พันธุ์แท้พระเครื่อง
ราม วัชรประดิษฐ์
ในปีพุทธศักราช 2530 นับเป็นปีมหามงคลยิ่งปีหนึ่งสำหรับปวงชนชาวไทย เนื่องในโอกาสที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 5 รอบ (60 พรรษา) ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ.2530 ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนจึงร่วมกันจัดงานพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา เพื่อเฉลิมพระเกียรติกันอย่างยิ่งใหญ่อลังการ
คณะกรรมการอำนวยการจัดงาน มี พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้พิจารณาเห็นว่า ตั้งแต่พระองค์ทรงครองสิริราชสมบัติมาสืบจนพระชนมพรรษา 60 พรรษา ทรงดูแลปัดเป่าทุกข์สุขของปวงประชาราษฎร์มาโดยตลอดนั้น ยังมิได้มีพระราชพิธีหล่อ “พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร และพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษาของพระองค์” ตามโบราณราชประเพณีแต่อย่างใด
จึงได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานให้ทรงประกอบพระราชพิธีหล่อ “พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร และ พระพุทธรูปประจำพระ ชนมพรรษา” อันนับเป็นพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษาครบ 5 รอบ พิธีแรก ที่ได้จัดในปีมหามงคลนั้น
พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร หมายถึง พระประจำวันพระบรมราชสมภพของพระมหากษัตริย์ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นตามประเพณีนิยมเป็นปฏิบัติสืบมา แต่ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระบรมราชสมภพวันอังคาร ซึ่งพระพุทธรูปประจำพระชนมวารจะเป็นพระปางไสยาสน์ พระองค์มีพระราชดำริว่า “พระปางไสยาสน์เมื่อประดิษฐานรวมกับปางอื่นๆ จะแลไม่งดงาม” จึงทรงสร้างพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร เป็น “ปางห้ามญาติ” แทน
ส่วนพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา หมายถึง พระพุทธรูปที่สร้างขึ้นเท่าจำนวนพระชนม พรรษา จากพระราชนิพนธ์ของล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ 5 ในหนังสือ “พระราชพิธีสิบสองเดือน” กล่าวโดยสรุปได้ว่า …เริ่มขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3 ทรงมีพระราชศรัทธาสร้างพระพุทธรูปปางสมาธิ ไม่มีฉัตร หน้าตักประมาณ 3 นิ้ว กะไหล่ทอง จำนวน 37 องค์ เท่าพระชนมพรรษาที่ยังมิได้เสวยราชย์ และในปีต่อมาก็ทรงสร้างเพิ่มขึ้นปีละ 1 องค์ มีฉัตรปรุ 3 ชั้น ถวายปักกั้น ตามพระชนมพรรษาที่เจริญขึ้น ในโอกาสเดียวกัน ทรงสร้างพระพุทธรูปประจำพระชนม พรรษาอุทิศถวายพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 เป็นปางมารวิชัย จำนวน 73 องค์ และพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 เป็นปางสมาธิ จำนวน 59 องค์… ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชดำริว่า ปีที่ทรงพระบรมราชสมภพมีฝนตกต้องตามฤดูกาล น้ำท่าบริบูรณ์ดี จึงโปรดให้สร้างพระพุทธรูปปางคันธารราษฎร์เป็นพระพุทธรูปประจำพระชนม พรรษา…
พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร ใน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เป็นพระพุทธรูปปางห้ามญาติ ซึ่งเป็นพระประจำวันจันทร์ อันเป็นวันพระบรมราชสมภพ ขนาดสูง 9 นิ้ว หล่อด้วยโลหะเงินกะไหล่ทอง พระพุทธลักษณะคล้ายพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัย องค์พระประทับยืนแบบสมภังค์ แสดงปางห้ามญาติ หรือ อภัยมุทรา ยกพระหัตถ์ขวาเพียงข้างเดียว ส่วนพระหัตถ์ซ้ายทอดลงข้างพระวรกาย พระพักตร์เป็นวงรี พระนลาฏค่อนข้างแคบ พระขนงโก่ง พระนาสิกโด่ง พระโอษฐ์อมยิ้ม พระกรรณยาว พระเศียรประดับด้วยขมวดพระเกศาเป็นก้นหอย มีพระเกตุมาลา และรัศมีรูปเปลวไฟอยู่เบื้องบน พระอังสาใหญ่ บั้นพระองค์เล็ก ครองอุตราสงค์เรียบห่มคลุมพระอังสา ปล่อยชายอุตราสงค์ให้ห้อยตกลงมาเป็นเส้นอ่อนโค้งด้านข้างพระวรกายทั้งสองข้าง อันตรวาสกที่ทรงเรียบเช่นเดียวกับอุตราสงค์ คงปรากฏขอบสองชั้นที่บั้นพระองค์ และจีบทบห้อยลงมาเบื้องหน้ายาวเกือบจรดข้อพระบาท ประทับเหนือปัทมาสน์กลีบบัวหงายและกลีบบัวคว่ำ มีเกสรบัวประดับ ปัทมาสน์นี้วางซ้อนอยู่เหนือฐานเขียงรูปแปดเหลี่ยมเบื้องล่าง นับเป็นพระพุทธรูปที่มีพุทธลักษณะงดงามสง่ายิ่ง
สำหรับ พระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา 5 รอบ ขนาดหน้าตัก 18 นิ้ว หล่อด้วยโลหะผสมทองแดงกะไหล่ทองอย่างหนา ถวายฉัตรปรุ 5 ชั้นปักกั้น พระพุทธลักษณะเป็นแบบ “พระพุทธนวราชบพิตร” แต่เป็นปางสมาธิ ซึ่งหมายถึงพระพฤหัสบดี อันเป็นองค์อภิบาลในช่วงระยะเวลานั้น โดยมี แก้ว หนองบัว เป็นผู้ปั้นหล่อ โดยพระองค์ได้ทรงแก้ไขหุ่นตามพระราชประสงค์ และได้ทรงบรรจุพระพิมพ์ผงจิตรลดาไว้ที่กลีบบัวหงายด้านหน้าของพระพุทธรูป
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพระราชพิธีหล่อพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร และพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษามหามงคล 5 รอบ ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ.2530 จากนั้นจัดพระราชพิธีฉลองสมโภช ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ.2530 แล้วโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร ไปประดิษฐานคู่กับ “พระชัยวัฒน์ประจำรัชกาล” ณ หอพระสุราลัยพิมาน ในพระบรมมหาราชวัง
ส่วนพระพุทธรูปประจำพระชนมพรรษา โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญไปประดิษฐานไว้คู่กับ “พระสัมพุทธพรรณี” บนฐานชุกชี พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง
