“พระพรหม” หนึ่งในเทพสูงสุดตามคติความเชื่อของศาสนาฮินดู ที่เรียกว่า “ตรีมูรติ” อันประกอบด้วย พระพรหม ผู้สร้างโลก, พระวิษณุ ผู้คุ้มครองโลก และ พระศิวะ ผู้ทำลายโลก
พระพรหม เป็นเทพองค์สำคัญ ได้รับการนับถือบูชาในฐานะที่เทพเจ้าผู้สร้างทุกสรรพชีวิตบนโลกและจักรวาล ทรงเป็นผู้ให้และเป็นผู้กำหนดโชคชะตา เป็นเทพแห่งการสร้างสรรค์ความเมตตา และเป็นผู้ให้กำเนิดคัมภีร์พระเวท
เทวลักษณะของพระพรหม มี 4 พระพักตร์ พระศอสวมสร้อยประคำ พระหัตถ์แต่ละข้างถือดอกบัว, คัมภีร์ และหม้อน้ำ มีพาหนะเป็นหงส์ หรือห่าน มีพระชายาพระนามว่า “พระสุรัสวดี” เทพีแห่งศิลปะวิทยาการและความรอบรู้ พระพรหม มีพระนามเรียกขานมากมาย อาทิ พระพรหมมา, พระพรหมธาดา, ท้าวมหาพรหม, ปชาบดี, อาตมภู, โลกาธิปดี ฯลฯ
เรื่องราวสมัยพุทธกาล ยังปรากฏภาพสลักพระพรหม กำลังเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของพุทธและพราหมณ์ที่มีมาแต่อดีตกาล ในทางพระพุทธศาสนา พระพรหม จะแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ รูปพรหม พรหมที่มีรูป มีทั้งหมด 16 ชั้น และอรูปพรหม พรหมที่ไม่มีรูป มีทั้งหมด 4 ชั้น โดยอรูปพรหมจะสูงกว่ารูปพรหม
สำหรับประเทศไทย คติความเชื่อที่รับมาจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู เชื่อว่า พระพรหม เป็นผู้สร้าง ผู้ลิขิตและกำหนดชะตาชีวิตของมนุษย์ทุกผู้ รวมถึงสรรพชีวิตทั้งหลายตั้งแต่เกิดจนตาย ที่เรียกว่า “พรหมลิขิต” และผู้ใดที่บูชาพระพรหมอยู่เป็นนิจ พระองค์จะประทานพรให้สมหวัง เรียกว่า พรพรหม หรือพรหมพร
การสร้างเทวรูปพระพรหม นิยมสร้างเป็น 4 พระพักตร์ 4 พระกร หรือ 8 พระพักตร์ 8 พระกร ถือสิ่งของต่างๆ กัน เช่น ช้อนตักไขเนยลงในไฟ, หม้อน้ำสำหรับใส่น้ำจากแม่น้ำคงคา, คัมภีร์พระเวท, เทพศาสตรา, คทาอาญาสิทธิ์, ศร และลูกธนู เป็นต้น พระวรกายสีแดงหรือสีขาว แต่ปัจจุบันนิยมเป็นสีทอง พระศอคล้องสร้อยประคำ และมีม้า หรือหงส์ เป็นพาหนะ
พระพรหม จึงเป็นเทพเจ้าที่สาธุชนชาวไทยนิยมกราบไหว้ขอพรกัน
สังเกตได้จาก ศาลพระพรหม หรือ เทวาลัยพระพรหม ที่มีการจัดสร้างกันแทบทุกถิ่นทั่วประเทศ
ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ ตั้งอยู่หน้าโรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ บริเวณสี่แยกราชประสงค์ ถนนราชดำริ แขวงลุมพินี เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร
ย้อนไปเมื่อปี พ.ศ.2494 พลตำรวจเอกเผ่า ศรียานนท์ ขณะดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจ กำหนดให้ก่อสร้างโรงแรมเอราวัณขึ้นที่บริเวณสี่แยกราชประสงค์ เพื่อรองรับแขกต่างประเทศ ว่ากันว่า เบื้องต้นของการก่อสร้างเกิดอุบัติเหตุขึ้นมากมาย ต่อมาเมื่อการก่อสร้างใกล้แล้วเสร็จ ปลายปี พ.ศ.2499 บริษัทสหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จำกัด ผู้บริหารโรงแรมได้ติดต่อ พลเรือตรีหลวงสุวิชานแพทย์ ร.น. นายแพทย์ใหญ่กองทัพเรือ ผู้ทรงคุณวุฒิเรื่องการนั่งทางใน เข้าดำเนินการหาฤกษ์วันเปิดโรงแรม
