วันศุกร์ที่ 24 เม.ย.2569 น้อมรำลึกครบรอบ 138 ปี ชาตกาล “พระธรรมเจดีย์” หรือ “หลวงปู่จูม พันธุโล” อดีตเจ้าคณะมณฑลอุดรธานี อดีตเจ้าคณะจังหวัดอุดรธานี และอดีตเจ้าอาวาสวัดโพธิสมภรณ์ จ.อุดรธานี พระมหาเถระชั้นผู้ใหญ่ เป็นที่เลื่อมใสของชาวเมืองอุดรธานี
ศิษย์เอกหลวงปู่จันทร์ เขมิโย พระปฏิบัติชื่อดังอีกรูปของเมืองไทย
เป็นพระอุปัชฌาย์พระวิปัสสนาจารย์หลายรูป อาทิ พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร, หลวงปู่ขาว อนาลโย, หลวงปู่อ่อน ญาณสิริ รวมถึงหลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน ด้วย
มีนามเดิมว่า จูม จันทรวงศ์ เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี 24 เม.ย.2431 ชาติภูมิอยู่บ้านท่าอุเทน อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม ครอบครัวประกอบอาชีพทำนาทำไร่
เข้าเรียนหนังสือที่โรงเรียนวัดศรีเทพประดิษฐาราม อ.เมือง จ.นครพนม จนจบหลักสูตรประถมศึกษาบริบูรณ์
ต่อมาเมื่ออายุ 12 ปี บิดา-มารดาประสงค์จะให้ได้บวชเรียน จึงจัดการให้บรรพชาเมื่อวันที่ 10 ธ.ค.1442 โดยมีพระครูขันธ์ ขันติโก วัดโพนแก้ว อ.ท่าอุเทน จ.นครพนม เป็นพระอุปัชฌาย์
เมื่อบวชเป็นสามเณรแล้วอยู่ที่วัดโพนแก้ว ศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรม อักษรขอม อักษรธรรม และภาษาไทย
มีความสนใจในการศึกษา สามารถเขียนอ่านได้อย่างคล่องแคล่ว มีสติปัญญาเฉียบแหลม จนเป็นที่รักใคร่ของครูบาอาจารย์
นอกจากนี้ ยังได้ฝึกหัดเทศน์มหาชาติ (เวสสันดรชาดก) เป็นทำนองภาคอีสาน ปรากฏว่าเป็นที่นิยมชมชอบแก่บรรดาญาติโยมยิ่งนัก
ต่อมาในปี พ.ศ.2445 ย้ายไปอยู่วัดอินทร์แปลง ต.ในเมือง อ.เมือง จ.นครพนม เพื่อศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรม
พ.ศ.2446 พระอาจารย์จันทร์ เขมิโย ซึ่งต่อมาได้รับสมณศักดิ์ที่ “พระเทพสิทธาจารย์” และเป็นพระอาจารย์ มีความสนใจการปฏิบัติกรรมฐานเป็นพิเศษ จึงได้ปรารภจะเดินทางไปกราบขออุบายธรรมจากพระอาจารย์ใหญ่ฝ่ายกรรมฐาน คือ พระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล และพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
ดังนั้น สามเณรจูมและหมู่คณะจึงติดตามพระอาจารย์จันทร์มุ่งสู่จังหวัดอุบลราชธานี
คณะพระอาจารย์จันทร์และลูกศิษย์ได้เข้ากราบนมัสการพระอาจารย์เสาร์และพระอาจารย์มั่นที่สำนักวัดเลียบ อ.เมือง จ.อุบลราชธานี และได้ฝากถวายตัวเป็นศิษย์เพื่อศึกษาข้อวัตรปฏิบัติ
ตลอดเวลา 3 ปีได้รับการอบรมสั่งสอนจากพระอาจารย์ใหญ่เป็นอย่างดี จนมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องวัตรปฏิบัติ ทำให้สามเณรจูมประพฤติดี ปฏิบัติชอบ สร้างสมบารมีเรื่อยมาจนได้เป็นพระมหาเถระผู้มีชื่อเสียงโด่งดังและเป็นปูชนียบุคคลของชาวอีสานในกาลต่อมา
พ.ศ.2449 พระอาจารย์จันทร์ได้กราบลาพระอาจารย์ใหญ่ทั้งสอง พาคณะพระภิกษุและสามเณรกลับจังหวัดนครพนมอันเป็นถิ่นมาตุภูมิ
เมื่ออายุครบ 20 ปีบริบูรณ์เข้าพิธีอุปสมบทเมื่อวันที่ 9 มี.ค.2450 ที่พัทธสีมาวัดมหาชัย อ.หนองบัวลำภู จ.อุดรธานี มีพระครูแสง ธัมมธโร วัดมหาชัย เป็นพระอุปัชฌาย์, พระครูสีมา สีลสัมปันโน วัดจันทราราม อ.ภูเวียง จ.ขอนแก่น เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระอาจารย์จันทร์ เป็นพระอนุสาวนาจารย์
ศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมทั้งแผนกนักธรรมและบาลีที่สำนักวัดเทพศิรินทราวาสเป็นเวลาหลายพรรษา สามารถสอบไล่ได้นักธรรมชั้นตรี-โท ต่อมาสอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค
ท่านอยู่จำพรรษาที่วัดเทพศิรินทราวาสเป็นเวลานานถึง 15 ปี เมื่อได้รับพระบัญชาจากคณะสงฆ์จึงอำลาวัดเทพศิรินทราวาส เดินทางสู่จังหวัดอุดรธานีไปเป็นเจ้าอาวาสวัดโพธิสมภรณ์ตั้งแต่ปีพ.ศ.2466 เป็นต้นมา
เมื่อดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาส ท่านเร่งพัฒนาวัดโพธิสมภรณ์ให้เจริญรุ่งเรืองทั้งทางด้านศาสนสถาน ศาสนศึกษา ศาสนบุคคล และศาสนธรรม
ลำดับสมณศักดิ์ พ.ศ.2473 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชเวที พ.ศ.2478 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพกวี
พ.ศ.2488 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมเจดีย์
จากนั้นเริ่มอาพาธมาตั้งแต่ปีพ.ศ.2504 จนถึงเดือนมี.ค. พ.ศ.2505
จนกระทั่งวันที่ 11 ก.ค.2505 จึงถึงแก่มรณภาพด้วยอาการอันสงบที่โรงพยาบาลศิริราช สิริรวมอายุ 74 ปี พรรษา 55
