จิตรวม เอกัคคตา

วิถีแห่งการปฎิบัติ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต

เสถียร จันทิมาธร

เส้นทางระหว่างถ้ำสาริกา นครนายก กับ ถ้ำสิงโต เขาพระงาม ลพบุรี ของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต สำนวนเขียน พระอาจารย์ทองคำ จารุวัณโณ มีรายละเอียดน่าตื่นตามากกว่า

1 เมื่อเสร็จกิจจากการปฏิบัติ ปรารภความเพียร ณ ถ้ำสาริกา นครนายก กลับคืนสู่วัดปทุมวนาราม กรุงเทพมหานคร

“ท่านพิจารณาว่าจะออกแสวงหาวิเวกปรารภความเพียรต่อ พิจารณาได้ในสมาธินิมิตว่า มีถ้ำๆ หนึ่งอยู่บนเขา มีลักษณะผินหน้าไปทิศนั้น มีสัญลักษณ์อย่างนั้นๆ ท่านจึงว่าเราควรจะไปเจริญสมณธรรมที่นั่น”

1 เมื่อมีโอกาสไปนมัสการ พระอุบาลีคูณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ณ วัดบรมนิวาส ก็นำความจากสมาธินิมิตกราบเรียนถาม

“ถ้ำที่ว่านี้อยู่เขาพระงาม จังหวัดลพบุรี”

เป็นคำตอบจาก พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) เป็นอีกข้ออ้างอิง 1 ของความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่าง พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) กับ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต

กระนั้น ความต่อจากนี้น่าสนใจ ควรติดตาม

ท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ ซื้อตั๋วรถไฟถวาย ก็เดินทางจากกรุงเทพฯ สู่ลพบุรีด้วยขบวนรถไฟ

อยู่ที่นั่นมีโยมผู้หญิงมาถวายบิณฑบาตพร้อมกับบุตรสาวทุกวันด้วยความศรัทธาและเลื่อมใส

มีเพื่อนสหธรรมิก 4-5 รูป

ทุกรูปก็ตั้งหน้าตั้งตาทำความเพียร ไม่รบกวนกัน ต่างคนต่างอยู่ นอกจากทำข้อวัตรเท่านั้นจึงรวมกัน

เดือนอ้ายผ่านไป เดือนยี่ผ่านไป เดือนสามย่างเข้ามา การเจริญสมณธรรมเป็นไปอย่างสม่ำเสมอ

พอถึงวันเพ็ญ เดือน 3 พิจารณาได้ความว่า

เราบำเพ็ญสมณธรรมมาถึงบัดนี้ก็เป็นเวลาถึง 12 ปี ทุกอย่างพร้อมแล้วที่จะทำที่สุดแห่งทุกข์ในวัฏสงสารได้ในคืนวันเพ็ญนี้

พอรู้อย่างนี้แล้ว ก็เตรียมการงานที่เคยทำ เป็นต้นว่า การปัดกวาดบริเวณกุฏิ ตลอด จนการสรงน้ำ จัดแจงที่อยู่ ที่นั่งให้พร้อม ถึงเวลาเดินจงกรมก็เดิน พอได้เวลานั่ง สมาธิก็นั่ง พอหันหน้าสู่ทิศตะวันออก

รู้สึกโล่งในจิตก็เข้าสมาธิทันที

พอนั่งได้ไม่นานเกิดอาการวิตกกังวลขึ้นทางจิตใจ ทาง ร่างกายก็มีอาการเจ็บแสบร้อนโหมขึ้นมาแต่เรื่องนี้เคยผ่านมาแล้วสมัยยังอยู่ถ้ำสาริกาจึงระงับได้บ้าง

พอจิตสงบหน่อยหนึ่งจิตก็สว่างไปข้างหน้า

ปรากฏเห็นหญิงผู้เป็นบุตรสาวของโยมอุปัฏฐากยืนร้องเรียกความรักจากท่านอยู่ ซึ่งปกติก็ไม่เคยมี ไม่เคยพบเห็น ถือเป็นเรื่องธรรมดาจิตไม่เคยมีความยินดีอะไร

แต่ในนิมิตปรากฏเช่นนั้น

ก็พิจารณาว่า อันเรื่องเกิด แก่ เจ็บ ตาย เราก็ได้พิจารณามาอย่างช่ำชองแล้วจะมาหลงอีกหรือ พอกำหนดดังนี้ หญิงนั้นก็แก่เฒ่าล้มตายลง เหลือแต่กองกระดูกหายไปในแผ่นดิน

จิตก็ถอนออกมาเป็นจิตธรรมดา ทุกขเวทนายังมีอยู่ จึงกำหนดจิตพิจารณาลงไปอีก ปรากฏเป็นความสว่างออกไปข้างหน้า เมื่อจิตรวมแล้วเห็นคนใหญ่โตในความรู้สึกว่าเป็นยักษ์ เดินถือกระบองจากภูเขาข้างหน้าเข้ามาหา

มีความรู้สึกว่ายักษ์จะตีหัว พอได้สติก็นึกได้ทันทีว่า อำนาจใดๆ ในโลกทั้ง 3 ไม่มีอานุภาพใดจะเหนือกว่าพระพุทธานุภาพไปได้

พอกำหนดได้ดังนี้ภาพนั้นก็หายไป

จิตถอนออกมาอีก คราวนี้เวทนา วิตก จางลงไปมากแต่ยังไม่หมด กำหนดพิจารณาอีกจิตก็รวมลงไป ปรากฏว่าฝนตกน้ำนอง ชุ่มชื่นขึ้นมามีกำลังปีติซาบซ่านไปทั่ว มีความสุขและจิตเข้าถึงเอกัคคตาญาณ มีกายปัสสัทธิ กายสงบ จิตปสัททธิ จิตสงบ กายลหุตา กายเบา จิตตะลหุตา จิตเบา

กายปาคุญญะตา กายควรแก่การงาน จิตตะปาคุญญตา จิตควรแก่การงาน

เหล่านี้คือกระบวนการเปลี่ยนผ่านของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ท่ามกลางการปรารภความเพียร

จาก วิตก ความตรึก ไปสู่ วิจาร ตรอง ไปสู่ ปีติ ความอิ่มใจ ไปสู่ สุข ความสบายใจ และลงเอย ณ เอกัคคตา ความมีอารมณ์เป็นหนึ่ง

ทุกอย่างล้วนเป็นเส้นทางแห่งสมาธิ