วัดภูมินทร์ จังหวัดน่าน

คติ สัญลักษณ์สถาปัตยกรรมไทย

นายช่าง

ในบรรดาอาคารทางพุทธศาสนา วัดภูมินทร์ จังหวัดน่าน ดูจะเป็นอาคารทางศาสนาที่บรรลุแนวความคิด ที่เรียกว่าเป็นอาคารที่มีคติและสัญลักษณ์ที่ชัดเจนตามความเชื่อจักรวาลทัศน์ในไตรภูมิกถามากที่สุดอาคารหนึ่ง

เริ่มแต่ช่อฟ้ากลางหลังคาของวิหาร ที่เป็นสัญลักษณ์ของศูนย์กลางจักรวาล คือยอดเขาพระสุเมรุ

หลังคาที่ลดหลั่นกันลงมา คือสัญลักษณ์ของทิวเขาที่ล้อมรอบเขาพระสุเมรุ

พระประธานเป็นพระพุทธรูป 4 พระองค์ ที่หมายถึง พระพุทธเจ้าทั้ง 4 พระองค์ที่อุบัติขึ้นแล้วในภัทรกัปป์ คือ

1. องค์ที่ ๑ มีพระนามว่า พระกกุสันโธ

2. องค์ที่ ๒ มีพระนามว่า พระโกนาคม

3. องค์ที่ ๓ มีพระนามว่า พระกัสสปะ

4. องค์ที่ ๔ มีพระนามว่า พระโคดม

ซุ้มประตูทั้ง 4 ทิศ ที่ประตูมีรูปเป็นเทวดา น่าจะหมายถึงท้าวจัตุโลกบาล หรือเทวดารักษาโลก หรือหมายถึง อนุทวีปทั้ง 4 ซึ่งจะมีตัวรูปสัตว์ที่ทางเข้าพระอุโบสถไม่เหมือนกันทั้ง 4 ประตู

พญานาค ที่เลื้อยทอดมายังทางเข้าด้านหน้าคือ ตัวแทนของทะเลสีทันดรที่ล้อมรอบทิวเขาที่ล้อมเขาพระสุเมรุ

สิงห์ ก็คือ สัตว์ในป่าหิมพานต์ที่อยู่ในชมพูทวีป

พระอุโบสถและพระวิหารหลังนี้จึงเป็นสถาปัตยกรรมทางศาสนาที่ใช้คติและสัญลักษณ์ทางความเชื่อของจักรวาลทัศน์ได้ชัดเจนที่สุดหลังหนึ่ง