดความโลภ อยากได้เครื่องประดับของมีค่ามาเป็นของตน เข้าไปยืมเครื่องประดับในถ้ำแล้วไม่ยอมนำไปคืน ยักยอกเก็บไว้เป็นสมบัติของตน เครื่องประดับจำนวนมากมายก็ลดน้อยลงไปเรื่อย อีกทั้งทองคำอันสุกปลั่งวาววับเริ่มหมองคล้ำดำลงไปคล้ายกับทองเหลือง

ในเวลาต่อมากลุ่มคนหนุ่มสาวที่เข้าไปยืมของไม่สำรวม ไปหยอกเอินหยิกสะโพกกันเป็นที่สนุก ภูเขาจึงถล่มลงมาปิดปากถ้ำทับคนตาย รอดมาได้แต่สามเณรน้อยรูปหนึ่งซึ่งบอกว่ามุดมาตามรู (ป่อง) ท่านบอกว่ามีรูใหญ่อยู่รูหนึ่งจึงลอดออกมา เอามะนาวในย่ามทิ้งลงน้ำ มะนาวไปทางไหนก็ตามไปทางนั้น ใช้ไม้คานสะบู (ไม้กลมๆ) เป็นทุ่นตามลูกมะนาวออกจากถ้ำมาโผล่ที่กุดป่อง

แต่บางตำนานเล่าขานว่า เป็นเณรน้อยผู้นั้นเองที่ทำผิดศีล เรื่องมีว่า วันหนึ่งได้มีหญิงชาวบ้านจะเข้าไปยืมสมบัติของมีค่ามาแต่งตัว และมีเณรน้อยรูปหนึ่งเดินตามหลังหญิงนั้นเข้าไปด้วย และเจตนาหยอกเอินหญิงนั้น ด้วยการเอื้อมมือไปบิดก้นของหญิงที่เดินนำหน้า
การกระทำเช่นนี้เท่ากับผิดศีล เพราะมีเจตนาจับต้องเนื้อตัวสตรีเพศ ทั้งยังแสดงกิริยาหยาบคาย ไม่สำรวมตน เหมือนไม่เคารพสถานที่อันควรเคารพ

ทันใดนั้น เพดานถ้ำบริเวณที่ไว้สมบัติได้ถล่มโครมครืนลงมาปิดทางเข้าทั้งหมด เณรน้อยผู้ทำศีลวิบัติหนีเตลิดจนพลัดตกลงไปในปล่องโพรงพญานาคแล้วไปโผล่ที่กุดป่อง (อ.กุดป่อง จ.เลย ในปัจจุบัน)
การมีชีวิตรอดออกมาได้ เพียงเพื่อจะบอกเล่าถึงสาเหตุที่ถ้ำเก็บสมบัติถล่มปิดทางเข้าออกเท่านั้น เพราะต่อมาเณรน้อยกลายเป็นคนสติฟั่นเฟือน จริตเลอะเลือน พล่ามเพ้อถึงกรรมเลวของตน ตราบกระทั่งตายไปอย่างน่าสลดสังเวช


ชมวิวเมืองเลย
นับแต่นั้น ภูเขาลูกนี้จึงได้ชื่อว่า “ภูบักบิด” แต่ชาวบ้านท้องถิ่นมักเรียกขานภูเขาลูกนี้ว่า “ภูบ่บิด” และเพี้ยนมาเป็น “ภูบ่อบิด” ในปัจจุบัน
อัมรินทร์ ชูฤทธิ์