โลกนี้ราบลงหมด

คอลัมน์ วิถีแห่งการปฏิบัติพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต

เสถียร จันทิมาธร

เรื่องราวของ “ดินหนุนดิน” เมื่อปรากฏผ่านสำนวนเขียน พระอาจารย์วิริยังค์ สะท้อนรากที่มาอันแตกต่างออกไป

แตกต่างออกไป 1 ระบุว่าเป็นเหตุการณ์หลังปี พ.ศ.2457

ขณะเดียวกัน ที่น่าสนใจ 1 ระบุลงไปว่า “ท่านก็ได้รับการขอร้องจากท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ ให้จำพรรษาที่กรุงเทพฯ ท่านได้เลือกเอาวัดสระปทุมเป็นที่จำพรรษา ท่านก็พยายามมาที่วัดบรมนิวาสทุกๆ วันธรรมสวนะฟังท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ เทศน์”

ใครที่ได้สัมผัสงาน พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ไม่ว่าที่รวมเล่มในชื่อ เตือนใจเพื่อนบ้าน หรือที่รวมเล่มในชื่อ ประมวลธรรมบรรยาย ตลอดจนในชื่อ พระธรรมเทศนา ทั้งเล่ม 1 เล่ม 2 ย่อมประจักษ์

ประจักษ์ว่านอกจากเป็นข้อเขียนอันท่านรจนาขึ้นต่างกรรม ต่างวาระ หากยังเป็นธรรมเทศนาเนื่องในวันธรรมสวนะอันลือชื่อของท่าน

โดยเฉพาะบทว่าด้วยพุทธคุณ ซึ่งเริ่มจากบท อรหัง สัมมา สัมพุทโธ

เรื่องราวในห้วงเวลาของการพำนักอยู่วัดปทุมวนาราม และเดินทางไปศึกษาและฟังธรรมเทศนายังวัดพระบรมนิวาสนี้ พระอาจารย์วิริยังค์ เขียนเอาไว้ค่อนข้างพิสดาร

โปรดอ่าน

วัดสระปทุมมีอาจารย์สอนกัมมัฏฐานอยู่องค์หนึ่งเป็นผู้มีชื่อเสียงมาก ท่านสอนแบบอานาปานสติคือให้ตั้งใจอยู่ที่ลมแล้วก็กำหนดตั้งไว้

เช่นครั้งแรกให้ตั้งอยู่ที่กระหม่อม เมื่อดีแล้วก็ลดลงมาที่หน้าผาก

เมื่อดีแล้วก็ให้ตั้งอยู่ที่ปลายจมูก เมื่อดีแล้วก็ให้ตั้งอยู่ที่หน้าอก เมื่อดีแล้วก็ให้ตั้งอยู่ที่สะดือ กำหนดลมพร้อมกับบริกรรมว่า พุทโธ พุทโธ

ให้นับพุทธ 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-20-30-40-50-60-70-80-90-100

แล้วทวนกลับ 100-90-80-70-60-50-40-30-20-10-4-3-2-1 ทวนไปทวนมา

ท่านได้สังเกตดู คนบางคนได้รับความเย็นใจมากพอสมควร นับว่าเป็นทางที่ให้เกิดความสงบได้

แต่ท่านเล่าว่า มันเป็นการเกินความจำเป็นที่จะกำหนดเช่นนั้น เพราะเมื่อเรามีความสงบแล้วก็ควรปล่อยแล้วรักษาแต่สติให้คงอยู่ ไม่ต้องนับ แต่เมื่อท่านสังเกตดูเหตุการณ์แล้วก็ไม่ว่าหรือตำหนิอะไรในที่นั้น

แม้เขาจะทำอยู่เช่นนั้นก็ไม่เห็นบาปกรรมอะไร เป็นกุศลแก่เขาอย่างมากมายอยู่แล้ว

เมื่อผู้ใดบำเพ็ญภาวนาก็เป็นเหตุ เป็นบ่อเกิดกุศลผลบุญที่บุคคลจะพึงกระทำได้ยาก การที่ท่านเดินไปวัดบรมนิวาสทุกวันพระนั้น แม้เส้นทางจากวัดสระปทุมดูเหมือนจะไกลมิใช่น้อยแต่กลับเป็นใกล้เพราะขณะที่เดินไปท่านภาวนาไปด้วย

ในวันหนึ่งขณะที่ท่านกำลังเดินไปนั้น กำหนดจิตสงบลง ปรากฏว่าเหมือนกับแผ่นดินยุบลงไป แลดูไปทุกอย่างที่ไม่มีอะไรที่จะถือได้ว่าตัวตน

เดินเหมือนกับชั่วอึดใจเดียวก็ถึงวัดบรมนิวาส

ระหว่าง พระอาจารย์วิริยังค์ กับ พระอาจารย์ทองคำ จารุวัณโณ ดูเหมือน “เส้นทาง” จากวัดสระปทุมกับวัดบรมนิวาสจะสวนกัน

นั่นเป็นเรื่องของ “เส้นทาง”

เป็นเส้นทางที่ดูเหมือนว่าเส้นทางของ พระอาจารย์ทองคำ จารุวัณโณ กับ เส้นทางของ พระอริยคุณาธาร (เส็ง ปุสโส) จะเป็นเช่นเดียวกัน

กระนั้น หากพิจารณาจากสำนวนเขียน พระอาจารย์วิริยังค์ ภาพในสมาธิจิตเช่นนี้ก็เคยเกิดขึ้นระหว่างปฏิบัติ ปรารภความเพียรอยู่ ณ ถ้ำสาริกา นครนายก ภายหลังจากเผชิญกับ “ยักษ์” ในทางสมาธิจิต

มีสิ่งหนึ่งอันเป็นประการสำคัญซึ่งเป็นมลทินของใจ นั่นคือการพะว้าพะวังของการปรารถนาพระโพธิญาณและก็กลับไม่ปรารถนาเช่นนั้นหันมาเพื่อความพ้นทุกข์อันจะพึงได้บรรลุธรรมอันยิ่งใหญ่ในขณะนั้น

นี่เองที่ทำให้มีมลทินเป็นเครื่องสะกิดใจไว้ แต่เมื่อได้สละแล้วท่านจึงมิได้คำนึงถึงสิ่งอื่นอันเป็นเหตุให้ต้องประสบสิ่งอันเป็นที่หวาดกลัวต่างๆ ที่เกิดขึ้นนั่นแล้ว ปรากฏว่าทุกอย่างในโลกนี้มีสภาพเป็นอันเดียว ดุจหน้ากลองชัย โลกนี้ราบลงหมด คือสว่างราบเตียน

ร่างกายของท่านก็ปรากฏว่าประมวลกันเข้าดังเดิม

ไม่ว่ารายละเอียดของ พระอาจารย์วิริยังค์ และของ พระอาจารย์ทองคำ จารุวัณโณ จะแตกต่างบ้าง

แต่จุดร่วมเหมือนกันอย่างที่สุด คือ ทั้ง พระอาจารย์วิริยังค์ และ พระอาจารย์ทองคำ จารุวัณโณ ให้บทบาทและความหมายที่ถ้ำสาริกา กับ ที่ถ้ำสิงโต วัดเขาพระงาม มีความสำคัญ

สำคัญในขั้นรู้แจ้งแทงตลอดในทางธรรม