ส่องเทรนด์ลงทุนแห่งอนาคตกับ “กบข.” เพิ่มพอร์ต ESG สร้างรายได้สมาชิกมั่นคง
ชีวิตการทำงานในทุกเพศ ทุกวัย ล้วนต้องการความมั่นคงทางการเงิน เฉกเช่นเดียวกับข้าราชการที่หลังเกษียณอายุก็ย่อมต้องการมีเงินออมไว้ใช้อย่างพอเพียงเช่นกัน ดังนั้นการสร้างผลตอบแทนที่ดีให้กับข้าราชการที่เป็นสมาชิกกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ หรือ “กบข.” นับเป็นความท้าทายของการบริหารท่ามกลางสภาวะการเปลี่ยนแปลงของโลกหลายด้านทั้งด้านนวัตกรรม ด้านสภาพภูมิอากาศที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน และยังรวมถึงด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่มีผลต่อเศรษฐกิจโลก
“กบข.” ในฐานะนักลงทุนสถาบันขนาดใหญ่ (Universal Owner) ของไทย ที่มีสินทรัพย์สุทธิภายใต้การบริหารมูลค่าประมาณ 1.2 ล้านล้านบาท มีจำนวนหลักทรัพย์ที่ถือครองเป็นจำนวนมาก และกระจายตัวอยู่ทั่วโลกจึงมุ่งเน้นการดำเนินงานที่ไม่เพียงตอบโจทย์ความต้องการของสมาชิก แต่ยังต้องควบคู่ไปกับเทรนด์ของการลงทุนโลกที่นักลงทุนบุคคล (Individual Investor) และนักลงทุนสถาบัน (Institutional Investors) ต่างปรับแนวคิดไม่ได้มุ่งหวังแต่ผลกำไรเท่านั้น
หากยังต้องคำนึงถึงความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ความรับผิดชอบการจัดการด้านสังคม และการจัดการด้านธรรมาภิบาล หรือที่รู้จักกันทั่วไปว่า การลงทุนแบบยั่งยืน หรือ ESG : (Environmental, Social, Governance) โดยเฉพาะทางด้านสิ่งแวดล้อมที่นับวันวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะทวีความรุนแรงและส่งผลกระทบต่อทุกชีวิตบนโลกใบนี้
ผลสำรวจจากหลายๆ ประเทศทั่วโลกบ่งชี้ถึงการลงทุนแบบยั่งยืนกำลังมีอิทธิพลในตลาดการลงทุนมากขึ้นเรื่อยๆ เพราะการลงทุนในกลุ่มธุรกิจ ESG จะอยู่ในกลุ่มการลงทุนอย่างยั่งยืน (Sustainable Investment) ซึ่ง กบข. ได้มีการพัฒนาการดำเนินงานด้านการลงทุน ESG มาอย่างต่อเนื่อง จนได้รับการยอมรับในระดับสากล สะท้อนจากการจัดทำรายงาน ESG Attribution Report เพื่อนำเสนอข้อมูลแนวทางและผลสัมฤทธิ์ของการบูรณาการปัจจัยด้าน ESG ออกมาสู่สาธารณะแล้ว” ดร.ศรีกัญญา ยาทิพย์ เลขาธิการ กบข. กล่าวแสดงจุดยืนการลงทุนที่มุ่งสู่ความยั่งยืน
จุดยืนของนักลงทุนสถาบันรวมถึง กบข. จึงต้องรับผิดชอบถึง 3 ขา ได้แก่ P แรก People หมายถึง สมาชิก กบข. ที่ต้องมั่นใจว่าจะมีเงินเพียงพอหลังเกษียณอายุราชการและมั่นคง ส่วน P ที่สองก็คือ Planet ที่ต้องมีความรับผิดชอบต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก และ People in general หมายถึงสังคมทั่วไป การลงทุน ของ กบข. ย่อมส่งผลกระทบต่อสังคมและประชากรโลก จึงต้องคำนึงถึงผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และการมีธรรมาภิบาลที่ดี (Environment, Social and Governance หรือ ESG) ดังนั้น ESG จึงเป็นยุทธศาสตร์และแผนงานที่สำคัญด้านการลงทุนของ กบข. ที่ให้น้ำหนักกับกลุ่มธุรกิจ Sustainability
