กรุงเทพฯ เข้าสู่ฤดูร้อนตามประกาศของกรมอุตุนิยมวิทยาในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงช่วงเดือนพฤษภาคมของทุกปี โดยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลให้สภาพอากาศมีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะปัญหา “ความร้อนเมือง” (Urban Heat) ซึ่งกระทบต่อสุขภาพ การดำรงชีวิต และการประกอบอาชีพของประชาชนในเขตเมือง กรุงเทพมหานคร (กทม.) จึงให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการความร้อนอย่างเป็นระบบ เพื่อป้องกันและลดผลกระทบที่เกิดขึ้น ในปี 2569 dm,. เดินหน้าจัดการความร้อนเมืองอย่างเป็นระบบ ทั้งระยะสั้นและระยะยาว ภายใต้การกำกับของคณะกรรมการบริหารจัดการความร้อน เพื่อปกป้องคุณภาพชีวิตของประชาชน
กทม. ได้สำรวจและรวบรวมจุดเสี่ยงความร้อนเมืองในพื้นที่ปี 2569 พบว่ามีจำนวนทั้งสิ้น 379 จุด ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เปิดโล่งที่มีประชาชนใช้ชีวิตหรือประกอบอาชีพจำนวนมาก รวมถึงพื้นที่สาธารณะที่มีการใช้ประโยชน์ร่วมกัน เช่น สถานที่ก่อสร้าง วินจักรยานยนต์รับจ้าง สวนสาธารณะ ลานกีฬากลางแจ้ง ตลาดนัด และชุมชนหนาแน่น
มาตรการระยะสั้น
เฝ้าระวังและแจ้งเตือนภัย กทม. ติดตามสถานการณ์ความร้อนอย่างใกล้ชิด โดยใช้ “ดัชนีความร้อน” (Heat Index) ซึ่งสะท้อนอุณหภูมิที่ร่างกายรู้สึกได้จริง จากการคำนวณความสัมพันธ์ระหว่างอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ หากความชื้นสูง ร่างกายจะระบายเหงื่อได้ยาก ทำให้รู้สึกร้อนมากกว่าความเป็นจริง และเพิ่มความเสี่ยงต่อสุขภาพ เกณฑ์การแจ้งเตือนแบ่งเป็น 4 ระดับ ได้แก่
- ระดับสีเขียว (เฝ้าระวัง) ค่าดัชนีความร้อน 27.0–32.9°C ติดตามข้อมูลข่าวสารและดูแลสุขภาพทั่วไป
- ระดับสีเหลือง (เตือนภัย) ค่าดัชนีความร้อน 33.0–41.9°C ลดระยะเวลาการทำกิจกรรมกลางแจ้ง
- ระดับสีส้ม (อันตราย) ค่าดัชนีความร้อน 42.0–51.9°C หลีกเลี่ยง/งดทำกิจกรรมกลางแจ้ง หากจำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันเข้มข้น
- ระดับสีแดง (อันตรายมาก) ค่าดัชนีความร้อนมากกว่า 52.0°C งดกิจกรรมกลางแจ้งโดยเด็ดขาด เนื่องจาก มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคลมแดด (Heat Stroke)
ช่องทางการแจ้งเตือน แอปพลิเคชัน AirBKK, เว็บไซต์ greenerbangkok, เว็บไซต์ pr-bangkok, Facebook ศูนย์ข้อมูลคุณภาพอากาศกรุงเทพมหานคร และป้ายจราจรอัจฉริยะ
มาตรการระยะยาว
กทม. มุ่งแก้ปัญหาระยะยาวที่ต้นเหตุ โดยปรับโครงสร้างเมืองและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อลดการสะสมความร้อนในอนาคต ได้แก่
- บูรณาการการปรับตัวต่อความร้อน (Heat Adaptation) กับการวางผังเมือง
