คพ. ชู ‘คลองแม่ข่า’ แลนด์มาร์คแห่งใหม่ของเชียงใหม่ ฟื้นชีวิตคูคลอง เป็นแหล่งท่องเที่ยว สร้างเศรษฐกิจชุมชน สร้างรายได้กว่า 1.53 ล้าน/เดือน
เมื่อวันที่ 10 ก.ย. ที่บริเวณคลองแม่ข่า ต.ดอนแก้ว อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ นายพิทยา ปราโมทย์วรพันธุ์ รองอธิบดีอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) พร้อมด้วยนายอัศนี บูรณุปกรณ์ นายกเทศมนตรีนครเชียงใหม่ ร่วมลงพื้นที่พาสื่อมวลชนติดตามความสำเร็จของการฟื้นฟูคลองแม่ข่า
นายพิทยา กล่าวว่า คลองแม่ข่าหรือน้ำแม่ข่า เป็นคลองธรรมชาติที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์คู่เมืองเชียงใหม่ ไหลผ่านอ.แม่ริม อ.เมือง อ.หางดง ไหลลงสู่แม่น้ำปิง มีความยาวทั้งสิ้น 31 กม. จากปัญหาน้ำเน่าเสียในคลองแม่ข่ามาเป็นเวลายาวนาน โดยในปี 2558 กระทรวงทรัพยากรฯ โดย คพ. ร่วมกับ จังหวัดเชียงใหม่ หารือเพื่อแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำคลองแม่ข่าอย่างจริงจัง ภายใต้แผนแม่บทคลองแม่ข่า วิสัยทัศน์ “คลองสวย น้ำใส ไหลดี ชุมชนมีสุข” เพื่อให้แต่ละหน่วยงานใช้เป็นแนวทางการแก้ไขปัญหาทั้งระบบ
นายพิทยา กล่าวอีกว่า คพ. ได้ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำของคลองแม่ข่ามาตั้งแต่ปี 2558 พบว่าคุณภาพน้ำในช่วงต้นน้ำอยู่ในเกณฑ์พอใช้ แต่เมื่อไหลผ่านชุมชนเมืองจะมีคุณภาพเสื่อมโทรมลง ซึ่งได้ร่วมแก้ปัญหาคุณภาพน้ำ ในการจัดหาและพัฒนาแหล่งน้ำต้นทุน โดยปรับเปลี่ยนการเปิด-ปิด ประตูผันน้ำจากคลองแม่ข่าสู่แม่น้ำปิงให้เหมาะสม เพื่อให้น้ำจากต้นน้ำไหลสู่คลองแม่ข่ามากขึ้น ปรับปรุงระบบรวบรวมน้ำเสียชุมชน ท่อดักน้ำเสีย ปรับปรุงซ่อมแซมระบบบำบัดน้ำเสีย ภายใต้โครงการก่อสร้างระบบระบายน้ำหลัก เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำเสียจากชุมชนไหลลงคลองแม่ข่า มีการปรับภูมิทัศน์บริเวณแนวคลองแม่ข่า รวมทั้งสร้างจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมของชุมชน ส่งเสริมให้ความรู้การจัดการน้ำเสียชุมชน และการมีส่วนร่วมทุกภาคส่วนของชุมชนริมคลองแม่ข่า
จากการดำเนินงานของภาคส่วนต่างๆ และความร่วมมือของพี่น้องประชาชน ปัจจุบันคลองแม่ข่าที่เคยเป็นคลองน้ำเสีย บางช่วงได้เปลี่ยนเป็นแหล่งท่องเที่ยว เช่น พื้นที่ระหว่างสะพานระแกงถึงชุมชนฟ้าใหม่ ประตูก้อม ระยะทาง 775 เมตร เทศบาลนครเชียงใหม่ได้ปรับภูมิทัศน์ระยะที่ 1 ได้สวยงามจนได้รับสมญาใหม่ว่าเป็น ‘คลองโอตารุ’ และที่บริเวณบ้านพระนอน และบ้านป่ารวก มีการปรับปรุงและพัฒนาสองฝั่งคลอง ระยะทาง 500 เมตร ให้เป็นสวนสวยและทางเดินสำหรับพักผ่อนหย่อนใจ และออกกำลังกาย โดยนำโมเดลการพัฒนาคลองน้ำเสื่อมโทรมให้กลายเป็นคลองน้ำใส เช่น คลองชองกเยชอน ในเกาหลีใต้ มาเป็นต้นแบบ เพื่อสร้างเป็นพื้นที่แบ่งปันสำหรับคนเมืองและกระตุ้นเศรษฐกิจ
ด้านนายอัศนี กล่าวเพิ่มเติมว่า การที่ทุกภาคส่วนช่วยกันดูแลรักษาฟื้นฟูแหล่งน้ำคลองแม่ข่า ส่งผลให้เศรษฐกิจในชุมชนเติบโตขึ้นในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา โดยมีร้านค้า 102 ร้านค้า เน้นขายผลิตภัณฑ์จากชุมชนและท้องถิ่นตลอดทั้งสองฝั่งคลอง จนสร้างรายได้เฉลี่ย 500 บาทต่อวัน รวมมูลค่ากว่า 1,530,000 บาทต่อเดือน มีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศประมาณ 10,000 คนต่อวัน
โดยเฉพาะช่วงเทศกาลต่างๆ นอกจากนี้ทางเทศบาลนครเชียงใหม่ได้เตรียมขยายพื้นที่ปรับภูมิทัศน์ในระยะที่ 2 ระยะทางประมาณ 500 เมตร ซึ่งมีการจัดซื้อจัดจ้างเรียบร้อยแล้ว และจะเริ่มดำเนินการภายในสิ้นเดือนนี้ คาดว่าจะแล้วเสร็จภายใน 1 ปี หากก่อสร้างเสร็จสิ้นจะรวมระยะทางทั้งสิ้น 1.25 กม. ทั้งนี้ไม่ใช่เพียงการปรับปรุงความสวยงามเท่านั้น แต่ยังให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมรีโนเวทบ้านเรือนของตัวเอง เพื่อให้เข้ากับบรรยากาศ โดยบางหลังเปลี่ยนเป็นร้านค้า ร้านอาหาร สร้างงาน สร้างรายได้ให้ประชาชนในพื้นที่ด้วย
