วัดมรุกขนคร ตั้งอยู่ริมถนนทางหลวงหมายเลข 212 สายนครพนม-ธาตุพนม บ.ดอนนางหงส์ หมู่ 7 ต.ดอนนางหงส์ อ.ธาตุพนม จ.นครพนม
เป็นวัดโบราณอายุราว 300 ปี ในอดีตเคยเจริญรุ่งเรืองมาก่อน เป็น 1 ใน 8 บริวารองค์พระธาตุพนม พระธาตุประจำวันเกิดผู้ที่เกิดวันพุธ (กลางคืน) และเป็นวัดสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดนครพนมแห่งที่ 1
ปัจจุบัน พระครูโสภณภาวนานุสิฐ วิ. (มวลมิตร สิริภัทโท) รองเจ้าคณะอำเภอธาตุพนม ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
เป็นที่ประดิษฐานพระธาตุมรุกขนคร หรือ พระธาตุมิ่งเมืองมรุกขนคร พระธาตุรูปทรงสี่เหลี่ยม ก่ออิฐถือปูน คล้ายองค์พระธาตุพนม มีฐานกว้างด้านละ 20 เมตร มีความสูง 50.9 เมตร
ย้อนไปเมื่อ พ.ศ.2310 มรุกขนคร เป็นเมืองใหญ่ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำโขง ก่อนถูกภัยธรรมชาติกัดเซาะตลิ่งและเกิดโรคระบาดรุนแรง จึงอพยพคนย้ายไปตั้งเมืองใหม่ ที่บ้านหนองจันทน์ ต.ท่าค้อ อ.เมือง ซึ่งยังปรากฏซากปรักหักพังของวัด และตัวเมืองเก่าแห่งนี้ที่โรงเรียนดอนนางหงส์สงเคราะห์ ซึ่งอยู่ใกล้กับวัดมรุกขนคร
ต่อมาวัดมรุกขนครโดยพระปริยัติธีรคุณ (สำลี ปัญญาวโร) ขณะดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาส ห้วง พ.ศ.2543-2548 ปัจจุบันดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาเจ้าคณะภาค 10 และเจ้าอาวาสวัดพระธาตุพนม พร้อมผู้มีจิตศรัทธาจำนวนมาก บูรณปฏิสังขรณ์และสร้างวัดมาโดยลำดับ จนเจริญรุ่งเรือง
ในมหามงคลสมัยที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ทรงครองราชสมบัติครบ 50 ปี พ.ศ.2538-2539 ม.ล.ทวีสันต์ ลดาวัลย์ องคมนตรี ในฐานะประธานอุปถัมภ์ และนางบุญศรี สนธยางกูร รองประธานอุปถัมภ์ พร้อมด้วยคณะพุทธศาสนิกชนชาว จ.นครพนม ร่วมกันปฏิสังขรณ์เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นราชสักการะและถวายเป็นพุทธบูชา
โดยได้อุปถัมภ์สร้างพระอุโบสถ ตลอดจนเสนาสนะภายในวัด และก่อสร้างพระธาตุมรุกขนครให้กลับมาสู่ความเจริญรุ่งเรืองในปัจจุบัน และตราบนานเท่านาน
พ.ศ.2540 พระธรรมปริยัติโสภณ เจ้าคณะจังหวัดนครพนม ขณะดำรงสมณศักดิ์ที่พระครูศรีเจติยานุรักษ์ เจ้าอาวาสวัดมรุกขนครในขณะนั้น เล็งเห็นพระธาตุมรุกขนครทรุดโทรมไปตามกาลเวลา
จึงบูรณปฏิสังขรณ์ลงรักปิดทองจนถึงตัวยอดพระธาตุ ทาสีใหม่ และปูกระเบื้องหินอ่อน ให้มีความสวยงาม พร้อมจัดทำซุ้มเข้าพระธาตุ 3 ด้าน พร้อมสร้างพญานาคาราช 5 เศียร ทั้ง 4 มุม ดั่งที่พบเห็นในปัจจุบัน
ภายในองค์พระธาตุบรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่ได้จากการค้นพบจากซากปรักหักพังของพระธาตุในอดีต พร้อมทั้งบรรจุสิ่งของมีค่าแก้วแหวนเงินทอง ซึ่งมีบันไดไต่ขึ้นแต่มีประตูปิดกั้นเอาไว้
ด้านล่างพระธาตุนี้ยังเป็นห้องโถงใหญ่ สีเหลืองทองอร่าม ประดิษฐานพระพุทธรูปจักรพรรดิ์ทรงเครื่องที่งดงามทั้ง 4 ทิศ สามารถนั่งสวดมนต์และเจริญภาวนาด้านล่างได้