- มีข้อกำหนดทางผังเมือง เรื่อง พื้นที่น้ำซึมผ่านได้ที่บังคับสำหรับอาคารสร้างใหม่ตั้งแต่ปี 2556 เพื่อ ลดปรากฏการณ์เกาะความร้อน (Urban Heat Island)
- มาตรการกำหนด FAR BONUS ส่งเสริมอาคารสีเขียว สร้างแรงจูงใจในการสร้างพื้นที่บ่อหน่วงน้ำหรือ การสร้างสวนสาธารณะหรืออาคารประหยัดพลังงาน
- การเพิ่มสัดส่วนพื้นที่สีเขียวและพื้นที่เปิดโล่งในแต่ละโซนการใช้ประโยชน์ที่ดิน
- ส่งเสริมรูปแบบการพัฒนาเมืองที่ลดการสะสมความร้อน เช่น เมืองกะทัดรัดที่มีร่มเงา ทางเดินเท้า และระบบขนส่งสาธารณะที่เหมาะสมกับสภาพอากาศ
- การทำผังที่โล่งของผังเมืองรวม กทม. เพื่อพัฒนาถนนและคลองให้เป็นถนนสีเขียวและคลองสีเขียว สนับสนุนการลดความร้อนของเมืองได้เป็นบริเวณกว้าง
- การจัดทำแผนที่ความเสี่ยงดัชนีความร้อน (Heat-Risk Map) ผนวกข้อมูลภาวะเสี่ยงสุขภาพ (อายุ โรค) โดยบูรณาการข้อมูลจากสำนักอนามัยและสำนักการวางผังและพัฒนาเมือง กทม.
- การเชื่อมโยงข้อกำหนดผังเมืองกับกฎหมายควบคุมอาคาร เพื่อสนับสนุนการออกแบบอาคารที่คำนึง ถึงภูมิอากาศ (Climate-Responsive Design)
- การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเย็นแบบต้นทุนต่ำ (No-Regret) หลังคาสะท้อนความร้อน (Cool Roof) พื้นผิวถนนลดการสะสมความร้อน (Cool Pavement) เพิ่มต้นไม้ตามแนวทางเดินและป้ายรถเมล์
มาตรการดูแลสุขภาพประชาชน
- แจ้งเตือนค่าดัชนีความร้อน 3 ครั้งต่อวัน เวลา 09.00 น. 11.00 น. และ 15.00 น.
- กทม. จัดจุดบริการรองรับประชาชน ได้แก่ ห้องหลบร้อน (BKK Cooling Center) จำนวน 304 แห่ง (โรงเรียน ศูนย์สาธารณสุข สำนักงานเขต ศูนย์เยาวชน) จุดหลบร้อน (BKK Cooling Spot) จำนวน 178 แห่ง (สวนสาธารณะ 48 แห่ง, สวน 15 นาที 130 แห่ง) และจุดบริการน้ำดื่มสะอาดฟรี 2,806 จุด
- เพิ่มจุดพักร้อนพ่นละอองน้ำตามถนนสายหลัก
- เปิดศูนย์พักพิงชั่วคราว (บ้านอิ่มใจ) สำหรับกลุ่มคนไร้บ้าน
- ปรับปรุงสถานดูแลผู้สูงอายุ บ้านพักคนชราบ้านบางแค 2 ติดตั้งเครื่องปรับอากาศและเครื่องฟอกอากาศ
- สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สนับสนุนอุปกรณ์ช่วยคลายความร้อน ได้แก่ น้ำดื่ม, ผ้าเย็น, Shade Kits
- จัดทีมเทศกิจและอาสาสมัครเยี่ยมกลุ่มเสี่ยง คุมเข้มมาตรการดูแลผู้ใช้แรงงานกลางแจ้ง
- เมื่อค่าดัชนีความร้อนอยู่ในระดับอันตรายมาก เปิดศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุขเต็มรูปแบบ ช่วยเหลือผู้ป่วยฉุกเฉินจากความร้อนปฏิบัติการฉุกเฉินทางการแพทย์ (Emergency Response) สำหรับผู้ป่วย Heat Stroke และเปิดศูนย์พักร้อน 24 ชั่วโมง ในโรงพยาบาลสังกัด กทม.
ตรวจสอบดัชนีความร้อนและค้นหา “ห้องหลบร้อน” ทั่วกรุงเทพฯ ได้ที่ เว็บไซต์ Greenerbangkok
https://greener.bangkok.go.th/heat-escape-room/#info
