โลกดิจิทัลกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคนไทยอย่างแยกไม่ออก แต่ในขณะที่เทคโนโลยีเปิดโอกาสใหม่ๆ ให้กับสังคม ก็มีความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นตามมา โดยเฉพาะการใช้อินเทอร์เน็ตในทางที่ผิด เพื่อแสวงหาผลประโยชน์ทางเพศและล่วงละเมิดต่อเด็ก ซึ่งถือเป็นอาชญากรรมที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วนผ่านความร่วมมือจากหลายภาคส่วน เพื่อรับมือกับภัยคุกคามเหล่านี้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จึงร่วมกับ มูลนิธิอินเทอร์เน็ตร่วมพัฒนาไทย องค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และภาคีเครือข่าย 50 องค์กร จัดงาน Safer Internet Day Thailand 2025 (SIDTH 2025) ภายใต้แนวคิด ‘Together for a Safer Internet’ โดยมีเป้าหมายให้ทุกภาคส่วนร่วมมือกันสร้างสภาพแวดล้อมออนไลน์ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เปิดเผยข้อมูลการใช้อินเทอร์เน็ตในไทยจาก We Are Social ดิจิทัลเอเจนซีระดับโลก โดยระบุว่า คนไทยใช้งานอินเทอร์เน็ตมากกว่า 63 ล้านคน คิดเป็น 88% เพิ่มขึ้นถึง 3 เท่า ในรอบ 10 ปี สะท้อนให้เห็นว่าสื่อออนไลน์ได้เข้ามามีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตของคนทุกช่วงวัย และเป็นโอกาสทองของมิจฉาชีพ ที่สามารถเข้าถึงตัวได้ทุกที่ทุกเวลาจากข้อมูลเชิงสถิติชี้ให้เห็นว่า การถูกหลอกลวงผ่านช่องทางออนไลน์ ปี 2566 โดยคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ พบคนไทยกว่า 36 ล้านคน เคยถูกหลอกลวงผ่านช่องทางออนไลน์ และกว่า 50% ตกเป็นผู้เสียหาย และข้อมูลของศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ 1441 (AOC) มีประชาชนได้รับผลกระทบจากการถูกหลอกลวงจำนวน 1,375,908 สาย เฉลี่ย 3,149 สายต่อวัน ขณะเดียวกันสถานการณ์การคุกคามทางเพศเด็กและเยาวชนบนออนไลน์ยังน่ากังวล
ข้อมูลจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เผยสถิติคดีเกี่ยวกับการล่วงละเมิดทางเพศเด็กทางอินเทอร์เน็ตได้เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดตั้งแต่ปี 2565 โดยตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. – 31 ธ.ค. 67 มี 346 คดี ในจำนวนนี้เด็กอายุ 8 – 14 ปี ตกเป็นผู้เสียหายมากสุด 125 คน “เพื่อลดความเสี่ยงและสร้างภูมิคุ้มกันให้กับสังคม สสส. จึงมุ่งเน้นการส่งเสริมความรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลให้กับประชาชนทุกกลุ่มวัย ผ่านการพัฒนากลไกเฝ้าระวัง ตรวจสอบสื่อ และขับเคลื่อนนโยบายที่เอื้อต่อการสร้างระบบนิเวศสื่อสุขภาวะที่สมดุลและยั่งยืน” ผู้จัดการกองทุน สสส. เน้นย้ำ ขณะที่ ดร.ศรีดา ตันทะอธิพานิช กรรมการผู้จัดการ มูลนิธิอินเทอร์เน็ตร่วมพัฒนาไทย เสริมว่า ปัญหาการล่อลวงและค้าสื่อลามกอนาจารเด็กทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ โดยเหยื่อเด็กมีอายุน้อยลง และจำนวนคดีเพิ่มขึ้นจนเจ้าหน้าที่รับมือไม่ทัน ดังนั้น การผลักดันกฎหมายเชิงป้องกันและการบังคับใช้มาตรการทางกฎหมายที่เข้มงวดจึงเป็นเรื่องเร่งด่วน นอกจากนี้ ปัญหาอื่นๆ อาทิ การพนัน บุหรี่ไฟฟ้า แก๊งคอลเซ็นเตอร์ ก็ยังคงสร้างความเสียหายต่อสังคมในวงกว้าง ผู้สูงอายุที่ตกเป็นเหยื่อหลายรายหมดตัว ป่วยซึมเศร้า และถึงขั้นทำร้ายตัวเอง
