คอลัมน์ พันธุ์แท้พระเครื่อง
ราม วัชรประดิษฐ์ www.arjanram.com
วันวิสาขบูชา สันนิษฐานว่าเริ่มต้นครั้งแรกที่ประเทศลังกา เมื่อประมาณปี พ.ศ.420 โดยกษัตริย์แห่ง กรุงลังกา พระนามว่า “พระเจ้าภาติกุราช” ได้ประกอบ “พิธีวิสาขบูชา” ขึ้น เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา จากนั้นกษัตริย์ลังกาพระองค์อื่นๆ ก็ได้ปฏิบัติสืบทอดต่อกันมา
สำหรับประเทศไทยเรานั้น ปรากฏหลักฐานว่าเริ่มต้นครั้งแรกตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี โดยได้รับแบบแผนมาจากประเทศลังกา ด้วยมีความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาอย่างใกล้ชิด มีพระสงฆ์จากลังกาหลายรูปเดินทางเข้ามาเผยแผ่พระพุทธศาสนา พร้อม นำ “ศาสนพิธีวิสาขบูชา” เข้ามาปฏิบัติ จากบันทึกใน “หนังสือนางนพมาศ” มีความกล่าวอ้างถึงสรุปได้ว่า
… เมื่อถึงวันวิสาขบูชา พระเจ้าแผ่นดิน ข้าราชบริพารทั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายใน ตลอดทั้งประชาชนชาวสุโขทัย จะช่วยกันประดับตกแต่งพระนคร ด้วยดอกไม้ พร้อมกับจุดประทีปโคมไฟให้ดูสว่างไสวไปทั่วพระนคร เป็นเวลา 3 วัน 3 คืน เพื่อเป็นการบูชาพระรัตนตรัย ขณะที่พระมหากษัตริย์และบรมวงศานุวงศ์ ก็ทรงศีลและทรงบำเพ็ญพระราชกุศลต่างๆ ครั้น ตกเวลาเย็นก็เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์และนางสนองพระโอษฐ์ ตลอดจนข้าราชการทั้งฝ่ายหน้าและฝ่ายในไปยังพระอารามหลวง เพื่อทรงเวียนเทียนรอบพระประธาน ส่วนชาวสุโขทัยจะรักษาศีล ฟังธรรม ถวายสลากภัต สังฆทาน อาหารบิณฑบาตแด่พระภิกษุสามเณร บริจาคทานแก่คนยากจน ทำบุญไถ่ชีวิตสัตว์ ฯลฯ …
หลังสิ้นสมัยสุโขทัยเข้าสู่สมัยกรุงศรีอยุธยา ประเทศ ไทยได้รับอิทธิพลของศาสนาพราหมณ์มาก ขึ้นทำให้ในช่วงสมัยกรุงศรีอยุธยามาถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ไม่ปรากฏหลักฐานการประกอบพิธีวิสาขบูชาอีกเลย จนล่วงมาถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธ เลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงมีพระราชดำริให้ฟื้นฟู “พิธีวิสาขบูชา” ขึ้นใหม่ ตามแบบอย่างประเพณีเดิมทุกประการเป็นครั้งแรก ในวันขึ้น 14 ค่ำ 15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ เดือน 6 ปี พ.ศ.2360 โดย สมเด็จพระสังฆราช (มี) สำนักวัดราชบูรณะ เป็นผู้ถวายพระพร จึงนับเป็นต้นแบบในการถือปฏิบัติมาจวบจนปัจจุบัน
ด้วย วิสาขปุรณมีบูชา หรือ วันวิสาขบูชา เป็นวันสำคัญยิ่งของพุทธศาสนิกชนทั่วโลก จึงได้มีการจัดสร้างรูปเคารพในรูปแบบพระบูชา-พระเครื่อง เพื่อเป็นการรำลึกถึงและสักการบูชาเพื่อเป็นสิริมงคล ดังนี้
ปางประสูติ เป็นพระอิริยาบถขณะประสูติ อาทิ เป็นรูปจำลองพระพุทธองค์ครั้งประสูติ หรือรูปพระนางสิริมหามายาประทับยืนเหนี่ยวกิ่งไม้ และพระพุทธองค์ประสูติออกทางด้านข้างของพระวรกาย เป็นต้น
“พระพุทธรูปปางประสูติ” ได้ถือกำเนิดเป็นรูปเคารพขึ้นเป็นครั้งแรก ณ ลุมพินีวัน อันเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธองค์ ได้แพร่เหลายเข้ามายังประเทศไทยเมื่อไม่นานมานี้ ด้วยความเชื่อว่าผู้บูชาจะได้เริ่มต้นชีวิตอันเจริญรุ่งเรือง เพราะปางประสูติถือเป็นอากัปกิริยาเริ่มแรกของพระพุทธองค์
ปางตรัสรู้ เป็นพระอิริยาบถประทับนั่งขัดสมาธิ พระหัตถ์ทั้งสองวางหงายซ้อนกันบนเพลา (ตัก) โดยพระหัตถ์ขวาทับพระหัตถ์ซ้าย พระชงฆ์ (แข้ง) ขวาทับพระชงฆ์ซ้าย หรือที่เรียกว่า “ปางสมาธิ” พระพุทธรูปประจำวันพฤหัสบดี อันสื่อถึงการเจริญสมาธิ หมายถึง ปัญญา
ปางปรินิพพาน เป็นพระอิริยาบถประทับนอน หรือที่เรียกกันว่า “พระปางไสยาสน์” พระพุทธรูปประจำวันอังคาร หมายถึง ความไม่เที่ยงแท้แน่นอน การปล่อยวาง และการลดทิฐิ ซึ่งคือวางตนให้เยือกเย็น
อนึ่ง ถ้าสังเกตให้ดีจะเห็นว่า พระปางไสยาสน์ หรือ พระนอน นั้น มีหลายอากัปกิริยา สำหรับ “ปางปรินิพพาน”จะเป็นพระอิริยาบถบรรทมตะแคงเบื้องขวา หลับพระเนตร พระเศียรหนุนพระเขนย (หมอน) พระพาหา (แขน) ซ้ายทอดทาบไปตามพระวรกาย พระกรทาบบนพระปรัศว์ (สีข้าง) พระหัตถ์ขวาวางหงายอยู่ด้านข้างหรือแนบพระอาสนะรองรับพระเศียร พระบาทซ้ายทับซ้อนพระบาทขวา
วันวิสาขบูชา ในวันพุธที่ 10 พฤษภาคมนี้ วัดวาอารามทั่วทั้งประเทศได้เตรียมจัดกิจกรรมเพื่อให้พุทธศาสนิกชนชาวไทยได้ร่วมสร้างบุญกุศล ขอเชิญชวนแฟน “พันธุ์แท้พระเครื่อง” ทุกท่านตั้งมั่นกระทำความดี ทำบุญตักบาตร สร้างบุญกุศล พร้อมร่วมกันเวียนเทียนเพื่อน้อมระลึกถึงพระคุณอันยิ่งใหญ่ของพระพุทธองค์ และอุทิศถวายพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระ ปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชโดยทั่วถึงกันครับผม
