เลาะแผงหนังสือธรรมะ - หนังสือ ... ‘เสกวัดปาฏิหาริย์: อำนาจพุทธสถานใน(การ)เมืองไทย’

หนังสือ … ‘เสกวัดปาฏิหาริย์: อำนาจพุทธสถานใน(การ)เมืองไทย’
ผู้เขียน … ชาตรี ประกิตนนทการ
จัดพิมพ์โดย … ศิลปวัฒนธรรม สำนักพิมพ์มติชน ราคา … 450 บาท

ในความรับรู้ทั่วไปของสังคมไทย “วัด” ถูกคาดหวังให้เป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ (sacred space) ที่ดำรงอยู่อย่างลอยตัว แยกขาดจากความวุ่นวายของพื้นที่สาธารณ์แบบทางโลก (profane space) ปราศจากความขัดแย้งทางสังคมการเมือง เป็นดินแดนแห่งความสงบเพื่อค้นหาความ หลุดพ้นและเต็มไปด้วยศีลธรรมอันดีงามสถิตอยู่ถาวร พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ คือ การปรากฏขึ้นของความจริงแท้ที่แยกขาดจากโลกสามัญ

ซึ่งการรับรู้ เช่นนี้ทำให้วัดดูเสมือนฉากหลังที่เป็นกลางของประวัติศาสตร์ มากกว่าจะเป็นผู้เล่นที่มีบทบาทเชิงรุกในกระบวนการผลิตความหมาย อำนาจและความทรงจำของสังคมไทย

“วัด” ไม่เคยเป็นเพียงฉากหลังที่บอกเล่าเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ หากแต่ยังเป็นพื้นที่เชิงรุกในการสร้างความชอบธรรมทางการเมือง การจัดระเบียบความทรงจำ และรองรับตรรกะทางเศรษฐกิจในแต่ละยุคสมัย

ก่อนนี้การศึกษาเรื่องวัด ในโลกวิชาการมักจำกัดอยู่ในกรอบทางประวัติศาสตร์ศิลปะและสถาปัตยกรรม ดังเช่นการวิเคราะห์รูปแบบ สุนทรียภาพ ไปจนถึงประติมานวิทยา แต่ถ้าหากหันมาพินิจในอีกแง่มุม ‘วัด’ ก็เป็นพื้นที่เชิงรุกที่ถูกใช้ในการสร้างความชอบธรรมทางการเมือง การจัดระเบียบความทรงจำ และรองรับตรรกะทางเศรษฐกิจในแต่ละยุคสมัยด้วย

ในกระบวนการนี้ทำให้วัดถูกผลิตซ้ำ ดัดแปลง และให้ความหมายใหม่เพื่อตอบสนองต่ออุดมการณ์ของผู้มีอำนาจอยู่เสมอ จากยุคก่อนที่วัดทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางจักรวาลวิทยาแบบจารีต สู่ยุคที่วัดถูกดึงเข้าไปเป็นเครื่องมือของการสถาปนา ‘รัฐ-ชาติ’ สมัยใหม่ จนถึงยุคปัจจุบันที่พื้นที่วัด สถาปัตยกรรม และศิลปกรรม เปลี่ยนความหมายสู่การเป็นสินทรัพย์ของเศรษฐกิจ ‘ทุนนิยมทางจิตวิญญาณ’

หนังสือเล่มนี้จะชวนผู้อ่านเข้าไปสำรวจพื้นที่วัด เพื่อถอดรหัสปฏิบัติการทางความหมาย ความทรงจำ และอำนาจรูปแบบต่างๆ ที่ซ่อนเร้นอยู่ในเส้นสายของคัมภีร์ แผนที่ ลวดลายทางศิลปกรรม การวางผัง การซ่อมแซมบูรณะ การเลือกมุมมอง ไปจนถึงนัยยะแฝงของรูปทรงเปลือกนอกทางสถาปัตยกรรมในวัด

ผ่านเนื้อหา 3 ส่วน คือ 1.ส่องระวาง มองไตรภูมิ : ถอดรหัสวัดผ่านคัมภีร์และแผนที่ 2.สถาปนาความทรงจำ : วัดกับ(การ)เมืองเรื่องรื้อสร้างอดีต และ 3.ปาฏิหาริย์พาณิชย์ : พื้นที่ศาสนาในกระแสทุนนิยมทางจิตวิญญาณ

••‘พระพุทธะผู้เป็นนิรันดร์’คำสอนอันทรงอานุภาพ••
••มนุษย์สามารถบำเพ็ญเพียร‘กว่าจะเกิดเป็นคน’••

“… จงทำประโยชน์ให้สำเร็จ ด้วยความไม่ประมาท…” คติธรรม สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตโต) วัดญาณเวศกวัน

…♦♦ เริ่มต้นคอลัมน์ในสัปดาห์นี้ ขอแนะนำหนังสือดีจากสำนักพิมพ์วารา พับลิชชิ่ง นำเสนอ “กว่าจะเกิดเป็นคน” ผู้เขียน : พระมหาอุทัย ภูริเมธี … ทำไมคนเราเกิดมาแล้วจึงไม่เหมือนกัน บางคนอายุยืน บางคนอายุสั้น บางคนมีอำนาจวาสนา บางคนอาภัพ บางคนมีโรคมาก บางคนมีโรคน้อย ที่เป็นเช่นนี้เพราะอะไร?

