อาจารย์เกิ่ง อธิมุตตโก

คอลัมน์ วิถีแห่งการปฏิบัติ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต

เสถียร จันทิมาธร

ปีพ.ศ.2468 สำหรับ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ณ เสนาสนะป่า อำเภอท่าบ่อ จังหวัดหนองคาย มีเรื่องควรจดจารบันทึกไว้หลายประการ

ในพรรษานั้น พระอาจารย์เสาร์ กันตสีโล ก็อยู่ไม่ไกลเท่าใดนัก

คือ วัดอันเรียกกันตอนนั้นว่า วัดราช ใกล้บ้านน้ำโขง ณ แห่งนั้นมีพระพุทธรูปเก่าจากราชอาณาจักรลาวอยู่องค์หนึ่ง ต่อมา พระอาจารย์ทั้ง 2 ได้ช่วยกันบูรณะด้วยศรัทธาจากชาวบ้าน

ภายหลังจึงเรียกชื่อใหม่ว่า วัดพระงาม

ขณะเดียวกัน พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม และน้องชาย พระมหาปิ่น ปัญญาพโล ก็จำพรรษาอยู่บ้านหนองปลาไหล

ทั้ง 3 คณะล้วนอยู่ในพื้นที่จังหวัดหนองคาย

สำนวนเขียน พระอาจารย์วิริยังค์ บอกว่า “เมื่อท่านพักอยู่ในท้องที่นั้นก็ได้แนะนำธรรมปฏิบัติจนเกิดความเลื่อมใสยิ่งในพระพุทธศาสนา และก็ปรากฏว่าประชาชนแถบนั้นได้เป็นผู้เคร่งครัดในการปฏิบัติธรรมจนถึงทุกวันนี้”

ครั้นออกพรรษา พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ได้พาคณะธุดงควิเวกไปทางบ้านหนองปลาไหลและไปถึงพื้นที่อันปัจจุบันคืออำเภออากาศอำนวย

น่าสนใจก็ตรงที่ พระอาจารย์สิงห์ ขันตยาคโม ได้มารอพบเพื่อปรึกษาและศึกษาธรรมบางประการ เช่นเดียวกับ พระอาจารย์เทสก์ เทสรังสี กับพระภิกษุอีก 4 รูป ก็ได้ธุดงค์ตามมาจนถึงบ้านสามผง ดงพเนาว์ และพักร่วมกัน ณ ป่าช้าแห่งหนึ่ง

เหตุการณ์ครั้งนี้ สำนวนเขียน พระอาจารย์วิริยังค์ เล่าอย่างค่อนข้างตื่นเต้นยิ่ง

ณ สถานวิเวกแห่งนี้ได้กลับกลายเป็นสถานที่สำคัญ คือ ได้เกิดมีพระอาจารย์ผู้มีบุญวาสนาบารมีได้เข้ามาศึกษาธรรมปฏิบัติ

เช่น พระอาจารย์เกิ่ง อธิมุตตโก และคณะของท่าน

เพราะท่านอาจารย์เกิ่งเป็นพระอุปัชฌาย์ด้วย ผู้คนในละแวกนั้นนับถือมาก เป็นอาจารย์ใหญ่ เมื่อได้ยินข่าวท่าน อาจารย์มั่น ภูริทัตโต มาพักอยู่ที่ป่าและทราบกิตติศัพท์มานานแล้วจึงใคร่ที่จะทดลองไต่ถามอรรถปัญหาต่างๆ

ท่านอาจารย์เกิ่ง อธิมุตตโก พร้อมคณะจึงได้ไปพบท่าน อาจารย์มั่น ภูริทัตโต ที่ป่าแห่งนั้น

เมื่อได้ไต่ถามอรรถปัญหาธรรมต่างๆ ท่านอาจารย์เกิ่งและคณะก็เกิดความอัศจรรย์ในการโต้ตอบปัญหาของท่านอาจารย์มั่น เพราะแต่ละคำที่ได้รับคำตอบตรงใจจริงๆ

ตอนหนึ่งท่านอาจารย์เกิ่งได้ถามว่า ท่านปฏิบัติจิตกัมมัฏฐานเพื่ออะไร

ได้รับคำตอบว่า เพื่อความบริสุทธิ์

ท่านอาจารย์เกิ่งถามว่า ความบริสุทธิ์เกิดจากอะไร

ได้รับคำตอบว่า เกิดจากอริยสัจธรรม

ท่านอาจารย์เกิ่งถามว่า สัจธรรมอยู่ที่ไหน

ได้รับคำตอบว่า อยู่ที่ตัวของคนทุกคน

ถามว่า อยู่ในตัวของคนทุกๆ คน ทำไมทุกคนจึงไม่บริสุทธิ์

ตอบว่า เพราะเขาไม่รู้วิธีการ

ถามว่า ทำไมจึงจะต้องมีวิธีการ

ตอบว่า เหมือนกับทรัพยากร พวกแร่ธาตุต่างๆ อยู่ใต้ดิน คนไม่มีวิธีการก็เอาทรัพยากรแร่ธาตุพวกนั้นมาใช้ไม่ได้ แร่ธาตุจะมีประโยชน์ต่อมนุษย์มีวิธีการนำขุดนำเอามาใช้ให้ถูกต้องตามวิธีการ แม้อริยสัจธรรมก็เช่นเดียวกัน แม้ว่าจะอยู่ในตัวเราเองก็จะต้องมีวิธีการที่ถูกต้องจึงจะบังเกิดอริยสัจได้

เท่านี้เอง ท่านอุปัชฌาย์เกิ่งก็เลื่อมใส และเข้ามาขอปฏิบัติอยู่กับท่านอาจารย์มั่นจนเกิดความเย็นใจเป็นอย่างยิ่ง

ได้ขอมอบตัวเป็นศิษย์อาจารย์มั่นพร้อมใจกันกับศิษย์ เพราะได้ปฏิบัติจิตทั้งศิษย์ อาจารย์ยอมสละบวชทำทัฬหิกรรมใหม่เป็นพระธรรมยุตทั้งวัด ในครั้งนั้นจึงทำให้ชาวบ้านชาวเมืองได้เลื่องลือกันว่า พระอาจารย์มั่นเป็นผู้วิเศษสำคัญเพราะได้ทรมานพระอาจารย์เกิ่งได้

เนื่องจากชาวบ้านชาวเมืองเลื่อมใสพระอาจารย์เกิ่งมาก ในปีนี้จึงเป็นปีสำคัญมากปีหนึ่ง เพราะหลังจากท่านอาจารย์เกิ่งได้มาเป็นศิษย์แล้วยังมีท่านยาคูสีลาที่เป็นท่านอาจารย์ใหญ่เป็นเพื่อนกับอาจารย์เกิ่งได้ไปพบพระอาจารย์มั่น

ได้ฟังและได้ปฏิบัติตามก็เกิดความเย็นใจเหลือเกิน ท่านยาคูสีลาก็ได้สละวัดและศิษย์จำนวนมากมาบวชเป็นพระธรรมยุตทั้งสิ้น

สำนวนเขียน พระอาจารย์วิริยังค์ ยืนยันว่า ชื่อเสียง พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต กระฉ่อนไปว่า

หากใครอยากพ้นทุกข์ ต้องการความบริสุทธิ์ ต้องการของจริงในพระพุทธศาสนาแล้วจงได้พยายามติดตามและปฏิบัติกับท่านจะได้รับผลอย่างแท้จริง

นั่นคือ พ้นทุกข์ นั่นคือได้สัมผัสกับความบริสุทธิ์ สะอาด สงบ สว่าง