นอกจากใต้ฐานพระธาตุ ภายในห้องโถงชั้นนอกยังประดิษฐานพระพุทธรูป และพระพุทธเจ้าปางต่างๆ รายล้อม รวมทั้งปูนปั้นติดผนังขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอิริยาบถต่างๆ เหลืองทองอร่าม สวยงดงามหาดูได้ยากยิ่งนัก
ส่วนด้านหน้าอุโบสถ ประกอบด้วยพญานาค 3 ตน ซึ่งเป็นพญานาคที่ปกปักรักษาวัดมรุกขนคร ตนแรกนามว่า สุวารติสิงหนาคราช ตนที่ 2 จุลลติสิงหนาคราช และตนที่ 3 นคติสิงหนาคราช
ครั้งหนึ่งหลวงปู่คำพันธ์ โฆสปัญโญ เทพเจ้าแห่งลุ่มแม่น้ำโขง พระเกจิชื่อดังวัดธาตุมหาชัย อ.ปลาปาก จ.นครพนม เคยปรารภด้วยว่า ในอนาคตสถานที่แห่งนี้จะสำคัญมากในพระพุทธศาสนา พญานาคทั้ง 3 ตนนี้ได้มาทำหน้าที่ดูแลพระพุทธศาสนา และช่วยหนุนนำและอุปถัมภ์วัด
นอกจากนี้ หลวงปู่คำพันธ์ยังปรารภด้วยว่า ริมห้วยบังฮวก ด้านทิศเหนือของวัด ใต้ต้นมะเดื่อ คือ จุดประตูทางขึ้นลงสู่เมืองบาดาลอีกด้วย ซึ่งพบว่าบริเวณศาลาริมน้ำหันออกสู่ถนนทางหลวง 212 สายนครพนม-ธาตุพนม ที่เคยปรารภไว้ในขณะนั้น เป็นบันไดไม้ขึ้นลงห้วยบังฮวก
ปัจจุบันเป็นศาลาทรงไทย 2 ชั้น โดยชั้นล่างมีพญานาค 2 ตน กายทิพย์สีน้ำเงิน และสีขาวทอง ขดเกี้ยวบริเวณโคนเสา 2 ต้น
ส่วนหางเกี้ยวไปจนสุดบันไดทางลงสู่แม่น้ำลำห้วยดังกล่าว ความยาวกว่า 50 เมตร มักมีพิธีกรรมบวงสรวงพญานาคบริเวณจุดนี้แต่ไม่บ่อยครั้งนัก ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถเดินลงไปได้สะดวก เพราะเป็นบันไดซีเมนต์
นอกจากนี้ ทั้งบริเวณยังร่มรื่นด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ มีคติปริศนาธรรมเป็นป้ายที่ปักไว้ในต้นไม้แต่ละต้น ส่วนด้านหลังของวัดยังมีซุ้มบูชาดอกไม้ และเทียนกระทงประจำวันเกิด 7 สี เพื่อบูชาแล้วนำมาลอยที่อ่างน้ำขนาดใหญ่ใกล้องค์พระธาตุเพื่อเป็นพุทธบูชา
สำหรับคำนมัสการพระมหาธาตุเจดีย์มิ่งเมืองมรุกขนครนั้นมีว่า
นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ (กล่าว 3 จบ) นะวาหัง ปะระมะสารีริกะธาตุโย มะรุกขะนะคะระวะหะเย มหาธาตุเจติยัคเค ปะติฏฐิตา สิระสา นะมามิ
“ข้าพเจ้าขอกราบไหว้ พระบรมสารีริกธาตุทั้ง ๙ พระองค์ อันประดิษฐานอยู่บนดอยแห่งพระมหาธาตุเจดีย์ อันมีนามว่า มรุกขนคร ด้วยเศียรเกล้า”
ส่วน คำบูชาพญานาคคือ
นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ (3 จบ) นะติตัง พญามะ นาคายะ อภินัง นาคา สาธุโนภันเต ยะมะ ยะมะ
วัดมรุกขนครเป็นวัดที่สวยงามและศักดิ์สิทธิ์อีกแห่งของ จ.นครพนม ที่พุทธศาสนิกชนตลอดจนนักท่องเที่ยวมักจะแวะเวียนมาทำบุญ วันหยุดเสาร์-อาทิตย์ และวันนักขัตฤกษ์ มักจะมีเหล่าสายมู ดารานักร้องและนักแสดง และอินฟลูเอนเซอร์สายท่องเที่ยวเข้ามากราบไหว้ขอพรกันไม่ขาดสาย
วัดแห่งนี้อยู่ริมถนน ทล.212 สายนครพนม-ธาตุพนม ฝั่งมุ่งเข้าตัวเมืองนครพนม ช่วงบ้านดอนนางหงส์ หากมาจากตัว อ.ธาตุพนม จะอยู่ฝั่งซ้ายมือห่างจากองค์พระธาตุพนมราว 14 กิโลเมตร
หากมาจากตัวเมืองนครพนมต้องกลับรถปากทางเข้าบ้านดอนนางหงส์ ขาวกกลับขาเข้าเมือง ห่างตัวเมืองนครพนมราว 38 กิโลเมตร
หนทางไปมาสะดวกสบาย
ชนะ วสุรักคะ
