หนังสือ … “พิธีกรรม ผี-พราหมณ์-พุทธ”
ผู้เขียน … สุจิตต์ วงษ์เทศ
จัดพิมพ์โดย … สำนักพิมพ์มติชน
ราคา … 345 บาท
ฤดูกาลของผู้คนเคลื่อนผ่านไปพร้อมกับจังหวะของความเชื่อ ก่อกำเนิดพิธีกรรมแห่งศรัทธาที่หล่อหลอมสังคมไทยไว้อย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่พิธีขอฝนก่อนเริ่มเพาะปลูก พิธีขอบคุณผืนนาเมื่อข้าวออกรวง ไปจนถึงประเพณีที่ผูกโยงผู้คนกับสายน้ำและธรรมชาติในแต่ละช่วงเวลา เพราะในสังคมที่ชีวิตผูกพันกับดิน น้ำ และฤดูกาล
“พิธีกรรม” จึงเป็นทั้งเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ และวิธีการที่ผู้คนใช้สื่อสารกับพลังที่มองไม่เห็นเพื่อความหวังของวันข้างหน้า
ในชีวิตประจำวันของคนไทย มีพิธีกรรมจำนวนไม่น้อยที่เราคุ้นเคยจนแทบมองเป็นเรื่องธรรมดา ไม่ว่าจะเป็นสงกรานต์ ลอยกระทง แรกนาขวัญ การสู่ขวัญ หรือแม้แต่พิธีเกี่ยวกับข้าว น้ำ ฝน และผืนดิน แต่เมื่อย้อนถามให้ลึกลงไปว่า พิธีกรรมเหล่านี้มีที่มาอย่างไร เหตุใดจึงยังคงสืบทอดอยู่ในสังคมไทยมาจนถึงปัจจุบัน คำตอบกลับซับซ้อนและน่าสนใจกว่าที่คิด เพราะเบื้องหลังของประเพณีเหล่านี้ไม่ใช่เพียงความเชื่อ หากแต่เป็นร่องรอยของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และวิธีคิดของผู้คนในภูมิภาคอุษาคเนย์ที่ทับซ้อนกันมาอย่างยาวนาน
หนังสือ “พิธีกรรม ผี-พราหมณ์-พุทธ” คือผลงานที่ชวนผู้อ่านออกเดินทางสู่รากลึกของพิธีกรรมไทย ผ่านกรอบความเชื่อสำคัญ 3 ชั้น ได้แก่ การนับถือผี ความเชื่อแบบพราหมณ์-ฮินดู และพระพุทธศาสนา ซึ่งไม่ได้แยกขาดจากกันอย่างเด็ดขาด แต่ค่อยผสมกลมกลืนจนกลายเป็นวิถีปฏิบัติและประเพณีที่คนไทยจำนวนมาก ยังคงมีส่วนร่วมอยู่ทุกปี
จุดเด่นสำคัญของหนังสืออยู่ที่การจัดเนื้อหาเป็น 12 พิธีกรรม 12 บทสำคัญ เชื่อมโยงกับรอบปีและวิถีชีวิตของผู้คนอย่างเป็นระบบ ผู้อ่านจะได้เห็นว่าพิธีแต่ละช่วงเดือนไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่สัมพันธ์กับสภาพแวดล้อม การเกษตร และความหวังในการดำรงชีวิตของชุมชนอย่างแนบแน่น ไม่ว่าจะเป็นพิธีเกี่ยวข้าวและสู่ขวัญข้าว ที่สะท้อนความเคารพต่อผลผลิตและจิตวิญญาณแห่งนา พิธีขอฝน ที่ผูกโยงกับความอยู่รอดของชุมชนเกษตรกรรม ตลอดจนแข่งเรือ และลอยกระทง ที่บอกเล่าความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับน้ำ ฤดูกาล และการขอขมาธรรมชาติ
หนังสือเล่มนี้จะช่วยขยายมุมมองต่อวัฒนธรรมไทย ความเชื่อพื้นถิ่น และรากประเพณีในสังคมอุษาคเนย์
••‘จัดสวนเซน’สัมผัสถึงความสงบสุขที่เกิดขึ้นในใจ••
••ทำจิตวางใจด้วยธรรม‘วิธีอยู่กับทุกข์โดยไม่ทุกข์’••
“… ภิกษุทั้งหลาย การให้ธรรม เป็นยอดแห่งทาน …” คติธรรม สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตโต) วัดญาณเวศกวัน
