คอลัมน์ วิถีแห่งการปฏิบัติพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
เสถียร จันทิมาธร
ยังงดำเนินไปตามแนวทางของบาลี คาถา อันปรากฏขึ้นในความรับรู้ของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ระหว่างปฏิบัติ ปรารภความเพียร
ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย
ภิกษุโยคาวจรเจ้า ผู้ได้ศึกษามาก็ดี ภิกษุโยคาวจรเจ้า ที่ไม่ได้ศึกษา เพราะความที่ตนเป็นปุถุชนคนหนา ก็ดี
ให้เอาพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นมูลเหตุ
เอาพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นเนติแบบฉบับ
เอาพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นที่พึ่งอาศัย เสมอด้วยชีวิต
เพราะเรื่องทั้งหลายเหล่านี้ แม้แต่พระตถาคตเจ้าก็ได้กระทบกระทั่งมาแล้วอย่างแสนสาหัส
ทั้งหมดนี้เหมือนกับเป็นคำชี้แนะ ทั้หมดนี้เหมือนกับเป็นแนวทางอันนำไปสู่การเดินตามรอยบาทขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างมั่นแน่ว
มั่นแน่ว จริงจัง ของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
เพียงแต่กล่าวสำหรับ พระอาจารย์วิริยังค์ ได้นำเอารายละเอียด “ท่านเล่าว่า” ของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต มาบรรยายอย่างค่อนข้างพิสดาร
พิสดารอย่างไรต้องอ่าน
พระพุทธองค์ได้ทรงปฏิบัติตัวของพระองค์ให้เป็นแบบอย่างจริงๆ มิใช่เพียงทรงสอนคนอื่นแล้วพระองค์ไม่ทรงปฏิบัติ
เช่น ตอนแรกหลังจากตรัสรู้แล้วจะทรงรับข้าวมธุปายาสจากตะปุสสะและพัลสิลกะก็ทรงหาบาตรเพื่อรับ
และพระองค์ก็ทรงทำพุทธกิจ พุพพัณเห บิณฑบาตัญจะ รุ่งเช้าพระองค์เสด็จไปบิณฑบาตสายัณเห ธัมมะเทสะนัง ตอนบ่ายพระองค์ทรงแสดงธรรมโปรดพุทธบริษัท คือ อุบาสก อุบาสิกา ปเทโส ภิกขุ โอวาทัง พอพลบค่ำพระองค์ก็ทรงประทานโอวาทแก่พระภิกษุและสามเณร
อัฑฒะรัตเต เทวะปัญหานัง ตอนกลางคืนทรงแก้ปัญหาเทวดาทั้งหลาย
ปัจจุสเสวะ คเต กา เล ภัพพา ภัพเพ วิโลกานัง ในเวลาใกล้รุ่งพระพุทธองค์ก็ ทรงตรวจดูว่า สัตว์โลกจะมีผู้ใดบ้างที่มีวาสนาบารมีอันจะพึงได้รับพระธรรมเทศนา พระองค์ทรงใคร่ ครวญแล้วทรงทราบว่าก็จะเสด็จไปโปรดให้เขาเหล่านั้น ได้รับผลแห่งธรรม
นอกจากนั้น พระ องค์จะทรงปฏิบัติตามธรรมวินัยที่พระองค์ทรงบัญญัติ
เช่น การทรงจีวร การฉันเฉพาะในบาตร แม้กระทั่งจวนจะเสด็จดับขันธปริ นิพพานพระองค์ก็ยังทรงอุ้มบาตรได้ตลอดเวลา
นับบแต่วันที่พระองค์ตรัสรู้แล้วพระองค์จะทรงเปี่ยมพระทัยถึงความมีพระเมตตาต่อมนุษย์ทุกถ้วนหน้า ไม่เลือกชั้นวรรณะ
ทรงกระทำประโยชน์แก่เขาทั้งหลายโดยมิได้คิดเพื่อจะเอาสิ่งหนึ่งสิ่งใดเป็นเครื่องตอบแทนเลย
ทรงเสียสละอย่างจริงใจแท้
แม้บางครั้งพระองค์จะทรงเหน็ดเหนื่อยด้วยการบำเพ็ญประโยชน์แก่ผู้อื่นอย่างหนักแต่พระองค์ก็ทรงกระทำอย่างไม่เห็นแก่ความเหน็ดเหนื่อยนั้นแต่ประการใด
“การที่ให้ถือเอาพระพุทธองค์เป็นแบบฉบับ”
ย่อมเป็นประการสำคัญอย่างยิ่ง เพราะถ้าสาวกไม่ถือเอาพระพุทธองค์เป็นแบบอย่างแล้วจะเป็นเพียงอาศัยการอยู่ในพุทธศาสนาเพียงเพื่อหาความสุขอันไม่ถูกทาง เช่น ไม่มีเมตตากรุณา ไม่มีการเสียสละ
แม้แต่จะปฏิบัติธรรมวินัยถึงจะเป็นบรรพชิตแล้วก็ยังไม่ยอมเสียสละ เอาแต่ความโลภ โกรธ หลง
แม้แต่การเที่ยวไปบิณฑบาตก็หาว่าเสียเกียรติ หรือว่าการแสดงธรรมก็ต้องมีกัณฑ์เทศน์เป็นเครื่องตอบแทน จะบำเพ็ญศาสนกิจก็ต้องหวังปัจจัยลาภ ในที่สุด ก็ลืมความเป็นสมณะเสียสิ้น
นี้คือ ไม่ถือเอาพระพุทธองค์เป็นเนติแบบฉบับ
จากนี้จึงเห็นได้ว่า เส้นทางที่องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเน้นย้ำอย่างจำหลักหนักแน่นเป็นอย่างยิ่ง โดยเอาตัวท่านเองเป็นเครื่องทดลอง
คือ ปริยัติ ต้องประสานกับ ปฏิบัติ
กล่าวอย่างภาษาปรัชญาทั่วไป คือ ทฤษฎีต้องประสานกับการปฏิบัติ
หากไม่มีการปฏิบัติ สิ่งที่ร่ำเรียนมาคือปริยัติก็สถิติอยู่แต่กับตำรา อยู่แต่กับหนังสือ การปฏิบัติจึงเป็นเครื่องตรวจสอบอย่างยอดเยี่ยมของปริยัติ หากไม่มีการปฏิบัติก็ไม่สามารถยืนยันได้ถึงความถูกต้องเป็นจริงของปริยัติ
ก็จะเป็นเรื่องเลื่อนลอย ไม่เป็นจริง และไม่เป็นจริงอันประเสริฐ
