“วัดธรรมปทีป” กรุงเอดินเบอระ ประเทศสกอตแลนด์ เป็นวัดขนาดเล็กที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อปีพุทธศักราช 2548 ภายใต้การนำของพระเทพภาวนามงคล วิ. (ธีรวัธน์ อมโร) โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวไทยในกรุงเอดินเบอระ
นับตั้งแต่เริ่มก่อตั้งวัดธรรมปทีปได้พัฒนาอย่างต่อเนื่องเป็นลำดับ โดยสามารถแบ่งพัฒนาการออกเป็นสามระยะสำคัญ ได้แก่ ระยะแรก เป็นช่วงแห่งการวางรากฐาน ทั้งด้านศรัทธาและการจัดหาสถานที่ตั้งวัดให้มีความมั่นคง ระยะที่สอง เป็นช่วงแห่งการธำรงรักษาและเสริมสร้างศรัทธา ทั้งในหมู่ชาวไทยและชาวท้องถิ่นให้มั่นคงยิ่งขึ้น
ระยะที่สาม ซึ่งเป็นระยะปัจจุบัน วัดได้มีการพัฒนาและปรับปรุงสถานที่ให้เหมาะสมต่อการจัดกิจกรรมที่หลากหลาย เพื่อรองรับการดำเนินงานร่วมกับทั้งชาวไทยและชาวท้องถิ่นอย่างกว้างขวาง
ในปัจจุบัน วัดธรรมปทีปภายใต้การนำของพระธรรมทูต ร่วมกับอดีตพระธรรมทูตผู้บุกเบิกในยุคแรกจำนวนสามท่าน ได้แก่ นายสังข์ทอง เพ็ญศรีใส, นายวิสิฏ กฤษวี และนายสวร อินสม ร่วมกันขับเคลื่อนกิจกรรมเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างเป็นรูปธรรมและชัดเจนยิ่งขึ้น โดยเฉพาะกิจกรรมที่มุ่งสู่ชุมชนท้องถิ่นผ่านการสื่อสารด้วยภาษาอังกฤษ อาทิ กิจกรรมโยคะ, การสอนสมาธิเป็นประจำทุกวันอาทิตย์, การสอนธรรมศึกษา (Dhamma Class) ทุกวันอาทิตย์, การปฏิบัติธรรมประจำเดือน (Monthly Retreat), การเปิดพื้นที่วัดให้เป็นแหล่งพบปะของชุมชนในทุกวันพฤหัสบดี
นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมศาสนสัมพันธ์และชุมชนสัมพันธ์ เช่น การสอนสมาธิแก่ชุมชนโดยรอบ, การสอนสมาธิในสถานศึกษา เช่น ในโรงเรียนต่างๆ ในมหาวิทยาลัย และแม้กระทั่งในเรือนจำในเมืองต่างๆ
กิจกรรมดังกล่าวได้ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง และมีความเด่นชัดยิ่งขึ้นภายหลังการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 โดยปรากฏว่ามีชาวท้องถิ่นให้ความสนใจและเข้าร่วมกิจกรรมของวัดเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมากในแต่ละสัปดาห์ สะท้อนให้เห็นถึงการดำเนินงานด้านศาสนาในเชิงรุกที่สามารถเข้าถึงชุมชนท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง
ยิ่งไปกว่านั้น ในปัจจุบันยังมีชาวท้องถิ่นบางส่วนเข้ามาบรรพชาอุปสมบท เพื่อศึกษาและปฏิบัติตามวิถีแห่งพระพุทธศาสนาอย่างจริงจัง ตัวอย่างที่น่าสนใจ คือ สามเณรปัญญาวุฑโฒ (Ben Smith) อดีตครูสอนเต้นในโรงเรียนเอกชนและผู้ประกอบธุรกิจส่วนตัว ซึ่งเดิมไม่มีพื้นฐานเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาเลย แต่เนื่องจากได้เดินผ่านวัดเป็นประจำจึงเกิดความสนใจและเข้าเยี่ยมชมภายในวัด ก่อนจะเกิดความประทับใจและเริ่มเข้าร่วมกิจกรรมฝึกสมาธิในทุกวันอาทิตย์ รวมถึงเข้าศึกษาพระพุทธศาสนาและหลักธรรมในชั้นเรียน (Dhamma Class) อย่างต่อเนื่อง
วัดธรรมปทีป จึงนับได้ว่าเป็นวัดไทยในต่างประเทศที่มีบทบาทสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุก แม้จะดำเนินงานอย่างเรียบง่ายและไม่หวือหวา หากแต่มีผลงานที่เป็นรูปธรรมและปรากฏอย่างชัดเจน เป็นที่ประจักษ์ถึงพลังแห่งศรัทธาและความมุ่งมั่นในการสืบทอดพระพุทธศาสนาในสังคมพหุวัฒนธรรมได้อย่างงดงาม
