คอลัมน์ วิถีแห่งการปฎิบัติ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
เสถียร จันทิมาธร
เป็นเหตุการณ์เมื่อปีพ.ศ.2484 อันเป็นห้วงเวลาที่ พระอาจารย์วิริยังค์ ดำรงอยู่ในสถานะแห่ง ปัจฉาสมณะ ของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
ปัจฉาสมณะ อันเท่ากับ พระตามหลัง พระผู้ติดตาม เป็นเหมือนกับ ผู้รับใช้ หรือเลขานุการ
‘การปฏิบัติกิจวัตรด้วยการอุปัฏฐากโดยการใกล้ชิดนั้น นับแต่การปูที่นอน กางกลด ซักผ้า เทกระโถน ล้างบาตร รับบาตร ปูอาสนะ หั่นผัก ตำหมาก มวนบุหรี่ ชงชา นั่งรอรับใช้ ถวายน้ำ บ้วนปาก ไม้สีฟัน จนถึงการบีบนวด’
เป็นการเล่าของ พระอาจารย์วิริยังค์
‘ได้บรรจงปฏิบัติท่านด้วยความเคารพเป็นอย่างสูงพยายามทำให้ดีที่สุด แต่ก็ไม่วายที่จะเกิดความบกพร่องขึ้น เพราะท่านเป็นคนละเอียดและสะอาดมาก บางครั้งล้างกระโถนไม่สะอาดท่านก็ดุเอา’
พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต กล่าวเสมอๆ ว่า ‘ก็เมื่องานภายนอกหยาบๆ อย่างนี้ ยังทำไม่ได้ ทำไมจิตเป็นของละเอียดจึงจะบำเพ็ญฝึกหัดได้’
การได้รับใช้ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต จึงเท่ากับเป็นการปฏิบัติไปด้วยในขณะเดียวกัน
กระนั้น สิ่งที่เป็นความตราตรึงเป็นอย่างมาก คือ การได้รับฟังธรรมเทศนา โดยตรงจาก พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
ดังที่ พระอาจารย์วิริยังค์ จดจารบันทึกเอาไว
ธรรมเทศนาของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ไพเราะเสียจริงๆ เกิดรสชาติที่ซาบซึ้ง หาอะไรเปรียบไม่ได้อีกแล้ว
แต่ละครั้งดุจจิ้มหรือจี้ลงในหัวใจอย่างลึกซึ้งสุดพรรณนา
ทำให้ระลึกถึงบุญวาสนาบารมีของตนเองว่า ‘บุญจริงๆ หนอที่ได้มาพบอาจารย์ผู้ทรงคุณธรรมและแสดงธรรมที่ซาบซึ้งจริงๆ’
จะมีอะไรเล่ามาเปรียบเทียบได้ถึงความดีงามของการให้ทานธรรมของท่านอาจารย์
ทำให้ระลึกถึงคนอื่นๆ ต่อไปว่า เราจำเป็นที่จะต้องบันทึกธรรมเทศนาของท่านอาจารย์ให้ได้ เพราะถ้าเราไม่บันทึกต่อไปธรรมเทศนาอันวิเศษนี้ก็จะหายสูญไปอย่างน่าเสียดาย และธรรมเทศนาเช่นนี้จะพึงแสดงได้ก็แต่ท่านอาจารย์เท่านั้น
องค์อื่นถึงแสดงก็ไม่เหมือน
จึงทำให้ผู้เขียนได้พยายามอย่างยิ่งที่จะเขียนบันทึกธรรมเทศนาของท่านให้ได้ และก็เป็นผลสำเร็จขึ้นเป็นอันดับแรก
เพราะยังไม่เคยมีใครบันทึกธรรมเทศนาของท่านเลย
หลังจากผู้เขียนได้บันทึกธรรมเทศนาของท่านแล้วก็พยายามทำเป็นความลับไว้ตลอดเวลา
วิธีการที่ผู้เขียนทำสำเร็จนั้นคือ เมื่อเวลาท่านแสดงธรรม พยายามกำหนดไว้ในใจอย่างมั่นคง เพราะขณะนั้นความจำของผู้เขียนยังอยู่ในการใช้ได้
เมื่อท่านแสดงธรรมจบแล้วผู้เขียนยังต้องมีหน้าที่ถวายนวดอีกไม่ต่ำกว่า 2 ชั่วโมง
เมื่อถวายการนวดเสร็จแล้วก็รีบกลับที่พัก จับปากกาเริ่มเขียนธรรมเทศนาของท่านก่อนความจำนั้นจะเลือนรางไป
ตอนนั้นอยู่ในระหว่างสงคราม ปากกา ดินสอดำ น้ำหมึก ไม่ต้องหา ไม่มีใช้ เผอิญมีปากกาอยู่ 1 ด้ามติดตัวไป น้ำหมึกไม่มี ต้องคิดตำราทำน้ำหมึกขึ้นใช้โดย เอาผลสมอไทย ผลมะเลื่อม เอามาตำแช่น้ำ แล้วเอาเหล็กที่มีสนิมมากเช่นผาลไถนา แช่ลงไปด้วย
เมื่อแช่ 2-3 วันได้ที่แล้วเอามากรองด้วยผ้าบางจนใสแล้วก็เอาเขม่าติดก้นหม้อใส่เข้าไปคนจนเข้ากันดีแล้วกรองอีก
คราวนี้เอามาใช้ได้ผลจนเขียนได้เป็นเล่ม เวลาเขียนจะไม่แห้งทันที ต้องรอนาน
ได้ทำอยู่อย่างนี้ คือ ฟังเทศน์เสร็จแล้วถวายการนวด เสร็จแล้วกลับมาเขียนหนังสือตลอดเวลา 3 เดือน
การแสดงธรรมของท่านมิได้แสดงทุกๆ คืน ในที่สุดก็ทำงานเสร็จสมกับคำปณิธาน
อยู่มาวันหนึ่งผู้เขียนคิดว่าก็ธรรมเทศนาที่เราเขียนจะปิดเป็นความลับไว้ทำไม จึงได้นำเอาเนื้อความมาเล่าถวายท่าน
ท่านจึงเอะใจขึ้น ‘นี่วิริยังค์คุณไปเขียนแต่เมื่อไหร่’
จากนั้นท่านก็ไม่ว่าอะไรและท่านก็ยอมรับว่าการบันทึกนี้ถูกต้อง
โล่งอกโล่งใจเป็นอย่างยิ่ง
เป็นความโล่งอกโล่งใจในท่ามกลางความหวาดกลัวต่อ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
เป็นความหวาดกลัวเพราะความเฉียบขาด กระนั้น ภายในความหวาดกลัวนั้นก็นำไปสู่ความระมัดระวังเป็นอย่างสูง เกรงว่าจะบันทึกไว้อย่างขาดตกบกพร่อง
ฐานที่มาของมุตโตทัยอันบันทึกโดย พระอาจารย์วิริยังค์ จึงเป็นเช่นนี้
