ณ ยามสนธยา

คอลัมน์ วิถีแห่งการปฎิบัติ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต

เสถียร จันทิมาธร

จําเนียรกาลนับแต่อุปสมบทกรรม ณ วัดศรีทอง อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี เมื่อเดือนมิถุนายน 2436 ลงมือปฏิบัติ ปรารภความเพียร ตามแนวทางที่ พระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล ชี้แนะ ณ วัดเลียบ กระทั่งบังเกิดสมาธินิมิตเห็นคนตายอยู่เบื้องหน้าห่างจากที่นั่งประมาณ 1 วา

ผินหน้ามาหา เห็นสุนัขตัวหนึ่งมาดึงไส้ออกไปกินอยู่

พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต คงกำหนดนิมิตนั้นให้มาก จะนอนอยู่ก็ดี จงกรมอยู่ก็ดี เดินไปมาอยู่ก็ดี ก็ให้ปรากฏนิมิตอยู่อย่างนั้น

ครั้นนานวันมาก็ขยายให้ใหญ่ ขยายให้เน่าเปื่อยผุพัง เป็นจุณวิจุณไป

กำหนดให้มาก ให้มีทั้งตายเก่าและตายใหม่ กระทั่งเต็มหมดทั้งวัดวา แร้ง กา หมา ยื้อแย่งกันกินอยู่

ทำอยู่อย่างนั้นจนอสุภะนั้นกลับกลายเป็นดวงแก้ว

ไม่ว่าจะเป็นเมื่อเดินทางจากอุบลราชธานีไปยังวัดปทุมวนาราม กรุงเทพมหานคร ไม่ว่าจะเป็นเมื่อเดินทางไปฟังธรรมเทศนา พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ณ วัดบรมนิวาส แล้วเดินกลับวัดปทุมวนาราม

ทุกอย่างล้วนเป็นไปอย่างมีสติ ทุกอย่างล้วนเป็นไปอย่างมีสมาธิจิต มั่นแน่วอยู่กับการปฏิบัติ

จนจรไปยังถ้ำไผ่ขวาง นครนายก จนจรไปยังถ้ำสิงโต เขาพระงาม ลพบุรี>/b?

การเดินทางไปยังวัดเจดีย์หลวง เชียงใหม่ ในปีพ.ศ.2472 ของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต เป็นไปตามคำอาราธนาของ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์)

เป้าหมายคือการบริหารวัดในฐานะพระวินัยธร

กระนั้น เพียงพรรษาเดียว พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ก็จรจากวัดเจดีย์หลวงและไปตามดอยสูงทั้งพื้นที่เชียงใหม่และเชียงราย

เป้าหมายแท้จริงคือการทบทวนความจัดเจนอันได้มาแต่กาลก่อน

ไม่ว่าจะเป็นความจัดเจน ณ วัดเลียบ อุบลราชธานี ไม่ว่าจะเป็นความจัดเจน ณ ถ้ำไผ่ขวาง นครนายก ไม่ว่าจะเป็นความจัดเจน ณ ถ้ำสิงโต เขาพระงาม ลพบุรี

ทุกอย่างรวมศูนย์ ณ หนองอ้อ เชียงใหม่

ยิ่งเมื่อ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ถึงแก่มรณภาพในปีพ.ศ.2475 ยิ่งทำให้การสะสมประสบการณ์ธรรมจากการปฏิบัติ ปรารภความเพียรของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต เข้มแข็งแก่กล้า มากยิ่งขึ้นเป็นลำดับ

การหวนกลับภาคอีสานในปีพ.ศ.2482 อีก 10 ปีต่อมาจึงเป็นการหวนกลับพร้อมกับความจัดเจนอันอุดม

แท้จริงแล้วเป็นการหวนกลับเพื่อมาวางรากฐานการปฏิบัติครั้งสำคัญ

ภาพของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ระหว่างพำนักต่อเนื่องยาวนานที่หนองผือ นาใน สกลนคร ที่ปรากฏผ่านความทรงจำของ พระอาจารย์วิริยังค์ นับว่างดงามยิ่ง

ก่อนออกบิณฑบาตตอนเช้า พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ขึ้นสู่ที่จงกรมก่อน

ขณะจงกรมอยู่ ศิษย์ต่างพากันทำวัตรต่างๆ มีการเก็บบาตร กวาดสถานที่ เทกระโถน เก็บอาสนะไปอยู่ยังโรงฉัน เตรียมคลี่สังฆาฏิไว้รอ เพราะตามธรรมดาแล้วการซ้อนผ้าสังฆาฏิเข้าสู่โคจรคามนั้นไม่เคยขาดเลยเว้นแต่จะมีฝนตกใหญ่เท่านั้น

เมื่อเดินจงกรมจนถึงเวลาก็ลงจากที่จงกรมไปสู่โรงฉัน ศิษย์ก็ถวายผ้าสังฆาฏิ ช่วยกรองกลัดลูกดุมรังดุมทั้งข้างล่างและข้างบน

แล้วไปสู่หมู่บ้าน

ผู้ถือบาตรไปก่อนโดยไปรออยู่ที่นอกอุปจาระบ้าน เมื่อ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ไปถึงก็รับเอาบาตร ศิษย์ก็ตามเข้าไป เป็นแถวตามลำดับอาวุโส มี 10-20-30 ถึง 50-60 องค์ และเป็นแถวยาวเหยียด

ขากลับศิษย์ก็รับเอาบาตรล่วงหน้ามาจัดการแก้ถลกบาตร เตรียมรอไว้โดยเรียบร้อย

ครั้นเมื่อ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต มาถึงวัดแล้ว ศิษย์ก็เตรียมรับผ้าสังฆาฏิเอาออกผึ่งแสงแดดพอสมควรแล้วก็เก็บไว้เป็นที่

การฉันก็รวมลงในบาตรกันทั้งนั้น ไม่เคยเห็น พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต เอาอาหารไว้ภายนอกบาตรเลยเว้นแต่เมื่อคราวล้มป่วยครั้งสุดท้ายเท่านั้น

แม้การไปบิณฑบาตก็ไม่ยอมขาดได้ง่ายๆ เว้นเสียแต่ว่าไปไม่ได้จริง

ทั้งหมดนี้คือ 1 ระยะเวลาช่วงเช้าของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ในห้วงก่อนมรณภาพในปีพ.ศ.2492

ไม่ว่าจะเป็นวัตรปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นการสำรวมของพระเณรอันเป็นศิษยานุศิษย์อยู่ในเสนาสนะป่าหรือบริเวณใกล้เคียง ล้วนดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย งดงาม

เรียบร้อยงดงามเหมือนกับที่เคยปรากฏผ่าน ‘สุบินนิมิต’ ในกาลอดีต