เริ่มต้นคอลัมน์ในสัปดาห์นี้ ขอแนะนำหนังสือดีจากสำนักพิมพ์ย้อนรอย นำเสนอ “มหัศจรรย์แห่งเซน” ผู้เขียน : ธาราเซน … วันนี้ผู้คนในสังคมจำนวนไม่น้อยที่ให้ความสนใจธรรมะมากขึ้น ไม่มองว่าธรรมะเป็นเรื่องคร่ำครึเหมือน 20-30 ปีก่อน เป็นไปได้ว่าภาวะแห่งเศรษฐกิจที่ไปเน้นให้ความสำคัญในเรื่องของการบริโภคนิยมมีมากเกินความจำเป็นจนดูโอเวอร์ ผู้คนจึงหันหลังให้กับวิธีคิดแบบนั้นมากขึ้น แล้วจึงมาบริโภคธรรมะแทน คือ การใช้ชีวิตอยู่กับความเป็นจริงกับการอาศัยปัจจัยสี่ที่มีความเหมาะสมกับฐานะอย่างที่ไม่ต้องไปดิ้นรน ไม่ต้องไปสร้างสถานะทางสังคม แบบชนิดที่รถต้องขับขี่รถยนต์ป้ายแดงแข่งอวดกัน หรือบ้านต้องมีทีวีจอแบน นาฬิกาต้องยี่ห้อดัง เรื่องราวมากมายในหนังสือเล่มนี้ ได้บอกถึงเรื่องราวที่ผู้เขียนได้ไปปฏิบัติ และพบเจอมา เช่น คืนวันที่ฉันไม่รู้ การเข้าสู่สำนักปฏิบัติธรรม ธรรมะในแดนภารตะ ความไม่ยึดติด ทำให้จิตหลุดพ้น อะไรทำให้มีตัวเรา ราคา 125 บาท
“อนัตตาในทัศนะของข้าพเจ้า” ผู้เขียน : กานต์ ลิ่มสถาพร … พระพุทธเจ้าก่อนตรัสรู้ ก็ได้ผ่านกระบวนการศึกษา เรียนรู้ ไตร่ตรอง อย่างเข้มข้น จนได้ข้อสรุปว่า ความรู้ทั้งหลายที่ท่านศึกษาเรียนรู้มานั้น ไม่มีประโยชน์แก่การบรรลุเป้าหมายของการออกบวช นั่นหมายถึงท่านเกิดปัญญาแจ่มแจ้งว่า วิชาทางโลกไม่ทำให้ท่านบรรลุธรรมได้ ท่านจึงครุ่นคิดหาวิธีการใหม่แล้วปฏิบัติจนตรัสรู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในที่สุด หนังสือเล่มหนึ่งแม้ไม่ได้ให้คำตอบสำเร็จรูป แต่ก่อให้เกิดกระบวนการศึกษาเรียนรู้ขึ้นกับผู้อ่าน นับว่าควรค่าแก่การมีอยู่ของหนังสือเล่มนั้นแล้ว นับเป็นความสำเร็จของผู้เขียนที่ยิ่งใหญ่ มีคุณค่ามากกว่าได้ ผู้อ่านที่หยุดนิ่งเพราะได้รับคำตอบที่พอใจจากหนังสือ ในฐานะที่เป็นนักเรียน นักศึกษา นักค้นคว้า นักคิดผู้ไม่เคยหยุดนิ่ง ราคา 200 บาท
“อันดากู รัตนชาติแห่งพระพุทธศาสนา” ผู้เขียน : สมเกียรติ โล่ห์เพชรัตน์ … อันดากู เป็นปฏิมากรรมทางพระพุทธศาสนาฉบับย่อเกี่ยวกับเหตุการณ์การดำเนินชีวิตและบอกเล่าความเป็นมาของการได้มาซึ่งศาสนาพุทธและองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า งานศิลปะประเภทนี้แม้จำเป็นงานศิลปะขนาดเล็กแต่มากด้วยปรัชญาและงานช่างฝีมือที่หาสิ่งอื่นใดมาเปรียบเทียบได้ยาก อันดากูสำหรับสังคมของผู้ที่นับถือศาสนาพุทธชาวเมียนมา (พม่า) แล้ว หมายถึงองค์ปฏิมากรรมขนาดเล็กซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญยิ่งในพระพุทธศาสนา ทั้งๆ ที่คำว่า อันดากู เป็นชื่อของหินสบู่ชนิดหนึ่งที่มีแหล่งกำเนิดอยู่ในประเทศเมียนมา แค่ด้วยความยาวของศิลปะชนิดนี้ที่มีความต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบันทำให้คำว่า อันดากู กลายเป็นสรรพนามของการเรียกสิ่งศักดิ์สิทธิ์ชนิดหนึ่งในพระพุทธศาสนา มูลนิธิส่งเสริมและอนุรักษ์ศิลปะไทย จัดพิมพ์ ราคา 160 บาท
“การบริหารจิตใจ การรู้แจ้งด้วยจิต การบรรลุธรรม” ผู้เขียน : อัคร ศุภเศรษฐ์ … ได้รวบรวมมรดกธรรมของคณาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิ และธรรมวุฒิไว้ด้วยกันสามบทคือ วิธีบริหารจิตใจ วิธีรู้แจ้งด้วยจิต โดยพ่อท่านลี ธัมมธโร และวิธีบรรลุธรรม โดยท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต บูรพาจารย์สายพระป่า เนื้อหาสาระของทั้งสามเรื่องดังกล่าว เป็นการแนะนำสั่งสอนจากประสบการณ์การปฏิบัติบนพื้นฐานของทฤษฎีที่ถูกต้อง ทั้งใช้ภาษาที่เรียบง่ายร่วมสมัย เหมาะสำหรับทั้งนักวิชาการผู้มุ่งศึกษา และนักพัฒนาตนผู้มุ่งปฏิบัติเพื่อยกระดับวิวัฒนาการของตนเอง สำนักพิมพ์ไมนด์ จัดพิมพ์ ราคา 295 บาท
แล้วพบกันใหม่ในสัปดาห์หน้า
คนข่าวธรรมะ
[email protected]
