วัดเจดีย์หลวงเชียงใหม่

คอลัมน์ วิถีแห่งการปฎิบัติ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต

เสถียร จันทิมาธร

ไม่ว่าจะมองผ่าน พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ไม่ว่าจะมองผ่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต การเดินทางไปยังวัดเจดีย์หลวง เชียงใหม่ มีบทบาทในการศาสนาทางภาคเหนือย่อมเป็นเรื่องแปลก

เพราะว่าพื้นเพเดิมทั้ง 2 ท่านเป็นคนอุบลราชธานี อันเป็นจังหวัดสำคัญทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคอีสาน

เมื่อปลายปี พ.ศ.2431 พระมหาจันทร์ ศุภสร อาจได้รับความไว้วางใจให้เป็นเจ้าคณะสังฆปาโมกข์เมืองนครจำปาสัก กระทั่งต่อมาในปี พ.ศ.2433 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นที่ พระครูวิจิตรธรรมภาณี เจ้าคณะใหญ่เมืองนครจำปาสัก

ครั้นย่างเข้าปี พ.ศ.2442 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส พระราชทานตรามณฑลอีสานให้ พระครูวิจิตรธรรมภาณี เป็นผู้อำนวยการคณะมณฑล และต่อมา พระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนตำแหน่งยศเป็นที่ พระญาณรักขิต เพื่อดำเนินการจัดระเบียบคณะและการศึกษา

ทั้งหมดนี้ก็เป็นเรื่องทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเรื่องทางภาคอีสาน

รากฐานความเป็นมาของการขึ้นไปยังภาคเหนือดำเนินไปอย่างไร หากได้อ่านลิขิต พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) ซึ่งปรากฏในหนังสือ เตือนใจเพื่อนบ้าน เรื่องสมณานัญจะ ทัสสะนัง เอตัมมังคละมุตตะมันติ ก็จะประจักษ์

โปรดอ่าน

ข้าพเจ้านี้เป็นพระเถระรูปหนึ่งซึ่งพระบาทสมเด็จพระปรมินทรธรรมิกมหาราชาธิราช พระราชสมภารเจ้าในกรุงเทพมหานคร ทรงพระราชูปถัมภก และเป็นผู้เจริญด้วยวัย

บัดนี้ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่พร้อมด้วยสมุหเทศาภิบาลลงความเห็นว่า

ถ้าให้ข้าพเจ้าออกมาช่วยแนะนำสั่งสอนสัตบุรุษพุทธบริษัทบ้านเมืองนี้คงจะมีความเจริญขึ้น จึงได้กราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานให้ข้าพเจ้ามีโอกาสออกมาตามประสงค์ของเจ้าผู้ครองนครและสมุหเทศาภิบาล

ส่วนข้าพเจ้าเมื่อได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตแล้วก็พลอยมีความปีติยินดีที่จะออกมาทำประโยชน์แก่พระพุทธศาสนา ยังมีความเสียดายอยู่นิดหน่อยด้วยบัดนี้อายุข้าพเจ้าล่วงไปได้ 73 ปีเสียแล้ว โอกาสที่จักอยู่แนะนำสั่งสอนท่านทั้งหลายมีส่วนเหลืออยู่น้อย

แต่มีความเชื่อว่าอย่างไรก็ตามคงจะไม่ไร้ประโยชน์ในการที่ออกมาคราวนี้ เพราะเข้าใจเชื่อแน่ว่า เมืองนครเชียงใหม่เคยเป็นพระมหานครแต่โบราณ ในระหว่าง 600 ปีล่วงมาแล้ว เจ้านายแลราษฎรในประเทศนี้เคยบำรุงพระพุทธศาสนาให้มีความเจริญรุ่งเรืองถึงขีดจนได้จัดการกระทำสังคายนาพระไตรปิฎก ซึ่งเป็นการใหญ่ขึ้นได้ครั้งหนึ่ง

พระเถระเจ้าทั้งหลายในสมัยนั้นก็ได้เล่าเรียนแตกฉานในพระปริยัติธรรมมาก ตามความเข้าใจของข้าพเจ้าเชื่อว่า คนในสมัยนี้ก็คงเป็นคนที่สืบเนื่องสายโลหิตมาแต่บรรพชนเหล่านั้น ครั้นกาลต่อๆ มาหากเป็นไปตามธรรมดาของโลก

ย่อมมีความเสื่อมลงบางสมัย มีความเจริญขึ้นบางครั้ง

ในสมัยแต่ก่อน ทางคมนาคมยังไม่สะดวก การไปมาหากันแสนกันดาร เดินทางจากนครเชียงใหม่ไปกรุงเทพฯ ต้องแรมวันแรมเดือนเป็นอันมาก เป็นการลำบากต่อการปกครองอย่างยิ่ง

แต่นี้ต่อไปทางคมนาคมรถไฟเดินถึงกันสะดวกแล้ว

ขอเผดียงพระเถรานุเถระผู้ตั้งใจบวชถวายชีวิตแก่พระพุทธศาสนาทั่วไป พึงตั้งใจช่วยกันศึกษาพระธรรมวินัย พุทโธวาทให้เกิดความรู้ ความฉลาดตามแบบแผนหลักสูตรที่ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ทรงเลือกคัดจัดออกไว้ให้เป็นระเบียบ

มี นวโกวาท วินัยมุขและหลักสูตรนักธรรมชั้นเอก โท ตรี และชั้นเปรียญ เป็นต้น

จะได้รับความรู้ ความฉลาด ปกครองหมู่คณะ และสั่งสอนญาติโยม อุบาสกอุบาสิกาของพวกเราให้มีความรู้ ความฉลาดขึ้น มีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง จะได้ไม่เป็นคนโลเล ไม่ถือลัทธิผีสางนอกรีตนอกทาง

หนักไปในทางอิจฉาริษยา ทำให้เสียผู้เสียคน เสียพี่เสียน้อง เสียมิตรเสียญาติ เสียชาติเสียตระกูล เสียเจ้าเสียนาย

เป็นที่น่าอับอายแก่โลกหาที่สิ้นสุดมิได้

นั่นเป็นรายละเอียดอันมาจาก พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) อันถือว่าเป็นด้านหลัก

เป็นเหตุการณ์เมื่อปี พ.ศ.2471 ขณะที่ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต พำนักอยู่วัดปทุมวนาราม

ปี พ.ศ.2472 พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ได้รับแต่งตั้งเป็น พระครูวินัยธร ฐานานุกรมใน พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจันโท จันทร์) เดินทางมาประจำยังวัดเจดีย์หลวง นครเชียงใหม่

เหตุการณ์ ณ วัดเจดีย์หลวง นครเชียงใหม่ สมควรแก่การศึกษาเป็น อย่างสูง