รายงานพิเศษ - เหรียญหลวงพ่อบ่าย พระเกจิลุ่มน้ำแม่กลอง

พระเกจิอาจารย์สายแม่กลองที่อาวุโสรองจากหลวงพ่อแก้ว วัดพวงมาลัย คือ “หลวงพ่อบ่าย ธัมมโชโต” แห่งวัดช่องลม วัตถุมงคลได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก

เป็นทั้งน้องและศิษย์ของหลวงพ่อแก้ว วัดพวงมาลัย และเป็นสหธรรมิกที่สนิทสนมกันมากกับหลวงพ่อคง วัดบางกะพ้อม พระเกจิชื่อดังในยุคเดียวกัน

ชีวประวัติที่สืบค้นมาได้ เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 8 ปีระกา ตรงกับพุทธศักราช 2404 ที่บ้านครก อ.บ้านแหลม จ.เพชรบุรี

เป็นเด็กกำพร้าซึ่งพระอาจารย์เกตุ วัดทองนพคุณ จ.เพชรบุรี พี่ชายหลวงพ่อแก้ว วัดพวงมาลัย ได้นำมาเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรม

เมื่ออายุ 10 ขวบ ศึกษาภาษาไทยและภาษาบาลีจากพระอาจารย์คล้ำ วัดสวนทุ่ง ก่อนบรรพชา

อายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ อุปสมบทที่วัดทองนพคุณ มีหลวงพ่อแดง วัดเขาบันไดอิฐ เป็นพระอุปัชฌาย์, พระอาจารย์พุก วัดสวนทุ่ง เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และพระอาจารย์เกตุ วัดทองนพคุณ เป็นอนุสาวนาจารย์

อยู่จำพรรษาที่วัดทองนพคุณ จ.เพชรบุรี

ด้านการศึกษาวิทยาคม เรียนกับหลวงพ่อพุก วัดสวนทุ่ง และพระอาจารย์เกตุ วัดทองนพคุณ อีกทั้งยังได้เรียนเพิ่มเติมจากหลวงพ่อแก้ว วัดช่องลม พร้อมกับเรียนวิปัสสนากัมมัฏฐานควบคู่กันไปด้วย จึงมีความใกล้ชิดกับหลวงพ่อแก้วเป็นอย่างยิ่ง

ปี พ.ศ.2437 ไปธุดงค์ที่จังหวัดสระบุรี เพื่อไปนมัสการพระพุทธบาทและพระพุทธฉาย โดยมีพระภิกษุติดตามไปด้วย 4 รูปคือ อาจารย์ไปล่ พระยา พระพลอย และโยมอุปัฏฐากหนึ่งคน ออกเดินทางในราวเดือน 12

เมื่อนมัสการพระพุทธบาทและพระพุทธฉายแล้ว พักแรมอยู่ประมาณเดือนเศษ ก่อนเดินทางต่อไปที่จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อไปนมัสการพระแท่นดงรัง ในราวเดือน 4 กลางเดือน พักแรมอยู่ที่พระแท่นดงรัง 7 วัน

ครั้นเสร็จภารกิจแล้วก็เดินกลับวัดช่องลม การไปธุดงค์ในครั้งนี้เป็นเวลา 4 เดือนเศษ

ในขณะนั้นได้เป็นเจ้าอาวาสวัดช่องลมแทนหลวงปู่แก้ว ซึ่งย้ายไปเป็นเจ้าอาวาสวัดพวงมาลัยในปี พ.ศ.2445 และมีความประสงค์จะสร้างพระพุทธฉาย (ถ้ำไห)

ด้วยการบอกบุญกับชาวบ้านขอไหต่างๆ เพื่อสร้างพระพุทธฉาย และได้ก่อสร้างโดยพระสงฆ์ในวัด ขอร้องให้จางวางสอน (หลวงประดิษฐ์ไพเราะ) เป็นผู้ออกแบบก่อสร้าง คือ ครูถม เจริญผล และได้สร้างแพะไว้หน้าถ้ำ 1 ตัว ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของหลวงพ่อบ่าย

ต่อมาในปี พ.ศ.2484 เกิดสงครามโลก พวกโจรมิจฉาชีพ ตัดหัวแพะ และถอดเอาตรีที่ปักยอดเจดีย์ไปเกือบหมด เพื่อหวังทรัพย์จึงเหลืออยู่แต่ยอดบนๆ ซึ่งปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบันนี้

ถือได้ว่าเป็นพระเกจิคณาจารย์ชื่อดังที่มีวิทยาคมเข้มขลังในยุคนั้น ได้รับนิมนต์เข้าร่วมพิธีพุทธาภิเษกวัตถุมงคลในงานหล่อพระรูปสมเด็จพระสังฆราชเจ้า วัดราชบพิธ เมื่อปี พ.ศ.2481 และงานพุทธาภิเษกใหญ่แทบทุกงาน

วัตถุมงคลที่จัดสร้างล้วนแต่โดดเด่น เป็นที่ปรารถนาของบรรดานักสะสมนิยมพระเครื่อง ทั้งประเภทเครื่องรางของขลัง เหรียญหล่อโบราณ พระพิมพ์ พระผง

โดยเฉพาะเหรียญปั๊มรูปเหมือนรุ่นแรกปี พ.ศ.2461 ที่มีพุทธคุณร่ำลือไปทั่วลุ่มน้ำแม่กลองและภาคกลาง

มรณภาพเมื่อ 4 มกราคม 2485 สิริอายุ 81 ปี พรรษา 60

ปี พ.ศ.2553 วัดช่องลม ต.บ้านปรก อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม ได้จัดประกอบพิธีหล่อรูปเหมือนสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เพื่อให้คณะศรัทธาสาธุชนได้กราบนมัสการสักการบูชาปิดทองเพื่อความเป็นสิริมงคล

สร้างวัตถุมงคลไว้หลายชนิด อาทิ เหรียญหล่ออรุณเทพบุตร ที่มีลักษณะคล้ายกับของหลวงพ่อคง วัดบางกะพ้อม เป็นต้น

เหรียญรุ่นแรกสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2461 เป็นเหรียญปั๊มเนื้อทองแดงผิวไฟ และเนื้อทองแดงกะไหล่ทอง

ด้านหน้าเหรียญเป็นรูปเหมือนครึ่งองค์ ขีดตรงบ่าคมชัด ล้อมรอบด้วยช่อรวงข้าว ด้านบนลงยันต์คมชัด ขอบเหรียญปั๊มกระบอก มีร่องรอยการแต่งขอบทั้งด้านซ้ายขวา

ด้านหลังเหรียญเป็นอักขระขอม ใต้อักขระเขียนตัวเลข “พ.ศ.๒๔๖๑”

เหรียญรุ่นนี้แบ่งออกเป็น 2 บล็อกคือ บล็อกแตกตรง พ.ศ.๒๔๖๑ กับบล็อกไม่แตก อักขระคมชัด ปัจจุบันหายากมากและยังไม่พบของปลอมเลียนแบบ

จัดเป็นเหรียญวัตถุมงคลที่บรรดาเซียนพระเสาะแสวงหา