กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมการศาสนา ตระหนักถึงความสำคัญของการสวดโอ้เอ้วิหารราย ซึ่งเป็นการสวดเนื่องในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ในช่วงเข้าพรรษา กลางพรรษา และออกพรรษา โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินประกอบพิธีทางศาสนา ถือเป็นธรรมเนียมทางวัฒนธรรมของไทยที่มีมาอย่างยาวนานควรค่าแก่การอนุรักษ์และสืบทอดไปยังรุ่นลูกรุ่นหลาน และเนื่องในเทศกาลเข้าพรรษา ช่วงออกพรรษา ประจำปี พ.ศ.2569 กรมการศาสนา สวดระหว่างวันที่ 25-27 ต.ค.2569 ที่ผ่านมา

มีนักเรียนจากสถานศึกษาที่ได้รับคัดเลือกจากการประกวดสวดโอ้เอ้วิหารรายเข้าร่วมสวด วันละ 12 โรงเรียน แบ่งการสวดออกเป็น 2 รอบ คือ รอบเช้าสวดเวลา 09.00-11.00 น. และรอบบ่ายสวดเวลา 13.00-16.00 น. สวดประจำศาลาราย 12 ศาลารอบพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง

ในปีนี้สถานศึกษาจากทั่วประเทศเข้าร่วมกิจกรรมสวดโอ้เอ้วิหารราย ระหว่างวันที่ 25-27 ต.ค. ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง รวมทั้งสิ้น 36 แห่ง

โดยในวันที่ 25 ต.ค. สถานศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรม ได้แก่ วิทยาลัยเทคโนโลยีตั้งตรงจิตรพณิชยการ โรงเรียนดีบุกพังงาวิทยายน โรงเรียนพนมดงรักวิทยา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ คณะศึกษาศาสตร์ โรงเรียนชุมชนบ้านเขาหลาง โรงเรียนวัดอินทาราม โรงเรียนเชื้อเพลิงวิทยา โรงเรียนมัธยมวัดหนองแขม โรงเรียนสารคามพิทยาคม โรงเรียนนางรอง มหาวิทยาลัยขอนแก่น คณะศึกษาศาสตร์ และโรงเรียนกัลยาณวัตร

วันที่ 26 ต.ค. สถานศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรม ได้แก่ โรงเรียนสันติราษฎร์วิทยาลัย โรงเรียนราชินีบูรณะ โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ สตรีวิทยา พุทธมณฑล โรงเรียนทุ่งยาวผดุงศิษย์ โรงเรียนกระเทียมวิทยา โรงเรียนวัดอินทรวิหาร โรงเรียนพนมสารคาม “พนมอดุลวิทยา” โรงเรียนสิรินธรราชวิทยาลัย โรงเรียนขุขันธ์ โรงเรียนราชวินิตบางแคปานขำ โรงเรียนอุบลรัตนราชกัญญาราชวิทยาลัย นครราชสีมา และโรงเรียนอัมพรไพศาล

และวันที่ 27 ต.ค. สถานศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรม ได้แก่ โรงเรียนวัดห้วยจรเข้วิทยาคม โรงเรียนวัดนิมมานรดี โรงเรียนบางกล่ำวิทยา รัชมังคลาภิเษก โรงเรียนคชเผือกอนุสรณ์ โรงเรียนทีปังกรวิทยาพัฒน์ (วัดโบสถ์) ในพระราชูปถัมภ์ฯ โรงเรียนบ้านคาวิทยา โรงเรียนวัดไผ่ตัน โรงเรียนสตรีเศรษฐบุตรบำเพ็ญ โรงเรียนพนาสนวิทยา โรงเรียนสตึก โรงเรียนบ้านเกาะวิทยา และโรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบวรนิเวศศาลายา ในพระสังฆราชูปถัมภ์

ทั้งนี้ การสวดโอ้เอ้วิหารราย เป็นบทสวดที่ปฏิบัติและสืบทอดต่อเนื่องมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาจนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีรูปแบบการอ่านกาพย์พระไชยสุริยา ซึ่งนำมาจากหนังสือมูลบทบรรพกิจ ตำราเรียนขั้นปฐมภูมิของเด็กไทยในสมัยโบราณ ใช้ฝึกทักษะการอ่านออกเสียงและการผันวรรณยุกต์ อีกทั้งยังสอดแทรกคติธรรมที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างเหมาะสม การส่งเสริมให้เยาวชนและประชาชนได้เรียนรู้และมีส่วนร่วมในการสวดโอ้เอ้วิหารราย จึงเป็นการอนุรักษ์และสืบสานธรรมเนียมอันทรงคุณค่าที่นับวันจะเลือนหายไปจากสังคมไทย ให้คงอยู่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนเอกลักษณ์และความภาคภูมิใจในความเป็นไทย พร้อมทั้งปลูกฝังให้เยาวชนตระหนักถึงความสำคัญของประเพณีไทย และรู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์อย่างสร้างสรรค์ อันจะนำไปสู่การพัฒนาตนเอง ครอบครัว สังคม และประเทศชาติอย่างยั่งยืนต่อไป

นายเจษฎา ชีวะวิชวาลกุล อธิบดีกรมการศาสนา เปิดเผยว่า การสวดโอ้เอ้วิหารราย ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ประจำปีพุทธศักราช 2558 ซึ่งการสวดโอ้เอ้วิหารรายเดิมทีจะมีท่วงทำนองอย่างไรไม่ปรากฏหลักฐานที่ชัดเจน แต่อาจจะมีเค้ามาจากทำนองการเทศน์มหาชาติ เนื่องจากการสวดโอ้เอ้วิหารรายสืบเนื่องมาจากการฝึกหัดเทศน์มหาชาติแล้วค่อยกลายทำนองมาเป็นทำนองเฉพาะโอ้เอ้วิหารรายในปัจจุบัน มี 3 ทำนอง ดังนี้

1.ทำนองกาพย์ยานี 11 เป็นทำนองที่เร็ว ว่องไว ฟังดูแล้วสนุกสนาน มีการออกเสียงเอื้อน แทรกระหว่างคำ ซึ่งทำนองจะจบลงในหนึ่งบาทเท่านั้น เมื่อขึ้นบทใหม่ก็จะใช้ทำนองเดิมซ้ำอีก

2.ทำนองกาพย์ฉบัง 16 เป็นท่วงทำนองที่เนิบช้าลงมาจากทำนองกาพย์ยานี จะเป็นทำนองกลางที่ไม่ช้าและเร็วเกินไป มีเอื้อนยาวและจังหวะเร็วเพื่อความไพเราะสนุกสนาน
ตัวอย่าง บทสวดและทำนองสวด

3.ทำนองกาพย์สุรางคนางค์ 28 เป็นท่วงทำนองที่เนิบช้าที่สุด ซึ่งสร้างความไพเราะ ฟังแล้วรู้สึกสบายและให้อารมณ์เศร้า มีการเอื้อนสอดแทรกหลายที่ การอ่านเว้นจังหวะ 2/2 คำ อ่านได้ทั้งเสียงธรรมดาและเป็นทำนองเสนาะ