คอลัมน์ คติ-สัญลักษณ์
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
เป็นความเชื่อของพุทธฝ่ายเถรวาท ที่เชื่อว่า เมื่อพุทธศาสนาของพระสมณโคดมพุทธเจ้าเสื่อมไปหลังจากประกาศพระศาสนาได้ 5,000 ปี หลังจากนั้นในเวลาช่วงสุดท้ายของโลกก็จะมีพระพุทธเจ้านามพระศรีอารยเมตไตรยมาตรัสรู้และสั่งสอนพระธรรมแก่สัตว์โลกอีกครั้ง
ในเรื่องนี้ทางพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาทกล่าวถึงชื่อของผู้จะมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในอนาคตอีก 10 พระองค์ ในองค์แรกนั้นคือพระศรีอารยเมตไตรย ซึ่งหมายถึง อชิตมาณพ ศิษย์คนหนึ่งของพราหมณ์ซึ่งมีอายุมากถึง 120 ปี พราหมณ์ฝากคำถามอชิตมาณพไปทูลถามปัญหาทางธรรมกับพระพุทธเจ้า
แต่ในพุทธประวัติเขียนว่า อชิตมาณพเมื่อได้ฟังคำตอบจากพระพุทธเจ้าแล้ว จึงขอบวชจากพระพุทธเจ้าเป็น เอหิภิกขุ มีชื่อว่า อชิตเถระ เป็นอสีติมหาสาวก 80 องค์สำคัญ แต่ไม่ได้ระบุว่าดับขันธ์นิพพานไป ณ เมืองใด
ในยุคของพระศรีอารยเมตไตรยนี้ เชื่อกันว่า พระศาสนาจะมีความรุ่งเรืองมีพระอริยบุคคลมากกว่าสมัยศาสนาของสมณโคดม รวมทั้งประชาชนจะมีความสุข ไม่มีการเบียดเบียนกัน มีต้นไม้พิเศษ เรียกว่า ต้นกัลปพฤกษ์ ที่จะบันดาลทุกสิ่งให้ตามความปรารถนาของประชาชน
ศรีอารยเมตไตรยแปลว่า ผู้มีมหากรุณาแก่สรรพสัตว์ พุทธศิลป์ของพระศรีอารยเมตไตรยมีหลายรูปแบบ ทั้งที่เป็นรูปของเทวดาทรงเครื่องไม่มีรัศมี (คล้ายกับรูปของพระไวยโรจนพุทธเจ้า)
ที่รู้จักกันโดยทั่วไปก็คือ หลวงพ่อโต วัดอินทรวิหาร เทเวศร์ บางขุนพรหม และพระรูปสัมฤทธิ์ปิดทอง เป็นพระภิกษุศีรษะโล้น ไม่มีเปลวรัศมี ที่วัดไลย์ จังหวัดลพบุรี
