คอลัมน์ ชมรมพระเครื่อง
แทน ท่าพระจันทร
สวัสดีครับท่านผู้อ่านที่รักทุกท่าน เรื่องของชื่อพระเครื่องนั้นสำคัญไฉน ในปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงชื่อพระเครื่อง ในอดีตเป็นชื่อใหม่กันอยู่พอสมควร มีพระสกุลลำพูนอยู่อย่างหนึ่งคือ “พระบางกรุวัดพระคง” ปัจจุบันก็เรียกกันว่า “พระคงทรงพระบาง” ผมคนรุ่นเก่าก็งงอยู่พักใหญ่ ต่อมาเห็นองค์พระจึงเข้าใจว่า อ้อเขามาตั้งชื่อกันใหม่ ไปถามเซียนบางท่าน ก็อธิบายเสียยืดยาวว่า ชื่อนี้แหละเขาเรียกกันมานมนานแล้ว ผมเองก็งงต่อ เพราะอาจารย์ตรีฯ ท่านเขียนเรื่องพระสกุลลำพูน และพิมพ์เป็นเล่มในปีพ.ศ.2503 ก็เรียกชื่อว่า “พระบาง” ต่อด้วยกรุวัดพระคง เอ้าก็ว่ากันไป เรียกไงเรียกกัน ขอให้เข้าใจก็แล้วกัน
ครับพระที่ขุดได้ที่วัดพระคงฤๅษี ลำพูนนั้น พระส่วนใหญ่ที่พบจะเป็นพระคง องค์พระส่วนที่เป็นลำพระองค์อวบอ้วนล่ำสัน การวางแขนซ้ายทิ้งลงมาตรงๆ และหักข้อศอก แบบมุมฉาก
ส่วนพระอีกแบบที่พบแต่มีจำนวนน้อยกว่า พุทธลักษณะคล้ายกับพระคง รายละเอียดองค์ประกอบต่างๆ จะเป็นแบบเดียวกัน แต่เป็นคนละแม่พิมพ์กัน องค์พระลำพระองค์จะสะโอดสะองกว่า ไม่ล่ำอวบอ้วนเท่าพระคง การวางแขนซ้ายขององค์พระจะกางออกเล็กน้อย และการหักข้อศอกก็จะเป็นมุมเฉียง
บันทึกการขุดพบของอาจารย์ตรีฯ นั้นเขียนไว้ว่าพระที่พบในวัดพระคง พบพระคงและพระบาง ข้อแตกต่างคร่าวๆ ก็เป็นอย่างที่กล่าวไว้ในขั้นต้น ในการตั้งชื่อพระก็ตั้งชื่อเพื่อให้รู้ว่า เป็นคนละพิมพ์ทรงกันเท่านั้น และก็คิดแบบง่ายๆ องค์พระล่ำสันบึกบึนก็เรียกว่า “พระคง” พอพบอีกรูปแบบคล้ายๆ กัน องค์พระสะโอดสะองกว่าก็เรียกว่า “พระบาง”
ต่อมาในปีพ.ศ.2484-85 ซึ่งบ้านเมืองอยู่ในช่วงสงครามอินโดจีน ประชาชนกำลังตื่นตัวเสาะหาพระเครื่องกันมาก ก็มีคนไปขุดหาพระเครื่องที่วัดดอนแก้ว และพบพระหลากหลายชนิด
เช่น พระเปิม พระบาง พระฤๅ พระเลี่ยง พระสาม พระสิบสอง ฯลฯ พระชนิดหนึ่งที่มีพุทธลักษณะคล้ายๆ กับพระที่พบที่กรุวัดพระคง ก็คือพระบาง แต่เป็นคนละพิมพ์กัน โดยรวมรายละเอียดคล้ายคลึงกันกับพระบางที่พบที่กรุวัดพระคง จึงเรียกกันว่าพระบางตาม พระกรุวัดพระคงที่ขุดพบก่อน
รายละเอียดที่แตกต่างกับพระบางของกรุวัดพระคงคร่าวๆ ก็คือ กิ่งโพธิ์ด้านบนพระเศียร 3 กิ่งของกรุวัดดอนแก้วจะแข็งตรงชี้ขึ้นไปเฉยๆ ส่วนพระบางที่พบในวัดพระคงนั้น กิ่งโพธิ์ด้านบนพระเศียรจะอ่อนช้อยคดโค้งกว่า องค์พระของกรุวัดดอนแก้วก็จะดูแข็งๆ กว่า ของกรุวัดพระคงซึ่งดูอ่อนช้อยกว่าเช่นกัน
ครับต่อมาในปัจจุบัน มีการเปลี่ยนชื่อ “พระบางกรุวัดพระคง” มาเป็น “พระคงทรงพระบาง” ก็ว่ากันไป แต่สงสัยแค่นิทานที่บอกว่าคนโบราณเขาเรียกกันว่าพระคงทรงพระบางนี้แหละ แถมอ้างอาจารย์เชียร ว่าท่านก็เรียกแบบนี้
ผมเองในสมัยก่อนก็สนิทกับอาจารย์เชียร ซื้อหาพระสกุลลำพูนด้วยกัน นำมาวิเคราะห์และศึกษา พระที่ขึ้นมามีขี้กรุก็ล้างด้วยกัน ศึกษาหาวิธีล้างเพื่อไม่ให้พระเสียผิวด้วยกัน ก็เลยงงที่เขาอ้าง แต่ก็ว่ากันไปตามยุคสมัย ผมไม่ได้เถียงเพื่อเปลี่ยนชื่อหรอก เรียกไงเรียกกัน ขอให้เข้าใจตรงกันก็พอ และเล่นหาพระแท้ก็แล้วกันครับ
ในวันนี้ผมได้นำรูปพระคง กรุวัดพระคง พระบาง กรุวัดพระคง พระบาง กรุวัดดอนแก้ว มาให้ชมเปรียบเทียบกันครับ
ด้วยความจริงใจ
