ชนชั้นของสัตว์โลก (5)
คอลัมน์ คติ-สัญลักษณ์
ชวพงศ์ ชำนิประศาสน์
ชนชั้นของสัตว์โลก (5) – บนยอดขององค์เจดีย์หรือสถูป มักจะมีส่วนของเจดีย์ที่แบ่งเป็นชั้นซ้อนกันอยู่ 6 ชั้น คือ สัญลักษณ์ของสวรรค์ที่มี 6 ชั้น เรียกกันว่า ฉกามาพจรสุขหรือสวรรค์ 6 ชั้น เป็นที่อยู่ของเทวดา เรียกว่า อุปปัติเทวดา
เทวดาทั้ง 6 ชั้นนี้ ยังเป็นสัตว์โลกกลุ่มหนึ่งซึ่งยังข้องติดอยู่ในกาม ก็คือ ความยินดีมีสุขอยู่ในรูป รส กลิ่น เสียง อารมณ์ แต่เป็นกามที่เรียกว่า ประณีตกว่ากามของมนุษย์โลก
เทวดาทั้ง 6 ชั้นนี้ยังต้องมีสิทธิและหน้าที่ทั้งทางโลกและทางธรรมต่อกัน ซึ่งขอยกหน้าที่ของเทวดาตามชั้นเหล่านี้ที่มีต่อโลก ต่อบุคคลอื่นๆ มาบรรยายเป็นชั้นๆ ไป
หน้าที่ของเทวดาชั้นแรก คือ ชั้นล่างสุดของสวรรค์ ชื่อ จาตุมหาราชิกาภูมิ มีเมืองใหญ่อยู่ 4 เมือง มีเทวดาผู้เป็นใหญ่ได้แก่ ท้าวธตรฐราช เป็นหัวหน้าแห่งเทวดาทั้งหมด (บางแห่งเรียกท้าวสักกะเทวราช ) มีหน้าที่ในการจัดการด้านศิลปะ วัฒนธรรม ความงาม ทั้งในพื้นที่สวรรค์ และในพื้นที่ของโลกมนุษย์ด้วย
ด้านทิศตะวันตก คือ ท้าววรุณราช ซึ่งหน้าที่สำคัญก็คือ การจัดการดูแลส่วนของความอุดมสมบูรณ์ การรักษาคุณภาพสภาพแวดล้อม การเกษตร ในพื้นที่มนุษย์โลก
ด้านทิศเหนือ ท้าวไพศรพณ์มหาราช บางทีก็เรียก ท้าวเวสสุวัณ หน้าที่ทางโลกก็คือ การจัดการดูแล ควบคุม ทรัพย์สิน เงินทอง ทรัพยากรธรรมชาติ ส่วนด้านทิศใต้คือ ท้าววิรุฬหกราช หรือ พระยม ผู้ปกครองเทวดาหรือยักษ์ที่มีชื่อว่า กุมภัณฑ์
หรือผู้ที่รักษาความยุติธรรม ความสมดุลแห่งโลกให้มีสันติสุข