คอลัมน์ วิถีแห่งการปฎิบัติ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
เสถียร จันทิมาธร
อาการอันบังเกิดขึ้นกับ พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ชวนให้ย้อนรำลึกไปยังประสบการณ์ธรรมปรารภความเพียร พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ในพรรษา 3 ณ วัดเลียบ อุบลราชธานี
สำนวนเขียน พระอาจารย์ทองคำ จารุวัณโณ บรรยายว่า
ในพรรษา 3 นั้นเองก็รู้จักจิตรวมเป็นสมาธิ พอจิตรวมเป็นอัปปนาสมาธิปฐมฌานอุคคหนิมิตก็ปรากฏว่า ตัวของท่านมานอนตายอยู่ข้างหน้าห่างประมาณ 1 วา มีสุนัขตัวหนึ่งลากไส้ออกไปกิน
จึงกำหนดอยู่ในนิมิตนั้นจนร่างนั้นเน่าผุเปื่อย เห็นหลายศพทั้งตายเก่าตายใหม่ แร้ง กา สุนัข ทึ้งกัดกินอยู่ เหลือแต่ร่างกระดูกเต็มไปหมดทั้งวัน
เริ่มมองเข้ามาในตน ก็เห็นแต่ร่างกระดูก
มองเพื่อนพระ เณร ก็เห็นแต่ผ้าจีวรคลุมร่างกระดูก เนื้อหนังตับไตไส้พุงไม่มี
เวลาไปบิณฑบาต มองดูชาวบ้านก็เห็นแต่เครื่องนุ่งห่มห่อกระดูก เวลาพูดกันเห็นแต่ฟันกระทบกันทำให้เกิดเป็นเสียง
นึกแล้วอยากหัวเราะ แต่มีสัญญาณบอกว่า “อย่านะ เดี๋ยวเป็นบ้า”
ประสบการณ์ธรรม ปรารภความเพียร พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต เป็นเช่นนั้นในพรรษา 3 ณ วัดเลียบ อุบลราชธานี เป็นเช่นนั้น
ประสบการณ์ พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ณ วัดสุทัศน์ อุบลราชธานี ก็เป็นเช่นนั้น
ยิ่งกว่านั้น ระหว่างพำนักในกรุงเทพมหานคร และจรไปมาระหว่างวัดปทุมวนารามกับวัดบรมนิวาส พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ก็มีประสบการณ์อันชวนให้พิจารณา
สำนวนเขียน พระอาจารย์วิริยังค์ บรรยายเอาไว้ว่า
ขณะเดินออกจากวัดบรมนิวาสไปถึงถนนหลวงขณะที่กำลังเดินไปอยู่นั้นเวลาจิตกำลังดูดดื่มในอรรถปฏิบัติมาก ทั้งเดินไปทั้งเจริญอสุภกรรมฐานไปเรื่อยๆ ขณะนั้นได้มองเห็นผู้หญิงแขกคนหนึ่งกำลังเดินอยู่ข้างหน้า
ประเดี๋ยวเดียวผู้หญิงแขกคนนั้นปรากฏว่ามีร่างกายอ้วนขึ้นทุกที นึกแปลกใจว่าทำไมจึงเป็นเช่นนั้น หนักเข้ามิใช่อ้วนเสียแล้ว นั่นคือทั้งตัวกำลังพองเน่าขึ้นอืด มีน้ำเลือด น้ำหนองไหลเยิ้มไปทั้งตัว พวกหมู่หนอนชอนไชและแมลงวันไต่ตอมไปมา
ที่สุดเลือดเนื้อและหนังเอ็นก็เปื่อยเน่า ย่อยยับเหลือแต่โครงกระดูกติดต่อกันไว้
แล้วก็ได้เห็นว่าโครงกระดูกนั้นเดินไปได้ จะปรากฏเป็นชายหรือหญิงก็หาไม่ จึงได้เกิดความอัศจรรย์เป็นอย่างมาก
ประสบการณ์ธรรม ปรารภความเพียร พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต เป็นเช่นนี้
ประสบการณ์ธรรม พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ระหว่างกำลังสอนหนังสือนักเรียนชายหญิง ก็เป็นเช่นนี้
พื้นฐาน พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม เกิดเมื่อปี 2432 เป็นคนบ้านหนองขอนตำบลหัวสะพาน อำเภออำนาจเจริญ จังหวัดอุบลราชธานี อุปสมบทกรรม เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2452 ณ วัดสุทัศน์ อุบลราชธานี
มี สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (ติสโส อ้วน) เป็นพระอุปัชฌาย์ ท่านเจ้าคุณพระศาสนดิลก (เสน ชิตเสโน) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระปลัดทัศน์ เป็นพระอนุสาวนาจารย์
พ.ศ.2458 ได้กราบนมัสการ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ณ วัดบูรพา อุบลราชธานี
คำชี้แนะทางธรรม ปรารภความเพียร ได้บังเกิดภาพนักเรียนเป็นโครงกระดูกนั่งอยู่เต็มห้องไปหมด ไม่มีหนังหุ้มอยู่เลยสักคนเดียว แม้จะพยายามขยี้ตาดูก็เห็นเป็นเช่นนั้น ที่สุดก็เกิดความสังเวชใจแล้วก็เกิดความเบื่อหน่ายต่อสังขาร
อาการที่เห็นเป็นอยู่เช่นนั้นเป็นเวลานานจนนักเรียนพากันสงสัยว่าทำไมครูจึงนั่งนิ่งอยู่เช่นนั้น
ทุกคนเงียบกริบ
เวลาได้ล่วงไปนานโขทีเดียวตาของ พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม จึงค่อยปรากฏเห็นร่างของเด็กนักเรียนมีเนื้อหนังขึ้นจนปรากฏเป็นปกติ
ครูจึงได้กล่าวกับนักเรียนขึ้นว่า
“นักเรียนทุกคน บัดนี้ครูจะขออำลาออกจากความเป็นครูตั้งแต่บัดนี้แล้ว เนื่องจากครูได้เกิดความรู้ในพระพุทธศาสนาได้เห็นความจริงเสียแล้ว”
จากนั้น พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ก็มุ่งไปทางปฏิบัติ บำเพ็ญสมณธรรม มั่นแน่ว
จึงอาจกล่าวได้ว่า พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม เป็นศิษย์คนแรกของ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
หากดูจากสายสัมพันธ์ที่ สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (ติสโส อ้วน) เป็นพระอุปัชฌาย์ ก็ยึดโยงไปยัง พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ได้อย่างเด่นชัดยิ่ง
เพราะ ติสโส อ้วน คือศิษย์ซึ่ง สิริจันโท จันทร์ ฝากความหวังไว้เป็นอย่างสูง