การจะเกิดเป็นมนุษย์ได้นั้นต้องมีกุศลผลบุญ ที่ได้สั่งสมไว้พอสมควร ทั้งการได้อัตภาพเป็นมนุษย์นี้ก็เป็นอัตภาพที่สามารถบำเพ็ญเพียร บำเพ็ญบุญกุศลได้มากกว่าการเกิดในอัตภาพอื่นในภพภูมิอื่น หนังสือเล่มนี้ เจาะลึกในเรื่องการเกิดของคนเราอย่างละเอียด เเละเป็นประโยชน์สูงสุดทั้งตนเองเเละผู้อื่น จนถึงขั้นพ้นทุกข์ทั้งปวงได้ในที่สุด ราคา 220 บาท

…♦♦ “พระพุทธะผู้เป็นนิรันดร์” ผู้เขียน : ริวโฮ โอคาวา … คำสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เปิดเผยสัจธรรมอันลุ่มลึกโดยใช้ถ้อยคำเรียบง่าย ด้วยเหตุนี้จึงเป็นคำสอนที่อยู่เหนือคำสอนใดๆ กฎว่าด้วยเรื่องจิตเป็นคำอธิบายที่ละเอียดลออ เสมือนหนึ่งเข้าไปนั่งในจิตใจผู้อ่านทุกคน จึงเป็นคำสอนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในบรรดาคำสอนทั้งปวง ยิ่งไปกว่านั้นสัจธรรมได้รับการบอกเล่าอย่างมั่นใจ สงบสันติ ไม่คลอนแคลน

ด้วยเหตุนี้จึงเป็นคำสอนอันทรงอานุภาพสูงสุดในบรรดาคำสอนทั้งมวล กฎแห่งพระพุทธะผู้เป็นนิรันดร์ ไหลไปโดยเร็วเหมือนกระแสน้ำในแม่น้ำคงคา ขณะที่ผสมผสานเข้ากับความเร้นลับอันเป็นนิรันดร์ ที่มีตรรกะชัดเจน สิ่งซึ่งเป็นสัจธรรมเมื่อสองพันห้าร้อยปีก่อน ยังเป็นสัจธรรมอยู่จนทุกวันนี้ และจะยังคงเป็นสัจธรรมต่อไป สำนักพิมพ์แฮปปี้ไซเอนซ์ จัดพิมพ์ ราคา 200 บาท

…♦♦ “การใช้เหตุผล ตรรกวิทยาเชิงปฏิบัติ” ผู้เขียน : ภาควิชาปรัชญาคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย … บางท่านอาจรู้สึกว่าหากจะสอนทุกบทและทำแบบฝึกหัดทุกข้อแล้ว เวลาเรียนอาจไม่พอ ส่วนบางท่านอาจจะเห็นว่า เรื่องบางเรื่องเช่นสี่เหลี่ยมจัตุรัสแห่งความตรงกันข้าม หรือการใช้กฎของอริสโตเติลในการพิสูจน์ซิลลอจิสม์ขาดไป

ผู้เขียนขอแจ้งให้ทราบว่าหนังสือเล่มนี้พยายามตัดเรื่องที่เป็นกฎเกณฑ์ออกให้มากที่สุด และพยายามจะให้ผู้เรียนได้เข้าใจเหตุผลตามธรรมชาติ แม้วิธีพิสูจน์ซิลลอจิสม์ก็ใช้วิธีเขียนวงกลมซึ่งจะช่วยให้เห็นภาพอย่างชัดเจน แต่ถ้าผู้สอนจะสอนกฎและเรื่องอื่นๆ เพิ่มเติมก็ไม่เป็นการขัดแย้งกับหนังสือนี้แต่ประการใด ศูนย์หนังสือจุฬาฯ จัดพิมพ์ ราคา 150 บาท

…♦♦ “จิตวิญญาณแม่มด” ผู้เขียน : นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว … หนังสือเล่มนี้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับแม่มด ทั้งแม่มดในสังคมไทย แม่มดฝรั่ง แม่มดในอดีต และแม่มดแห่งโลกสมัยใหม่ แม่มดที่ผู้เขียนเขียนถึง ไม่ใช่หญิงแก่ดุร้ายหน้าตาน่าเกลียดที่คอยใช้เวทมนตร์ทำร้ายผู้คน แต่หมายถึงผู้หญิงที่เชื่อมต่อกับพลังธรรมชาติด้วยจิตหยั่งถึงโดยตรง (intuition)

แม้ในช่วงเวลาหนึ่งพวกเธอจะถูกกวาดล้าง เข่นฆ่าไปเป็นล้านๆ คน จนถึงยุคสมัยใหม่ที่ศาสตร์แห่งแม่มดถูกวิทยาศาสตร์ดูถูกดูแคลนว่างมงาย ไร้สาระ พวกเธอก็ยังปรากฏตัวเรื่อยมา และทำหน้าที่ของตนเพื่อช่วยเหลือผู้คนต่อไป จิตวิญญาณของแม่มดคือวิถีแห่งพระโพธิสัตว์ ผู้เขียนสรุปหัวใจของแม่มดไว้เช่นนั้น สำนักพิมพ์พื้นภูมิเพชร จัดพิมพ์ ราคา 360 บาท

…♦♦ แล้วพบกันใหม่ในสัปดาห์หน้า

คนข่าวธรรมะ
[email protected]