คอลัมน์ อริยะโลกที่6
“ถ้ามีวัตถุมงคลของหลวงปู่หินอยู่กับตัวแล้ว ก็ไม่ต้องไปแสวงหาสิ่งใดอีก” เป็นคำกล่าวของศิษยานุศิษย์รุ่นแล้วรุ่นเล่าของ “หลวงปู่หิน ถาวโร” หรือ “พระครูวิจารณ์ธรรมกิตติ” พระเกจิชื่อดังแห่งเมืองระยองและภาคตะวันออก
ถึงแม้ว่าละสังขารจากไปอย่างสงบ มานานกว่า 50 ปีแล้ว แต่ความเลื่อมใสศรัทธายังคงมิรู้เสื่อมคลาย ยังคงยึดถือในหลักคำสอนที่พร่ำสอนญาติโยมว่า “อย่าตั้งตนไว้บนความประมาท”
มีนามเดิมว่า หิน หอมหวาน เกิดเมื่อ วันเสาร์ที่ 3 ธ.ค.2424 ตรงกับขึ้น 12 ค่ำ เดือนอ้าย ที่ ต.ทับมา อ.เมือง จ.ระยอง บิดา-มารดาชื่อ นายปล่อง และ นางทบ หอมหวาน มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 5 คน หลวงปู่หิน เป็นบุตรคนที่ 3
ในช่วงเยาว์วัย อายุ 12-13 ปี อยู่ศึกษาเล่าเรียนหนังสือกับพระภิกษุที่วัดทับ พออ่านเขียนได้เล็กน้อย ก่อนย้ายกลับมาอยู่กับครอบครัว ช่วยเหลือบิดามารดาประกอบอาชีพทำนา
เมื่ออายุ 24 ปี นายหิน เข้าพิธีอุปสมบท ที่พัทธสีมาวัดจันทอุดม (วัดเก๋งที่ตั้งโรงพยาบาลระยองในปัจจุบัน) โดยมี พระครูสงฆ์ วัดจันทอุดม เป็นพระอุปัชฌาย์ พระปลัดแอ๋ว วัดป่าประดู่ เป็น พระกรรมวาจาจารย์ และ พระอธิการเชิง วัดหนองสนม เป็นพระ อนุสาวนาจารย์ เมื่อวันที่ 3 ก.ค.2448 ได้รับฉายาว่า “ถาวโร”
อยู่จำพรรษาเล่าเรียนอักขรสมัยกับอาจารย์ที่วัดหนองสนม เรื่อยมาจนถึง พ.ศ.2456 พรรษาที่ 8 ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดหนองสนมและเป็นพระกรรมวาจาจารย์สวดนาค
พ.ศ.2466 เป็นพระวินัยธร ฐานานุกรมในตำแหน่งของพระครูสมุทรสมานคุณ เจ้าคณะจังหวัดระยอง พ.ศ.2468 เป็นเจ้าคณะ ตำบลเนินพระ พ.ศ.2470 ท่านขอลาออกจากตำแหน่งเจ้าคณะ ตำบลเนินพระ
พ.ศ.2481 ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครู สัญญาบัตร ในราชทินนาม “พระครูวิจารณ์ธรรมกิตติ” พ.ศ.2487 เป็นพระอุปัชฌาย์ พ.ศ.2489 ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะตำบลทับมา
เป็นพระสงฆ์อีกรูปหนึ่งที่มีเถระประวัติอันควรค่าแก่การศึกษาสำหรับเยาวชนรุ่นหลังเป็นอย่างยิ่ง ตลอดชีวิตของการครองสมณเพศของท่าน ล้วนแต่มั่นคงอยู่ในศีลในธรรม
ท่านเป็นผู้ทรงธุดงค์ ชอบจาริกไปอยู่ตามขุนเขาป่าดงดิบ เขตประเทศพม่า โดยไม่เกรงกลัวต่อภัยอันตรายใดๆ จนมีกิตติศัพท์ เลื่องลือเป็นที่ยอมรับ
นอกจากนี้ ยังแตกฉานในภาษาบาลี+ขอม จนได้รับการยกย่องจากฝ่ายบ้านเมืองในสมัยนั้น โดยแต่งตั้งให้ท่านเป็นกรรมการศึกษาอำเภอ วางแผนจัดการศึกษาและสร้างโรงเรียนไว้หลายแห่ง ทำให้วัดหนองสนม เต็มไปด้วยชาวพุทธที่เลื่อมใสศรัทธาในหลวงปู่หิน จนกระทั่งวัดหนองสนม เจริญรุดหน้าไปอย่างรวดเร็ว
ด้านวัตถุมงคลของหลวงปู่หิน จัดสร้างขึ้นมาทั้งหมด 2 รุ่น ในปี พ.ศ.2489 รุ่นแรก เป็นเหรียญทองแดงรูปเสมา ด้านหน้าเหรียญเป็นรูปหลวงปู่หิน ด้านหลังเป็นยันต์ นะเมตตา ส่วนรุ่น 2 เป็นเหรียญรูปไข่เนื้อทองแดง ด้านหน้าเป็นรูปหลวงปู่หิน และด้านหลังเป็นยันต์ ปัจจุบันหายากมาก เพราะจัดสร้างจำนวนน้อย
เมื่อวันที่ 25 พ.ค.2505 ละสังขารอย่างสงบ ที่กุฏิเจ้าอาวาสวัดหนองสนม อันเป็นกุฏิที่ท่านสร้างและอยู่จำพรรษาจนถึงวาระสุดท้าย สิริอายุ 80 ปี พรรษา 56