พลเรือตรีหลวงสุวิชานแพทย์ท้วงติงว่า การก่อสร้างโรงแรมไม่ได้ทำพิธีบอกกล่าวสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในบริเวณนั้นก่อน ฤกษ์วางศิลาฤกษ์ของโรงแรมก็ไม่ถูกต้อง อีกทั้งชื่อของโรงแรมเอราวัณ เป็นชื่อของช้างทรงของพระอินทร์ ถือเป็นชื่อศักดิ์สิทธิ์ จำเป็นต้องมีการบวงสรวงที่เหมาะสม วิธีการแก้ไขจะต้องขอพรจากพระพรหม เพื่อช่วยให้อุปสรรคหมดไป และจะต้องสร้างศาลพระพรหมขึ้นทันที หลังจากการก่อสร้างโรงแรมแล้วเสร็จ และสร้างศาลพระภูมิไว้ในโรงแรม
จึงได้ตั้งศาลพระพรหมขึ้น ออกแบบตัวศาลโดย นายระวี ชมเสรี และ ม.ล.ปุ่ม มาลากุล องค์ท้าวมหาพรหมปั้นด้วยปูนปลาสเตอร์ปิดทอง ออกแบบและปั้นโดย นายจิตร พิมพ์โกวิท ช่างกองหัตถศิลป์ กรมศิลปากร อัญเชิญพระพรหมมาประดิษฐานที่หน้าโรงแรมเอราวัณ เมื่อวันที่ 9 พ.ย.2499 ตามแผนงานครั้งแรก องค์ท้าวมหาพรหมจะเป็นโลหะหล่อสีทอง แต่เนื่องจากเวลาจำกัดด้วยฤกษ์การเปิดโรงแรม จึงได้เปลี่ยนวัสดุเป็นปูนปั้นปิดทอง
ปัจจุบัน ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ อยู่ในความดูแลของมูลนิธิทุนท่านท้าวมหาพรหม มีการรำละครชาตรีแก้บนกันทุกวัน รวมถึงการเข้าสักการะของผู้คนจากทั่วสารทิศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหมู่ชาวต่างชาติ เช่น ชาวจีน ฯลฯ
การบูชาพระพรหมที่ถูกต้อง ประการแรกต้องเตรียมของสักการะ ให้ครบ 4 ธาตุ คือ ดิน น้ำ ลม ไฟ
ธาตุดิน คือ ดอกบัว
ธาตุน้ำ คือ น้ำสะอาด
ธาตุลม คือ ธูป
และธาตุไฟ คือ เทียน
สิ่งสำคัญลำดับต่อมา คือ ควรบูชาให้ครบทั้ง 4 พระพักตร์ 4 ทิศ ขอพรให้ถูกหน้าทุกพระพักตร์ เพราะแต่ละพระพักตร์จะมีความหมายต่างกันและประทานพรที่แตกต่างกัน โดยเริ่มสักการะจากพระพักตร์แรกและเวียนขวามือของเรา
พระพักตร์แรก ใช้ธูป 16 ดอก เทียน 9 เล่ม ดอกบัว 9 ดอก น้ำ 1 ขวด ประทานพรเกี่ยวกับเรื่องการงาน การเรียน สิ่งที่ต้องรับผิดชอบในชีวิต การสอบ ขอเกี่ยวกับการเลื่อนตำแหน่งงานและความก้าวหน้าในชีวิต
พระพักตร์ที่สอง ใช้ธูป 36 ดอก เทียน 9 เล่ม ดอกบัว 9 ดอก น้ำ 1 ขวด ประทานพรเรื่องอสังหาริมทรัพย์ สังหาริมทรัพย์ เงินทอง บ้าน ที่ดิน รถยนต์ ฯลฯ
พระพักตร์ที่สาม ใช้ธูป 39 ดอก เทียน 9 เล่ม ดอกบัว 9 ดอก น้ำ 1 ขวด ประทานพรเรื่องสุขภาพ คู่ชีวิต ครอบครัว คู่สัญญา หุ้นส่วน ความมั่นคง ฯลฯ
และ พระพักตร์ที่สี่ ใช้ธูป 19 ดอก เทียน 9 เล่ม ดอกบัว 9 ดอก น้ำ 1 ขวด ประทานพรด้านโชคลาภ สิ่งที่ได้มาโดยบังเอิญ การขอกู้ยืมเงิน และเรื่องบุตร
พระพรหม เป็นเทพเจ้าผู้มีเมตตาสูงส่ง จะทรงรับฟังคำอธิษฐานของผู้ศรัทธาเสมอ เมื่อสวดบูชาด้วยความตั้งมั่นและเป็นผู้กระทำความดีเป็นนิจ พระองค์จะประทานปัญญาในการประกอบอาชีพ ปกป้องศัตรูและมารร้ายต่างๆ ประทานความเข้มแข็ง และบันดาลพรให้สำเร็จสมดังความปรารถนาทุกประการ
คาถาบูชาพระพรหม (ท่องนะโม 3 จบ)
“โอม ปะระเมสะนะมัสการัม องการะนิสสะวะรัง พรหมเรสสะยัม ภูปัสสะวะ วิษณุไวยะทานะโมโทติลูกปัม ทะระมายิกยานัง ยะไวยะลา คะมุลัมสะทานันตะระวิมุสะตินัน นะมัตเต นะมัตเตรจะ อะการัง ตะโถวาจะ เอตามาตาระยัต ตะมันตะรามา กัตถะนารัมลา จะสะระวะปะติตัม สัมโภพะ กลโล ทิวะทิยัม มะตัมยะ”
หรือ “โอม พรหมา ปฏิพาหายะ ทุติยัมปิ พรหมา ปฏิพาหายะ ตะติยัมปิ พรหมา ปฏิพาหายะ”