จากจุดยืนดังกล่าวทำให้ กบข. ต้องวางเกณฑ์บริหารจัดการที่มีความซับซ้อนมากกว่ากองทุนของสถาบันทั่วไปเพราะต้องมุ่งสร้างความสมดุลระหว่างผลตอบแทนจากการลงทุนที่มาจากผลการดำเนินงานทางธุรกิจ และการพัฒนาธุรกิจที่ยั่งยืนจะผ่านกรอบการทำงานที่สำคัญคือกำหนดนโยบาย วิเคราะห์ ตรวจสอบข้อมูลและผลการดำเนินงานของบริษัท (Due diligence) ที่จะเข้าไปลงทุนก่อนทุกครั้งผ่านการคัดกรองและรายงานโดยผู้จัดการกองทุนทั้งในและต่างประเทศในทุกด้าน แม้บริษัทนั้นมีผลตอบแทนที่ดีแต่เมื่อประเมิน ESG ไม่ผ่านเกณฑ์การตัดสินใจลงทุนจะไม่เกิดขึ้น เป็นต้น
สำหรับเทรนด์การลงทุนปี 2567 ความเห็นส่วนตัวของเลขาฯ กบข. กล่าวว่า การสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity loss) เป็นหนึ่งในสามวิกฤตการณ์ของโลก ควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและปัญหามลภาวะ เป็นภาวะฉุกเฉินด้านสิ่งแวดล้อมที่ต้องเร่งแก้ไข ดังนั้นการขับเคลื่อนธุรกิจยั่งยืน (ESG) ที่ยังคงเป็นแกนหลักและยังคงเป็นเทรนด์ที่มาแรง โดยเฉพาะธุรกิจที่มีแนวทางเกี่ยวกับ “Biodiversity” หรือความหลากหลายทางชีวภาพที่ปัจจุบันเป็นการร่วมกันระหว่างภาครัฐ เอกชน นักลงทุน เพราะรัฐให้ความสำคัญกับ Global warming เช่น ธุรกิจโรงแรมที่อยู่ติดทะเลที่ต้องวางแผนทางทำให้ชายหาดสวยงาม ลดผลกระทบต่อสัตว์ทะเล เพื่อให้กลับมามีความหลากหลายทางชีวภาพเป็นต้น
อีกกระแสหนึ่งของ ESG ที่กำลังมาคือบริษัทต่างๆ เดิมใช้แนวทาง “การชดเชยคาร์บอน” (carbon offsetting) ซึ่งเป็นกลไกที่เปิดโอกาสให้บุคคล หรือองค์กรจ่ายเงินซื้อคาร์บอนเครดิต ผ่านบริษัทนายหน้าในจำนวนเทียบเท่ากับ Carbon Footprint หรือปริมาณของคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซเรือนกระจกต่างๆ ที่บุคคล หรือองค์กรนั้นปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศ เริ่มปรับมาสู่ Carbon Insetting คือ ลงทุนในโครงการลดคาร์บอนภายในห่วงโซ่อุปทานของตนเองที่จับต้องได้ ดังนั้นทิศทางกิจการ in setting กำลังมาแทน offsetting ซึ่งผู้จัดการกองทุนจะเข้าไปพูดคุยและดูแลใกล้ชิดในจุดนี้
ปัญญาประดิษฐ์ (AI : Artificial Intelligence) จะเป็นเทคโนโลยีที่อาจเปลี่ยนสังคมและการดำเนินธุรกิจไปจากเดิม นอกจากนี้ยังมีผลไปถึงโครงสร้างทางธนาคาร โครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนแปลงไป ขณะเดียวกัน ESG ก็ยังจะสร้าง “ตลาดใหม่” ที่ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจะส่งผลต่อคนทั่วโลกและความหลากหลายทางชีวภาพด้วย กบข. เองก็เริ่มที่จะนำ AI มาพัฒนาระบบการประเมินผล เพื่อสร้างผลตอบแทนที่มั่นคงให้กับสมาชิก ควบคู่ไปกับการผลักดันภาคธุรกิจให้เข้าสู่การบริหารจัดการธุรกิจอย่างยั่งยืนต่อไป