“งาน SIDTH 2025 จึงถือเป็นโอกาสสำคัญที่ทุกภาคส่วนจะมาร่วมกันเสริมสร้างสภาพแวดล้อมออนไลน์ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน มุ่งสื่อสารให้ประชาชนมีองค์ความรู้รับมือภัยออนไลน์ทุกรูปแบบ และมีขีดความสามารถในการใช้สื่อออนไลน์แบบ 3S คือ SAFE รู้จักปกป้องตนเองจากภัยออนไลน์รูปแบบต่างๆ SMART ฉลาดใช้งานในทางสร้างสรรค์ เกิดประโยชน์ สร้างงาน สร้างอาชีพ และนวัตกรรมใหม่ๆ STRONG มีความเข้มแข็งรับมือกับปัญหา ฟื้นฟูเยียวยาได้ และมีภูมิคุ้มกัน” ดร.ศรีดา อธิบายด้านยูนิเซฟ ประเทศไทย โดยนางคยองซอน คิม ผู้อำนวยการฯ ระบุว่า งาน SIDTH 2025 มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างกลไกของรัฐบาลในการปกป้องเด็กและเยาวชนจากภัยออนไลน์ ในงานนี้จะนำข้อสรุปจากเวที ASEAN ICT Forum 2024 ที่จัดขึ้นเมื่อเดือน กันยายน พ.ศ. 2567 ที่เกาะบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย ว่าด้วยเรื่องบทบาทของแพลตฟอร์มดิจิทัลในการจัดการกับปัญหาการล่วงละเมิดและแสวงประโยชน์ทางเพศต่อเด็กในสภาพแวดล้อมออนไลน์มาต่อยอด โดยการปกป้องเด็กในโลกดิจิทัลจำเป็นต้องมีการปฏิรูปนโยบายและกฎหมายที่เข้มแข็ง เสริมสร้างความร่วมมือกับแพลตฟอร์มต่างๆ พร้อมส่งเสริมให้เด็กและครอบครัวมีความรู้เท่าทันภัยออนไลน์ การทำงานร่วมกันอย่างจริงจังทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติจะช่วยป้องกันและรับมือกับภัยคุกคามเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ ภาควิชาการก็มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนการแก้ปัญหานี้ ทางด้าน ศ.ดร.วิเลิศ ภูริวัชร อธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ชี้ให้เห็นว่า ปัจจุบันโลกดิจิทัลมีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตของผู้คนทุกช่วงวัย ทั้งในด้านการศึกษา อาชีพ และความสัมพันธ์ทางสังคม แต่ขณะเดียวกันความท้าทายด้านความปลอดภัยออนไลน์ก็เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะการคุกคามทางเพศเด็ก การล่อลวงทางออนไลน์ และปัญหาจากการใช้เทคโนโลยีอย่างขาดความรู้เท่ากัน
“ในงาน SIDTH 2025 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ระดมความร่วมมือจาก 7 คณะ ได้แก่ นิติศาสตร์ อักษรศาสตร์ เภสัชศาสตร์ จิตวิทยา นิเทศศาสตร์ วิทยาลัยประชากรศาสตร์ และวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข เพื่อบูรณาการความรู้จากหลากหลายศาสตร์และผลักดันแนวทางที่เป็นรูปธรรมในการสร้างสังคมออนไลน์ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน” อธิการบดีจุฬาฯ ให้ข้อมูล อย่างไรก็ดี การจัดงาน Safer Internet Day Thailand 2025 ถือเป็นเวทีสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงพลังความร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่ร่วมกันขับเคลื่อนการสร้างสังคมออนไลน์ที่ปลอดภัย โดยมุ่งเน้นการป้องกันภัยคุกคามทางดิจิทัล การเสริมสร้างทักษะเท่าทันสื่อ และการพัฒนานโยบายเพื่อรับมือกับปัญหาในระยะยาว
