ตำบลขามเปี้ย อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี มีการพัฒนาเด็กที่เชื่อมโยงกับภูมิปัญญาท้องถิ่น และการสร้างสื่อสุขภาวะที่เอื้อต่อพัฒนาการด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมของเด็ก ภายใต้โครงการมหัศจรรย์นิเวศสื่อสุขภาวะเพื่อเด็กปฐมวัย ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักสร้างเสริมระบบสื่อและสุขภาวะทางปัญญา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ภายใต้การบริหารงานโดยกลุ่ม wearehappy องค์กรสาธารณประโยชน์ ร่วมกับภาคีเครือข่ายครูปฐมวัยทั่วประเทศ
ผู้ปกครองส่วนใหญ่ในพื้นที่ทำอาชีพเกษตรกร มีพฤติกรรมการดูแลเด็กโดยใช้โทรศัพท์มือถือและทีวีเป็นหลัก ผู้ปกครองมักใช้สื่อเหล่านี้เป็นเครื่องมือในการดูแลเด็กปฐมวัย ซึ่งเป็นช่วงวัยที่ต้องการการเรียนรู้และการดูแลอย่างเหมาะสม เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมดังกล่าว ทางบ้านขามเปี้ย จึงจัดกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมให้ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กเข้าใจแนวคิด สื่อดี พื้นที่ดี และภูมิดี โดยมุ่งหวังให้เกิดการพัฒนาทั้งทางร่างกายและจิตใจของเด็กและผู้ปกครอง ครูปราณีต บุญเนาว์ ครูประจำศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดสะอาด กล่าวถึงทำกิจกรรมโครงการ ตามแนวคิด 3 ดี (สื่อดี พื้นที่ดี ภูมิดี) ว่า ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ตำบลขามเปี้ย เข้าร่วมโครงการมหัศจรรย์สื่อสร้างสรรค์ กับ สสส. ได้นำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาใช้ในโครงการนี้ ไม่ใช่แค่การถ่ายทอดสิ่งที่เรามีอยู่ให้เด็กๆ แต่คือการสร้างความตระหนักให้ทุกคนในชุมชนเห็นว่า สิ่งที่เคยเรียบง่ายและธรรมดา กลับเต็มไปด้วยคุณค่า การดำเนินงานของโครงการได้มีการพัฒนากระบวนการกิจกรรม ร่วมกับศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่อยู่ในสังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลขามเปี้ย จำนวน 8 แห่ง ดำเนินกิจกรรมพัฒนาเด็กผ่านการพัฒนาให้ความรู้กับครอบครัว ควบคู่กันไปด้วย ภายใต้แนวคิด นิเวศสื่อสุขภาวะ การส่งเสริมทักษะชีวิตของเด็กผ่านสื่อดี และกิจกรรมสร้างสรรค์ ได้แก่ 1. พัฒนาทักษะ
สังคม : การเรียนรู้ผ่านการร่วมมือ เด็กๆ ต้องแบ่งหน้าที่และทำงานร่วมกับเพื่อนๆ รวมถึงผู้ปกครอง การเรียนรู้เหล่านี้ช่วยให้พวกเขาเข้าใจบทบาทของตนเองในทีม สร้างความสัมพันธ์ที่ดี และรู้จักการแบ่งปันและเคารพความคิดเห็นของผู้อื่น เช่น กิจกรรมพับดอกไม้จากใบเตย 2. พัฒนาทักษะ
การแก้ปัญหา : การเผชิญหน้ากับอุปสรรค กิจกรรมที่ให้เด็กลงมือทำจริง เช่น การเรียนรู้การแปรรูปหน่อไม้ ที่บ้านขามเปี้ย และการเพาะเห็ดนางฟ้า ในชุมชน เด็กๆ ได้ลองสัมผัสกับกระบวนการตั้งแต่การเตรียมวัสดุไปจนถึงการดูแลขั้นตอนต่างๆ ซึ่งบางครั้งต้องแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
ครูไนยนา เจริญราช ครูประจำศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดบ้านนาตาหมุด กล่าวถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับเด็ก และครอบครัว ว่า สถานการณ์สุขภาพของเด็กปฐมวัยในพื้นที่อยู่ในระดับที่ดี เด็กๆ มีความสนุกสนานกับกิจกรรมที่จัดขึ้นในพื้นที่ดีและสื่อดี เช่น ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก (ศพด.) วัดสะอาด และวัดบ้านนาตาหมุด ซึ่งช่วยลดการเล่นโทรศัพท์มือถือและการอยู่แต่ในห้องลงได้ชุมชนในพื้นที่ก็มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการพัฒนาเด็กให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี พร้อมช่วยเหลือกิจกรรมต่างๆ ที่จัดขึ้น รวมถึงการพัฒนาพื้นที่ให้มีความปลอดภัย เข้าถึงง่าย และเอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย โครงการได้พัฒนากระบวนการกิจกรรมโดยใช้สภาพแวดล้อม มาเป็นสื่อเพื่อการเรียนรู้ของเด็กผ่านกิจกรรม เช่น กิจกรรมในแหล่งเรียนรู้ป่าชุมชนบ้านนาคิแลน การทำขนมพื้นบ้าน การพัฒนาสนามสร้างสรรค์จากวัสดุในพื้นที่
การดำเนินกิจกรรมดังกล่าว ส่งผลลัพธ์ที่เด่นชัดให้กับเด็ก ครอบครัว และชุมชน กล่าวคือ เด็ก มีพัฒนาการที่สมบูรณ์ในทุกด้าน ครอบครัว ผู้ปกครองเริ่มลดการใช้เทคโนโลยีในบ้าน และเพิ่มเวลากับลูกมากขึ้น ชุมชน เกิดความร่วมมือระหว่างผู้ปกครอง ครู ผู้นำชุมชน และจิตอาสา ในการดูแลพื้นที่เรียนรู้และถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น
