คติการสร้างพระพุทธรูปเป็นการสร้างขึ้นเพื่อแทนคุณแห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ประกอบด้วย พระมหากรุณาธิคุณ (มีคุณด้วยความเมตตากรุณาต่อสัตว์โลก) พระวิสุทธิคุณ (มีคุณด้วยจิตวิสุทธิ์) และพระปัญญาธิคุณ (มีคุณด้วยปัญญา) พระพุทธรูปจึงมิใช่รูปเสมือนจริง แต่สร้างขึ้นตามอุดมคติ ตามลักษณะของมหาบุรุษ ผู้บำเพ็ญบารมีพร้อมสมบูรณ์ กอปรด้วยความงาม ตามสุนทรียภาพหรือความรู้สึกถึงความงดงามของช่างฝีมือแต่ละสมัย
พระพุทธสิหิงค์
พระพิมพ์ปางมหาปาฏิหาริย์ที่เมืองสาวัตถี
พระพุทธรูปแต่ละองค์ที่สร้างขึ้น ต่างมีคุณลักษณะเปี่ยมด้วยสรรพสิริสวัสดิมงคลต่างๆ อันเป็นเครื่องน้อมนำให้พุทธศาสนิกชนยึดมั่น ศรัทธาต่อองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นกุศโลบายให้ตรึกถึงพระธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงอันเป็นหนทางพ้นทุกข์ภัยในวัฏสงสาร
เนื่องในเทศกาลปีใหม่ พุทธศักราช 2567 ปีมะโรงนักษัตร กรมศิลปากร โดยสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ได้อัญเชิญพระพุทธรูปที่มีคติการสร้างเกี่ยวข้องกับพญานาค มีพระพุทธสิหิงค์ พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า)
ตามตำนานปั้นหล่อจากต้นแบบพญานาคแปลงนิมิตสำแดงพระพุทธลักษณะ เป็นพระประธาน พร้อมด้วยพระพุทธรูปอีก 9 องค์ ที่จัดแสดงและสงวนรักษา ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร จำนวน 7 องค์ คลังกลางพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดปทุมธานี 1 องค์ และวัดชนะสงครามราชวรมหา วิหาร กรุงเทพฯ จำนวน 1 องค์ มาประดิษฐานให้ประชาชนได้สักการบูชา เพื่อความเป็นสิริมงคลในวาระแห่งการเริ่มต้นศักราชใหม่ ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ตั้งแต่บัดนี้ไปจนถึงวันอาทิตย์ที่ 7 ม.ค.2567
พระไภษัชยคุรุนาคปรก
พระรัตนตรัยมหายาน
พระพุทธรูปทั้ง 10 องค์ ประกอบด้วย
1.พระพุทธสิหิงค์ ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21 ขนาดสูงพร้อมฐาน 135 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 63 เซนติเมตร องค์พระสูง 79 เซนติเมตร
2.พระพิมพ์ปางมหาปาฏิหาริย์ที่เมืองสาวัตถี ศิลปะทวารวดี พุทธศตวรรษที่ 12-14 ขนาดสูงพร้อมฐาน 19.5 เซนติเมตร กว้าง 21.5 เซนติเมตร
3.พระไภษัชยคุรุนาคปรก ศิลปะลพบุรี พุทธศตวรรษที่ 17-18 ขนาดสูงพร้อมฐาน 60 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 27.5 เซนติเมตร
พระพุทธรูปปางมารวิชัย
4.พระรัตนตรัยมหายาน ศิลปะลพบุรี พุทธศตวรรษที่ 18 ขนาดสูง 35.5 เซนติเมตร กว้าง 31 เซนติเมตร
5.พระพุทธรูปปางมารวิชัย ศิลปะอยุธยาตอนกลาง พุทธศตวรรษที่ 21-22 ขนาดสูงพร้อมฐาน 43 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 11.2 เซนติเมตร
6.พระบัวเข็ม ศิลปะพม่า พุทธศตวรรษที่ 22-24 ขนาดสูงพร้อมฐาน 15 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 7.3 เซนติเมตร
พระบัวเข็ม
พระพุทธเจ้า 5 พระองค์นาคปรก
7.พระพุทธเจ้า 5 พระองค์นาคปรก ศิลปะรัตนโกสินทร์ พุทธศตวรรษที่ 24 ขนาดสูง 123 เซนติเมตร
8.พระพุทธรูปนาคปรกไม้จันทน์ศิลปะรัตนโกสินทร์ พุทธศตวรรษที่ 24-25 ขนาดสูงพร้อมฐาน 40.5 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 9 เซนติเมตร
พระพุทธรูปนาคปรกไม้จันทน์ ศิลปะรัตนโกสินทร์
พระนิรโรคันตราย
9.พระพุทธรูปนาคปรกนอระมาด ศิลปะรัตนโกสินทร์ (ท้องถิ่นภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) พุทธศตวรรษที่ 24-25 ขนาดสูงพร้อมฐาน 18.5 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 6.5 เซนติเมตร
10.พระนิรโรคันตราย ศิลปะรัตนโกสินทร์ พุทธศักราช 2545 ขนาดสูงพร้อมฐาน 37 เซนติเมตร หน้าตักกว้าง 15 เซนติเมตร
